Συχνά θεωρούμε ότι τα μπαχαρικά δεν χαλάνε ποτέ. Μπορεί να έχουμε ξεχασμένα στο ντουλάπι της κουζίνας μας βαζάκια που αγοράσαμε πριν από χρόνια και να συνεχίζουμε να τα χρησιμοποιούμε, αφού δεν παρατηρούμε κάποια εμφανή αλλαγή στην εμφάνισή τους. Άλλωστε, σε αντίθεση με άλλα τρόφιμα, τα αποξηραμένα μπαχαρικά δεν παρουσιάζουν πάντα σημάδια αλλοίωσης που μπορούμε να αντιληφθούμε εύκολα.
Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα μπαχαρικό φαίνεται εντάξει δεν σημαίνει ότι διατηρεί αναλλοίωτη την ποιότητά του. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να χάσει το χαρακτηριστικό του άρωμα και τη γεύση του, ενώ η υγρασία και η ακατάλληλη αποθήκευση ενδέχεται να δημιουργήσουν επιπλέον προβλήματα.
Πότε, λοιπόν, πρέπει να πετάμε τα μπαχαρικά μας και πώς μπορούμε να καταλάβουμε αν έχουν ακόμη τη θέση τους στην κουζίνα μας; Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που αξίζει να προσέχουμε, αλλά και μερικές απλές συνήθειες που μας βοηθούν να τα διατηρούμε φρέσκα για περισσότερο καιρό.
Τα σημάδια ότι ήρθε η ώρα να τα πετάξουμε
1. Έχουν χάσει το χαρακτηριστικό τους άρωμα
Αυτό είναι ίσως το πιο εύκολο τεστ που μπορούμε να κάνουμε. Ανοίγουμε το βαζάκι και μυρίζουμε το περιεχόμενο. Αν το κύμινο, η κανέλα, η ρίγανη ή η πάπρικα δεν έχουν πλέον το γνώριμο άρωμά τους, πιθανότατα έχουν χάσει μεγάλο μέρος της γευστικής τους έντασης.
Μπορούμε επίσης να τρίψουμε μια μικρή ποσότητα από τα αποξηραμένα φύλλα ή τους σπόρους ανάμεσα στα δάχτυλά μας, ώστε να απελευθερωθούν τα αρωματικά τους συστατικά. Αν η μυρωδιά παραμένει σχεδόν ανεπαίσθητη, μάλλον ήρθε η ώρα να τα αντικαταστήσουμε. Όπως επισημαίνει και το Consumer Reports, η εξασθένηση του αρώματος είναι ένας βασικός δείκτης ότι τα μπαχαρικά έχουν χάσει τη φρεσκάδα τους.
2. Έχει αλλάξει αισθητά το χρώμα τους
Τα αποξηραμένα μπαχαρικά μπορεί να χάσουν σταδιακά το έντονο χρώμα τους με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα όταν εκτίθενται στο φως και στη ζέστη. Αν η πάπρικα έχει γίνει πολύ θαμπή ή τα αποξηραμένα μυρωδικά έχουν χάσει το χαρακτηριστικό τους χρώμα, αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι η ποιότητά τους έχει υποβαθμιστεί.
Σύμφωνα με το Texas A&M AgriLife Extension η αλλαγή χρώματος από μόνη της δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα μπαχαρικό είναι επικίνδυνο. Αν, όμως, συνοδεύεται από ασυνήθιστη μυρωδιά, υγρασία ή άλλα εμφανή σημάδια αλλοίωσης, είναι προτιμότερο να μην το χρησιμοποιήσουμε.
3. Έχουν σβολιάσει ή παρουσιάζουν σημάδια υγρασίας
Μικροί σβόλοι μπορεί να σχηματιστούν όταν τα μπαχαρικά απορροφούν υγρασία από τον αέρα ή όταν το δοχείο δεν κλείνει σωστά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συσσωμάτωση αποτελεί ένδειξη αλλοίωσης, αλλά χρειάζεται να ελέγξουμε προσεκτικά το περιεχόμενο.
Το Texas A&M AgriLife Extension σημειώνει ότι αν παρατηρήσουμε μούχλα, ασυνήθιστες κηλίδες, υγρή υφή ή περίεργη μυρωδιά, πετάμε ολόκληρο το περιεχόμενο. Δεν αρκεί να αφαιρέσουμε το τμήμα που φαίνεται αλλοιωμένο ούτε να προσπαθήσουμε να το σώσουμε με το μαγείρεμα.
Η αποθήκευση σε καλά κλεισμένα δοχεία και σε περιβάλλον χωρίς υγρασία συμβάλλει στη διατήρηση της ποιότητάς τους.
