Η NASA ετοιμάζει τρεις νέες επιστημονικές έρευνες στη Σελήνη, με στόχο να συγκεντρώσει δεδομένα που θα μπορούσαν να αποδειχθούν κρίσιμα για την επιστροφή του ανθρώπου και τη δημιουργία μιας σταθερής παρουσίας στην επιφάνειά της.
Οι έρευνες LEMS-SP, GIMLI και DISCO επιλέχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος PRISM της NASA και πρόκειται να μεταφερθούν στη Σελήνη μέσω της πρωτοβουλίας Commercial Lunar Payload Services (CLPS). Οι τρεις αποστολές θα εξετάσουν διαφορετικές πτυχές του σεληνιακού περιβάλλοντος: από τη σεισμική δραστηριότητα και τους κινδύνους για μελλοντικές εγκαταστάσεις μέχρι την πιθανή ύπαρξη υπόγειων κοιλοτήτων και την παρουσία παγωμένου νερού.
Στο επίκεντρο ο νότιος πόλος
Η LEMS-SP, ή Lunar Environment Monitoring Station – South Pole, θα λειτουργήσει ως ένας αυτόνομος σταθμός μακροχρόνιας παρακολούθησης του σεληνιακού περιβάλλοντος.
Το σύστημα θα καταγράφει, μεταξύ άλλων, μικρομετεωροειδείς προσκρούσεις, πτητικές ουσίες που βρίσκονται στη λεπτή ατμόσφαιρα της Σελήνης, αλλά και σεισμικά γεγονότα με τη βοήθεια σεισμομέτρου. Τα δεδομένα αυτά μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τους κινδύνους που θα αντιμετωπίσουν μελλοντικές εγκαταστάσεις και εξοπλισμός στη σεληνιακή επιφάνεια.
Η συγκεκριμένη έρευνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η NASA σχεδιάζει την ανάπτυξη του Moon Base, μιας μελλοντικής σεληνιακής βάσης κοντά στον νότιο πόλο. Η υπηρεσία επιδιώκει να αποκτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα δεδομένα πριν από την εγκατάσταση ανθρώπων και υποδομών στην περιοχή.
Ένα πιθανό τεράστιο σπήλαιο κάτω από τη Σελήνη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η GIMLI, η οποία θα εξετάσει την περιοχή Marius Hills και συγκεκριμένα έναν μεγάλο φυσικό σχηματισμό γνωστό ως Marius Hills Pit.
Οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν αν το άνοιγμα αποτελεί την είσοδο ενός μεγαλύτερου υπόγειου σωλήνα λάβας. Η περιοχή έχει τραβήξει εδώ και χρόνια το ενδιαφέρον των ερευνητών. Εικόνες του Lunar Reconnaissance Orbiter έχουν δείξει ότι το άνοιγμα εκτείνεται σε σημαντικό βάθος, ενώ προηγούμενες μελέτες έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχει εκτεταμένο υπόγειο δίκτυο.
Αν επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ενός μεγάλου υπόγειου χώρου, η ανακάλυψη θα μπορούσε να έχει σημασία πολύ πέρα από τη μελέτη της γεωλογικής ιστορίας της Σελήνης. Τέτοιες φυσικές κοιλότητες ενδέχεται να προσφέρουν προστασία από την έντονη ακτινοβολία, τις ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές και τις προσκρούσεις μικρομετεωριτών, λειτουργώντας δυνητικά ως φυσικά καταφύγια για μελλοντικούς αστροναύτες.
Η NASA σημειώνει ότι η GIMLI θα αναζητήσει στοιχεία για υπόγειους σωλήνες λάβας, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των ηφαιστειακών διεργασιών που διαμόρφωσαν τη Σελήνη.
This is the second LEMS instrument. The first will be deployed by @NASAArtemis astronauts on the lunar surface. It’s roughly the size and shape of a suitcase, and operates autonomously once it’s set up on the Moon. Modular instruments mean more science! https://t.co/4XSIw3Wf5q
— NASA Goddard (@NASAGoddard) October 2, 2026
Το «κυνήγι» του πάγου
Η τρίτη έρευνα, DISCO, θα επιχειρήσει να εντοπίσει και να μετρήσει για πρώτη φορά απευθείας από την επιφάνεια πάγο που βρίσκεται σε εξαιρετικά μικρές και ψυχρές περιοχές της Σελήνης.
Πρόκειται για τις λεγόμενες «ψυχρές παγίδες», σημεία που παραμένουν μόνιμα ή σχεδόν μόνιμα στη σκιά και όπου οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να διατηρούν παγωμένες πτητικές ουσίες. Η DISCO θα εξετάσει πού ακριβώς βρίσκεται ο πάγος και σε τι ποσότητες, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η ανθρώπινη δραστηριότητα μπορεί να επηρεάσει την επιφάνεια.
Το τελευταίο στοιχείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μια μελλοντική βάση. Η NASA θέλει να γνωρίζει πώς αντιδρά το σεληνιακό έδαφος στην εξάτμιση από τους κινητήρες των διαστημοπλοίων, στην κίνηση οχημάτων και γενικότερα στις δραστηριότητες που θα πραγματοποιούνται γύρω από τις μελλοντικές εγκαταστάσεις.
Ο πάγος ως πιθανός «θησαυρός»
Το νερό θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους πόρους για τη μακροχρόνια ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη. Δεν αφορά μόνο την κατανάλωση από τους αστροναύτες, καθώς το νερό μπορεί να διασπαστεί στα συστατικά του, υδρογόνο και οξυγόνο, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή αναπνεύσιμου αέρα και, δυνητικά, καυσίμων.
Παρατηρήσεις της NASA έχουν ήδη δείξει ότι ενδείξεις παγωμένου νερού υπάρχουν σε πολλές μόνιμα σκιασμένες περιοχές και όχι αποκλειστικά κοντά στον νότιο πόλο. Ανάλυση δεδομένων του Lunar Reconnaissance Orbiter το 2024 έδειξε ότι τα αποθέματα πάγου μπορεί να είναι πιο εκτεταμένα από ό,τι θεωρούνταν προηγουμένως.
Οι τρεις νέες έρευνες αποτελούν επομένως διαφορετικά κομμάτια του ίδιου παζλ. Η NASA επιχειρεί να κατανοήσει καλύτερα τους κινδύνους στην επιφάνεια, να εντοπίσει φυσικά καταφύγια κάτω από το έδαφος και να διαπιστώσει αν οι διαθέσιμοι πόροι, όπως το νερό, μπορούν πράγματι να αξιοποιηθούν.
Ο στόχος δεν είναι μόνο να μάθουν οι επιστήμονες περισσότερα για τη Σελήνη. Είναι να δημιουργηθεί η γνώση που απαιτείται ώστε οι επόμενες αποστολές να μπορούν να παραμείνουν εκεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και, τελικά, να υποστηρίξουν μια πιο μόνιμη ανθρώπινη παρουσία.
Με πληροφορίες από NASA / Ua.news / Aerospaceglobalnews
