Το FOMO, ο φόβος ότι χάνουμε κάτι που συμβαίνει, είναι πλέον ευρέως γνωστό. Πολύ λιγότερο γνωστό είναι το συγγενικό FOBO (Fear of a Better Option). Ο φόβος ότι, αν επιλέξουμε κάτι τώρα, μπορεί λίγο αργότερα να εμφανιστεί μια καλύτερη επιλογή.
Ο όρος FOBO έκανε πρώτη φορά την εμφάνιση του το 2004, όταν ο μετέπειτα συγγραφέας και επενδυτής Patrick McGinnis -ο οποίος την ίδια περίοδο είχε εισαγάγει και το FOMO- φοιτητής ακόμη στο Harvard Business School, τον χρησιμοποίησε για να περιγράψει την αναποφασιστικότητα που προκαλεί ο φόβος ότι μπορεί να εμφανιστεί μια καλύτερη επιλογή.
Η έννοια του FOBO έχει αρχίσει τα τελευταία χρόνια να απασχολεί και την επιστημονική έρευνα. Μελέτη που δημοσιεύθηκε διαδικτυακά τον Οκτώβριο του 2023 στο International Journal of Consumer Studies και βασίστηκε σε στοιχεία από 543 ενεργούς χρήστες social media διαπίστωσε ότι ο φόβος πως υπάρχει κάποια καλύτερη επιλογή μπορεί να δυσκολεύει τη δέσμευση σε μια απόφαση. Οι ερευνητές εξέτασαν το φαινόμενο στο πλαίσιο της καταναλωτικής συμπεριφοράς και της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, επισημαίνοντας ότι η διαρκής αναζήτηση εναλλακτικών μπορεί τελικά να λειτουργεί ανασταλτικά στη λήψη αποφάσεων.
Κατά τον McGinnis πρόκειται για ένα φαινόμενο που τροφοδοτείται από την υπερπληθώρα επιλογών -ο ίδιος άλλωστε, το αποκαλεί «το βάσανο της αφθονίας». Από το τι θα παρακολουθήσουμε ή θα αγοράσουμε μέχρι την επιλογή εργασίας -ακόμη και συντρόφου-, οι διαθέσιμες δυνατότητες μοιάζουν σήμερα σχεδόν ανεξάντλητες. Οπότε αντί να αποφασίσουμε, μπορεί να αναλύουμε ξανά και ξανά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε ενδεχομένου, αναβάλλοντας την τελική επιλογή.
Η προσεκτική εξέταση μιας σημαντικής απόφασης είναι φυσικά χρήσιμη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αναζήτηση της «καλύτερης» λύσης οδηγεί σε αδυναμία λήψης απόφασης. Η ψυχοθεραπεύτρια Becky Stuempfig επισημαίνει ότι η πληθώρα δυνατοτήτων μπορεί να προκαλέσει κόπωση από τις συνεχείς αποφάσεις, ιδιαίτερα όταν εμποδίζει κάποιον να προχωρήσει σε σημαντικά ζητήματα της ζωής του.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στο ίδιο το άτομο. Η διαρκής αναποφασιστικότητα μπορεί να επιβαρύνει φιλίες, οικογενειακές και επαγγελματικές σχέσεις αλλά και ερωτικούς δεσμούς. Παράλληλα, η συνεχής αμφισβήτηση των επιλογών μας μπορεί να ενισχύσει το άγχος, την εξάντληση και τη δυσαρέσκεια. Σύμφωνα με την ψυχολόγο Patricia Dixon, μπορεί επίσης να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην κρίση μας, καθώς η αναζήτηση μιας υποθετικά καλύτερης επιλογής δεν μας επιτρέπει να εκτιμήσουμε αυτή που έχουμε ήδη κάνει.
Τα social media μπορούν να ενισχύσουν το φαινόμενο, καθώς ευνοούν τη διαρκή σύγκριση και δημιουργούν την εντύπωση ότι κάπου υπάρχει πάντοτε κάτι καλύτερο.
Πώς μπορούμε να περιορίσουμε το FOBO; Οι ειδικοί προτείνουν αρχικά να μειώνουμε τον αριθμό των επιλογών, κρατώντας δύο ή τρεις από τις επικρατέστερες. Χρήσιμο είναι επίσης να εξετάζουμε πόσο σοβαρές και πόσο αναστρέψιμες είναι οι συνέπειες μιας απόφασης. Οι περισσότερες καθημερινές επιλογές δεν είναι οριστικές και μπορούν να αναθεωρηθούν.
Το σημαντικότερο ίσως είναι να εγκαταλείψουμε την προσδοκία της απόλυτης βεβαιότητας. Μια επιλογή μπορεί να είναι η καλύτερη για τη συγκεκριμένη στιγμή, χωρίς να χρειάζεται να είναι τέλεια. Και η πιθανότητα μιας μικρής μελλοντικής μεταμέλειας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πήραμε λάθος απόφαση.
Με πληροφορίες από την αμερικανική έκδοση της HuffPost