Πόσο καιρό διατηρούνται τα μπαχαρικά;
Δεν έχουν όλα τα μπαχαρικά την ίδια διάρκεια διατήρησης. Ένας βασικός παράγοντας είναι αν τα έχουμε αγοράσει ολόκληρα ή αλεσμένα, καθώς τα αλεσμένα χάνουν το άρωμά τους γρηγορότερα.
Σύμφωνα με το USDA, οι ενδεικτικοί χρόνοι για τη διατήρηση της καλύτερης ποιότητας είναι οι εξής:
Ολόκληρα μπαχαρικά: περίπου 2–4 χρόνια, όπως οι κόκκοι πιπεριού, τα ξυλάκια κανέλας και τα ολόκληρα γαρίφαλα.
Αλεσμένα μπαχαρικά: περίπου 2–3 χρόνια, όπως το κύμινο, το τζίντζερ σε σκόνη και η αλεσμένη κανέλα.
Αποξηραμένα μυρωδικά: περίπου 1–3 χρόνια, όπως η ρίγανη, το θυμάρι και ο βασιλικός.
Οι χρόνοι αυτοί είναι ενδεικτικοί και αφορούν κυρίως τη διατήρηση της καλύτερης ποιότητας υπό κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης. Δεν αποτελούν απόλυτο όριο ασφάλειας, ενώ καλό είναι να ακολουθούμε τις οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία.
Τι σημαίνει η ημερομηνία στη συσκευασία;
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» (best before) αφορά κυρίως την ποιότητα ενός προϊόντος. Αντίθετα, η ένδειξη «ανάλωση έως» (use by) αφορά την ασφάλεια και χρησιμοποιείται σε τρόφιμα που είναι ιδιαίτερα ευπαθή.
Όπως εξηγεί η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ένα τρόφιμο που φέρει την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» μπορεί να παραμένει ασφαλές μετά την ημερομηνία αυτή, εφόσον έχει αποθηκευτεί σωστά, αν και ενδέχεται να έχει χάσει μέρος της γεύσης, της υφής ή της φρεσκάδας του. Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοούμε σημάδια αλλοίωσης.
Επομένως, δεν χρειάζεται να πετάμε αυτόματα ένα βαζάκι μπαχαρικών την επόμενη ημέρα από την αναγραφόμενη ημερομηνία. Ελέγχουμε την κατάσταση του προϊόντος, τη συσκευασία και τις συνθήκες αποθήκευσης, χωρίς να παραβλέπουμε ενδείξεις που μας προβληματίζουν.
Πώς θα διατηρήσουμε τα μπαχαρικά φρέσκα για περισσότερο καιρό
Για να μην καταλήγουμε να πετάμε μισογεμάτα βαζάκια, μπορούμε να ακολουθήσουμε μερικές απλές συνήθειες. Το Consumer Reports και το Texas A&M AgriLife Extension συνιστούν να αποθηκεύουμε τα αποξηραμένα βότανα και μπαχαρικά σε καλά κλεισμένα δοχεία, μακριά από το φως, τη ζέστη και την υγρασία.
Τα φυλάμε σε δροσερό, στεγνό και σκοτεινό μέρος. Ένα ντουλάπι μακριά από τον ήλιο είναι συνήθως καλύτερη επιλογή από ένα ράφι δίπλα στο παράθυρο.
Τα κρατάμε μακριά από την εστία και τον νεροχύτη. Η ζέστη και οι υδρατμοί μπορούν να επηρεάσουν το άρωμα και να ευνοήσουν την απορρόφηση υγρασίας.
Κλείνουμε καλά τα καπάκια. Τα καλά σφραγισμένα δοχεία περιορίζουν την έκθεση στον αέρα και στην υγρασία.
Δεν ρίχνουμε το μπαχαρικό απευθείας από το βαζάκι πάνω από την κατσαρόλα που αχνίζει. Οι υδρατμοί μπορεί να περάσουν στο εσωτερικό. Καλύτερα να βάζουμε πρώτα την ποσότητα που χρειαζόμαστε σε ένα κουταλάκι.
Αγοράζουμε μικρότερες συσκευασίες. Ειδικά για μπαχαρικά που χρησιμοποιούμε σπάνια, είναι προτιμότερο να αγοράζουμε μικρότερες ποσότητες, ώστε να προλαβαίνουμε να τα χρησιμοποιούμε όσο διατηρούν το άρωμά τους.
Δεν χρειάζεται να αδειάζουμε ολόκληρο το ντουλάπι μας κάθε χρόνο. Ελέγχουμε τακτικά τα μπαχαρικά, δίνουμε προσοχή στο άρωμα και στην εμφάνισή τους και πετάμε όσα παρουσιάζουν ενδείξεις αλλοίωσης. Έτσι, αποφεύγουμε τόσο την άσκοπη σπατάλη όσο και τη χρήση προϊόντων που δεν είναι πλέον κατάλληλα.
Με πληροφορίες από Consumer Reports,Texas A&M AgriLife Extension, USDA,EFSA
