Μια νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι ίσως στο μέλλον να είναι δυνατό να αποκτήσουμε ορισμένα από τα οφέλη του ύπνου χωρίς να κοιμόμαστε πραγματικά σύμφωνα με το newscietist . Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, όταν προκάλεσαν τεχνητά συγκεκριμένη εγκεφαλική δραστηριότητα σε ξύπνια ποντίκια, εμφανίστηκαν ορισμένα αποτελέσματα παρόμοια με εκείνα του βαθύ ύπνου, όπως η βελτίωση της μνήμης.
Ο ύπνος θεωρείται απαραίτητος για τη σωστή λειτουργία και συντήρηση του εγκεφάλου. Κατά τη διάρκεια της ημέρας ο εγκέφαλος δημιουργεί χιλιάδες νέες συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Κατά τον ύπνο, και ιδιαίτερα κατά τον βαθύ ύπνο, γίνεται μια διαδικασία «τακτοποίησης» αυτών των συνδέσεων. Οι σημαντικές συνδέσεις διατηρούνται και ενισχύονται, ενώ οι λιγότερο χρήσιμες εξασθενούν ή απομακρύνονται. Αυτή η διαδικασία βοηθά τον εγκέφαλο να λειτουργεί αποτελεσματικά και να αποθηκεύει σωστά τις πληροφορίες.
Κατά τη φάση του βαθύ ύπνου, γνωστή ως ύπνος μη ταχέων κινήσεων των ματιών (NREM), τα νευρικά κύτταρα του εγκεφαλικού φλοιού ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται συγχρονισμένα, δημιουργώντας ένα μοτίβο που ονομάζεται «δραστηριότητα αργών κυμάτων». Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτή η δραστηριότητα παίζει σημαντικό ρόλο στις αναζωογονητικές λειτουργίες του ύπνου.
Η ερευνητική ομάδα θέλησε να εξετάσει αν ένα μικρό τμήμα του εγκεφάλου θα μπορούσε να εισέλθει σε αυτή την κατάσταση βαθύ ύπνου ενώ το ζώο παραμένει ξύπνιο. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει φυσικά σε ορισμένα ζώα, όπως τα δελφίνια, οι πάπιες και οι φώκιες, όπου το ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου κοιμάται ενώ το άλλο παραμένει σε εγρήγορση για λόγους επιβίωσης.
Για να το δοκιμάσουν, οι ερευνητές τροποποίησαν γενετικά ποντίκια ώστε να μπορούν να ελέγχουν τη δραστηριότητα των νευρώνων τους με φως. Τα κράτησαν ξύπνια για πέντε ώρες δίνοντάς τους νέα αντικείμενα να εξερευνήσουν. Στη συνέχεια ενεργοποίησαν και απενεργοποίησαν επανειλημμένα μια φωτεινή συσκευή σε μία πλευρά του εγκεφάλου για περίπου μισή ώρα, μιμούμενοι τη δραστηριότητα του βαθύ ύπνου.
Όταν αργότερα τα ποντίκια κοιμήθηκαν κανονικά, οι καταγραφές έδειξαν ότι το τμήμα του εγκεφάλου που είχε δεχτεί τη διέγερση δεν παρουσίαζε τα συνηθισμένα σημάδια κόπωσης που προκαλεί η έλλειψη ύπνου. Αυτό υποδηλώνει ότι η συγκεκριμένη περιοχή είχε ήδη πραγματοποιήσει μέρος της «καθαριότητας» και της αποκατάστασης που συνήθως γίνεται κατά τον ύπνο.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν αυτή η τεχνητή κατάσταση θα μπορούσε να βελτιώσει τη μνήμη. Σε ένα πείραμα, τα ποντίκια εξερεύνησαν ένα κουτί και αργότερα χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: μία που κοιμήθηκε κανονικά, μία που στερήθηκε τον ύπνο και μία που στερήθηκε τον ύπνο αλλά έλαβε την τεχνητή διέγερση. Την επόμενη ημέρα, όταν ένα μέρος του κουτιού είχε αλλάξει υφή, τα ποντίκια που είχαν λάβει τη διέγερση αναγνώρισαν καλύτερα τη νέα αλλαγή, όπως και εκείνα που είχαν κοιμηθεί κανονικά. Αντίθετα, τα ποντίκια που στερήθηκαν τον ύπνο χωρίς διέγερση δυσκολεύτηκαν περισσότερο.
Παρόλο που τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι ο φυσιολογικός ύπνος δύσκολα θα αντικατασταθεί πλήρως. Ο ύπνος αποτελείται από δύο βασικές φάσεις, τον NREM και τον REM ύπνο, και δεν είναι ακόμη γνωστό γιατί η εναλλαγή αυτών των δύο καταστάσεων είναι τόσο σημαντική για την πλήρη αποκατάσταση του οργανισμού. Ωστόσο, η έρευνα ανοίγει νέες προοπτικές για μελλοντικές θεραπείες που ίσως βοηθούν στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της έλλειψης ύπνου.
Με πληροφορίες από: newscietist, nature.com
