Η ελληνική διπλωματική αντεπίθεση απέναντι στις προθέσεις της Άγκυρας και το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι σε πλήρη εξέλιξη.
Με μία βαρυσήμαντη τοποθέτηση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και με μία συνέντευξη σε ένα από τα μεγαλύτερα μέσα του πλανήτη, το Reuters, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζοντας τις ελληνικές θέσεις επιχείρησε να αποδυναμώσει τους τουρκικούς ισχυρισμούς.
«Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια», τόνισε στην αρχή της ομιλίας του στην ανοιχτή συζήτηση υψηλού επιπέδου της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια».
Ο Πρωθυπουργός τονίζοντας ότι αυτό το μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, εστίασε στο γεγονός ότι Τουρκία και Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές και έχουν επιχειρήσει να καθορίσουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους. «Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», είπε χαρακτηριστικά και για να επιβεβαιώσει την ορθότητα των ελληνικών θέσεων παρουσίασε έναν χάρτη της περιοχής.
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί»
Έτσι έκανε σαφές ότι «η Τουρκία και η Λιβύη έχουν προσπαθήσει ουσιαστικά να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους, ωσάν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους» και έστειλε στην Άγκυρα ένα μήνυμα που δεν επιδέχεται παρερμηνειών:
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη.»
Αλλά ταυτόχρονα έκρουσε και τον κώδωνα του κινδύνου προς τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας ότι «χωρίς σεβασμό στους κοινούς κανόνες, “η θάλασσά μας” (Mare Nostrum) κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια ζούγκλα ανταγωνιστικών διεκδικήσεων και ιδιοτελών ρυθμίσεων.»
«Να διασφαλίσουμε ότι η ισχύς του νόμου υπερισχύει του νόμου της ισχύος», το μήνυμα στη διεθνή κοινότητα
Σημείο-κλειδί που επίσης ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι τα νησιά, που σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο «έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης».
Σε πολλά σημεία της ομιλίας του ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο Διεθνές Δίκαιο και στην ανάγκη προστασίας του. «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ισχύς του νόμου υπερισχύει του νόμου της ισχύος. Διότι η εναλλακτική λύση σε μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες δεν θα είναι η ελευθερία. Είναι το χάος, η αντιπαράθεση και η αστάθεια», ήταν το επόμενο προειδοποιητικό σήμα που έστειλε στη διεθνή κοινότητα.
Η έμμεση αναφορά στο καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Παράλληλα, έστειλε και δεύτερο μήνυμα προς την Άγκυρα, αυτή τη φορά για το θέμα του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αλλά και για άλλες ενέργειες που προετοιμάζει η Αθήνα στις θάλασσες της.
«Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί το μνημόνιο αυτό να λειτουργήσει ως πρόσχημα για την αμφισβήτηση νόμιμων δραστηριοτήτων στη θάλασσα ή για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων συνδεσιμότητας τα οποία η περιοχή μας χρειάζεται επειγόντως», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξηγώντας τις θετικές συνέπειες τέτοιων εργασιών για την οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τελικά τη διατήρηση της ειρήνης.
«Ωστόσο, η ανάπτυξή τους περιπλέκεται από μονομερείς αξιώσεις και προσπάθειες αμφισβήτησης νόμιμων δραστηριοτήτων στη θάλασσα», πρόσθεσε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης για τη σημασία που έχει για την παγκόσμια οικονομία οι θαλάσσιες διαδρομές να παραμένουν ανοιχτές, ελεύθερες και ασφαλείς καθώς και για την ναυτική επιχείρηση «ASPIDES» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ερυθρά Θάλασσα, στην οποία η Ελλάδα διαδραματίζει ηγετικό ρόλο.
Ανάδειξη των ελληνικών θέσεων και μέσω του διεθνούς Τύπου
Από την τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη σε μία συζήτηση τόσο υψηλού επιπέδου, είναι προφανές ότι η Ελλάδα θα χρησιμοποιήσει όλη της την επιρροή στη διπλωματική σκακιέρα απέναντι στην τακτική της Τουρκίας και θα αναδείξει σε παγκόσμιο επίπεδο τους ανυπόστατους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Αυτή τη στόχευση είχε και η συνέντευξη του στο Reuters, λίγη ώρα μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου επανέλαβε τις ελληνικές θέσεις για το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο κατηγορώντας τις δύο άλλες πλευρές ότι επιχειρούν να δημιουργήσουν «τετελεσμένα γεγονότα» αδιαφορώντας για τις διεθνείς συμβάσεις και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα απηύθυνε κάλεσμα προς τη Λιβύη να προχωρήσει σε απευθείας διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα.
Σήμερα ο Πρωθυπουργός, στις 12.30 (ώρα Νέας Υόρκης, δηλαδή περίπου στις 18.30 ώρα Ελλάδος) θα συμμετάσχει μέσω τηλεδιάσκεψης σε συζήτηση με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies, Bastian Giegerich, στο πλαίσιο του IISS Manama Dialogue 2026, που διοργανώνεται στο Μπαχρέιν.
