Για πολλά χρόνια η νευρική ανορεξία αντιμετωπιζόταν κυρίως ως μια ψυχική διαταραχή που σχετίζεται με την εικόνα του σώματος και τον φόβο της αύξησης του βάρους. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το New Scientist, οι τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις δείχνουν ότι η νόσος επηρεάζει πολύ πιο βαθιά τον εγκέφαλο, μεταβάλλοντας τα κυκλώματα που σχετίζονται με την ανταμοιβή, τις συνήθειες και τα συναισθήματα. Οι ανακαλύψεις αυτές ανοίγουν τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, σε μια πάθηση όπου περίπου ένας στους τρεις ασθενείς δεν αναρρώνει πλήρως.
Η ασιτία αλλάζει τον εγκέφαλο
Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι η παρατεταμένη ασιτία δεν επηρεάζει μόνο το σώμα αλλά και τον εγκέφαλο. Όπως αναφέρει μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Translational Psychiatry (Nature), τα άτομα με νευρική ανορεξία εμφανίζουν λέπτυνση του εγκεφαλικού φλοιού και μεταβολές σε περιοχές που σχετίζονται με τη λήψη αποφάσεων, την αντίληψη του σώματος και την επεξεργασία των συναισθημάτων. Το ενθαρρυντικό είναι ότι αρκετές από αυτές τις αλλοιώσεις φαίνεται να βελτιώνονται όταν αποκαθίσταται η σωστή θρέψη, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης θεραπευτικής παρέμβασης.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να «σπάσει» ο φαύλος κύκλος
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα των τελευταίων ετών είναι ότι η ανορεξία δεν διατηρείται μόνο από τον φόβο της αύξησης του βάρους, αλλά και από τις συνήθειες που δημιουργούνται στον εγκέφαλο. Ερευνητές της Columbia University, με επικεφαλής τους Joanna Steinglass και B. Timothy Walsh, υποστηρίζουν ότι η συνεχής αποφυγή του φαγητού ενεργοποιεί τα εγκεφαλικά κυκλώματα που σχετίζονται με τον σχηματισμό συνηθειών. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, η περιοριστική διατροφή μετατρέπεται σε μια αυτοματοποιημένη συμπεριφορά που είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανατραπεί, ακόμη και όταν ο ασθενής επιθυμεί να αναρρώσει.
Οι νέες θεραπείες που δοκιμάζονται
Με βάση αυτά τα ευρήματα, οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον θεραπείες που στοχεύουν απευθείας στον εγκέφαλο. Μία από τις πιο ελπιδοφόρες είναι η διακρανιακή επαναλαμβανόμενη μαγνητική διέγερση (rTMS), μια μη επεμβατική τεχνική που χρησιμοποιεί μαγνητικούς παλμούς για να τροποποιήσει τη λειτουργία συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου. Πρώιμες κλινικές μελέτες από το King’s College London δείχνουν βελτίωση στη σχέση των ασθενών με το φαγητό, στη διάθεση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην αποκατάσταση του σωματικού βάρους, αν και απαιτούνται μεγαλύτερες δοκιμές για ασφαλή συμπεράσματα.
Τι εξετάζουν οι ερευνητές για το μέλλον
Παράλληλα, αυξάνεται το ενδιαφέρον για τη ψιλοκυβίνη, τη δραστική ουσία που βρίσκεται σε ορισμένα είδη μανιταριών. Τα πρώτα στοιχεία από πιλοτική μελέτη του Nature Medicine έδειξαν ότι, σε συνδυασμό με ψυχολογική υποστήριξη, η θεραπεία ήταν ασφαλής και ορισμένοι συμμετέχοντες ανέφεραν βελτίωση στην εικόνα σώματος, στο άγχος και στις εμμονικές σκέψεις γύρω από το φαγητό. Οι ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι πρόκειται για προκαταρκτικά αποτελέσματα και ότι η μέθοδος δεν αποτελεί ακόμη καθιερωμένη θεραπεία.
Η έγκαιρη παρέμβαση παραμένει το «κλειδί»
Παρότι οι νέες ανακαλύψεις γεννούν αισιοδοξία, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση, η αποκατάσταση της θρέψης και η εξειδικευμένη ψυχοθεραπευτική υποστήριξη εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της αντιμετώπισης της ανορεξίας. Η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η νόσος επηρεάζει τον εγκέφαλο ίσως οδηγήσει τα επόμενα χρόνια σε πιο αποτελεσματικές και εξατομικευμένες θεραπείες για μία από τις πιο σοβαρές ψυχικές διαταραχές.
Με πληροφορίες από New Scientist, Translational Psychiatry ,Columbia University, Nature Medicine
