Ένα ταξίδι στο Ιρακινό Κουρδιστάν που προοριζόταν για επίσημες επαφές και συμμετοχή σε συνέδριο, εξελίχθηκε σε περιπέτεια επιστροφής για τον υφυπουργό Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη και ακόμη 13 Έλληνες, οι οποίοι βρέθηκαν στο Ερμπίλ την ώρα που έκλεινε ο εναέριος χώρος.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ο κ. Θεοχάρης είχε ολοκληρώσει τις επίσημες επαφές του, ενώ είχε ήδη ολοκληρωθεί και το συνέδριο στη Σουλεϊμανίγια. Το πρόβλημα δεν ήταν πλέον το πρόγραμμα της επίσκεψης, αλλά η επιστροφή. Με το κλείσιμο του εναέριου χώρου, η ελληνική αποστολή και άλλοι συμμετέχοντες δεν μπορούσαν να αναχωρήσουν με τον κανονικό τρόπο.
Ακολούθησε ενεργοποίηση του προβλεπόμενου «σχεδίου εκκένωσης». Ο Χάρης Θεοχάρης τέθηκε επικεφαλής της αποστολής (αυτονοήτα, αφού πάντα ο πολιτικός αξιωματούχος ηγείται των αποστολών) και σε συνεργασία με την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου στην Αθήνα που έκανε έναν συντονισμο´, τον Έλληνα γενικό πρόξενο, στελέχη του ΥΠΕΞ στην Αθήνα, την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν και τις τουρκικές αρχές, οργανώθηκε η απομάκρυνση.
Η διαδρομή που επελέγη ήταν οδικώς από το Ερμπίλ προς το Ντιγιάρμπακιρ της Τουρκίας και από εκεί η επιστροφή στην Αθήνα μέσω Κωνσταντινούπολης.
Η επιχείρηση, ασφαλώς, είχε δυσκολίες. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι όταν κλείνει ο εναέριος χώρος σε μια ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής, οι κινήσεις δεν γίνονται ούτε πρόχειρα ούτε χωρίς συνεννοήσεις. Υπάρχουν διαδικασίες, επαφές, διπλωματικοί δίαυλοι, τοπικές αρχές, προξενικές υπηρεσίες, ενδεχομένως και ιδιώτες που μπορούν να βοηθήσουν πρακτικά.
Αλλά εδώ χρειάζεται και ένα μέτρο.
Διότι τα «ειδικά σχέδια εκκένωσης», οι «διαδρομές διαφυγής» και οι «συντονισμένες επιχειρήσεις» δεν είναι πάντα υλικό για πολεμικό ντοκιμαντέρ. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι, ή πρέπει να είναι, η αυτονόητη δουλειά ενός οργανωμένου κράτους και των διπλωματικών του αρχών. Όταν Έλληνες πολίτες ή Έλληνες αξιωματούχοι βρίσκονται στο εξωτερικό και προκύπτει αιφνίδια κρίση, το Υπουργείο Εξωτερικών οφείλει να κινείται. Να συνεννοείται. Να ανοίγει δρόμους. Να βρίσκει ασφαλείς διαδρομές. Να συνεργάζεται με τις τοπικές κυβερνήσεις. Να εξασφαλίζει επιστροφή. Δηλαδή τα απολύτως αυτονόητα σε αυτόματο πιλότο.
Αυτό έγινε και στην περίπτωση Θεοχάρη. Και καλώς έγινε.
Από εκεί και πέρα, δεν χρειάζεται κάθε αυτονόητη κρατική λειτουργία να παρουσιάζεται ως κινηματογραφική επιχείρηση υψηλού ρίσκου. Ο εναέριος χώρος έκλεισε. Δεν έκλεισαν αιώνες ολόκληροι. Υπήρχε δρόμος. Υπήρχαν αρχές. Υπήρχαν διπλωματικές επαφές. Υπήρχε δυνατότητα οδικής μετακίνησης προς την Τουρκία. Και τελικά υπήρξε επιστροφή.
Το ταξίδι, βεβαίως, του Χάρη Θεοχάρη στο Κουρδιστάν του βγήκε ξινό. Από τις επίσημες επαφές και τις συναντήσεις, βρέθηκε σε μια επιστροφή υπό απρόβλεπτες, αλλά σε καμιά περίπτωση, επικίνδυνες συνθήκες. Αυτό είναι είδηση. Αλλά άλλο η είδηση και άλλο η υπερπαραγωγή.
Τι είναι, όμως, το Ιρακινό Κουρδιστάν
Το Ιρακινό Κουρδιστάν, ή Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ, είναι μια αυτόνομη ομοσπονδιακή περιοχή στο βόρειο Ιράκ, με πρωτεύουσα το Ερμπίλ. Διαθέτει δική του περιφερειακή κυβέρνηση, κοινοβούλιο και θεσμούς, στο πλαίσιο όμως του ιρακινού κράτους.
Η περιοχή συνορεύει με την Τουρκία, το Ιράν και τη Συρία, γεγονός που της δίνει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Δεν είναι ανεξάρτητο κράτος, παρότι το κουρδικό ζήτημα παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα και ιστορικά φορτισμένα ζητήματα της Μέσης Ανατολής.
Οι Κούρδοι του Ιράκ απέκτησαν ουσιαστική αυτοδιοίκηση μετά τον Πόλεμο του Κόλπου και την επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στη βόρεια περιοχή του Ιράκ. Η αυτονομία τους κατοχυρώθηκε αργότερα στο ιρακινό συνταγματικό πλαίσιο, μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν.
Το Ερμπίλ, όπου βρέθηκε ο Χάρης Θεοχάρης, είναι μία από τις παλαιότερες συνεχώς κατοικημένες πόλεις της περιοχής και σήμερα λειτουργεί ως πολιτικό και διοικητικό κέντρο της Περιφέρειας του Κουρδιστάν.
Το Ιρακινό Κουρδιστάν θεωρείται συχνά πιο σταθερό από άλλα τμήματα του Ιράκ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι βρίσκεται εκτός των μεγάλων αναταράξεων της περιοχής. Η θέση του, ανάμεσα σε Ιράκ, Τουρκία, Ιράν και Συρία, το καθιστά σταθερά εκτεθειμένο σε κρίσεις, πιέσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις.
Γι’ αυτό και η περιπέτεια της ελληνικής αποστολής δεν ήταν παράξενη. Σε τέτοιες περιοχές, τα ταξίδια υψηλού επιπέδου συνοδεύονται πάντοτε από εναλλακτικά σχέδια. Όχι επειδή κάθε αποστολή είναι μια αποστολή… διάσωσης, αλλά επειδή η διπλωματία οφείλει να προβλέπει και το απρόοπτο.
Ο Χάρης Θεοχάρης επέστρεψε τελικά στην Αθήνα. Οι 13 Έλληνες επίσης. Το ΥΠΕΞ έκανε αυτό που έπρεπε. Οι τοπικές και τουρκικές αρχές συνεργάστηκαν. Η αποστολή ολοκληρώθηκε.
Και κάπου εδώ τελειώνει η πραγματική είδηση, που δεν πρέπει να προβάλεται με υπερβολή.
