Έναν μυστηριώδη «φιλοξενούμενο» έχει ένα από τα πιο γνωστά άστρα, ο ερυθρός (υπερ)γίγαντας Μπετελγκέζ– και θεωρείται ότι πρόκειται για ένα νεοανακαλυφθέν «συνοδό» άστρο, τον Siwarha.
Μπετελγκέζ: Ένας γίγαντας μεταξύ των άστρων
Ο Μπετελγκέζ είναι ένας φωτεινός ερυθρός υπεργίγαντας στον ώμο του Ωρίωνα, και πάντοτε προκαλούσε έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα, αλλά και σε απλούς παρατηρητές. Μάλιστα, στα τέλη του 2019/ αρχές του 2020 προκάλεσε αίσθηση λόγω της μεγάλης πτώσης της φωτεινότητάς του- της μεγαλύτερης εδώ και έναν αιώνα.
Νέα έρευνα, που διεξήχθη με του Karl G. Jansky Very Large Array του National Science Foundation των ΗΠΑ και το Atacama Large Millimeter/ submillimeter Array (ALMA) δείχνει πως η διευρυμένη ατμόσφαιρα του άστρου έχει επανέλθει από το συγκεκριμένο φαινόμενο, και ταυτόχρονα διαταράσσεται από το άλλο, γειτονικό άστρο (που είναι γνωστό και ως Μπετελγκέζ Β).
Της έρευνας ηγήθηκε η Dr. Λυν Μάθιους του ΜΙΤ Haystack Observatory, μαζί με επιστήμονες από το Center for Astrophysics/ Harvard & Smithsonian, το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και το ESO (European Southern Observatory),
Το «Μεγάλο Θάμπωμα» και ο «συνοδός»
Το 2019, μήνες πριν το «Μεγάλο Θάμπωμα», όταν ο Μπετελγκέζ προέβη στην έκλυση ενός δισεκατομμυρίου τόνων ηλιακού υλικού, δυσκολεύοντας τη θέασή του από τη Γη, έρευνα της οποίας ηγήθηκε η Μάθιους είχε δείξει ότι η ατμόσφαιρα του Μπετελγκέζ στα ραδιοκύματα ήταν ασυνήθιστα ψυχρή. Αυτό θεωρήθηκε ένδειξη πως ένα ωστικό κύμα που προκλήθηκε από διεργασίες βαθιά μέσα στο άστρο είχε διαταράξει το αέριο στα εξώτερα στρώματα, οδηγώντας στη μεγάλη έκλυση που θα ακολουθούσε.
Οι νέες παρατηρήσεις δείχνουν ότι τα πράγματα έχουν επανέλθει σε πιο φυσιολογικά επίπεδα. Ωστόσο υπήρξαν και άλλα ευρήματα, τα οποία αφορούν στο «συνοδό» άστρο, Siwarha, η ύπαρξη του οποίου προτάθηκε το 2024 προκειμένου να εξηγηθεί ο αινιγματικός κύκλος φωτεινότητας, 2.100 ημερών, του άστρου. Έκτοτε η υπόθεση έχει υποστηριχθεί και με άλλες μελέτες.
Siwarha
«Μπετελγκέζ» στα αραβικά σημαίνει «το χέρι της αλ Γιάουζα», οπότε και στο συνοδό άστρο δόθηκε το όνομα Siwarha («το βραχιόλι της»). Θεωρείται πως το άστρο κινείται σε τροχιά βαθιά μέσα στη διευρυμένη ατμόσφαιρα, σε απόσταση που αντιστοιχεί στο διπλάσιο της ακτίνας του γιγαντιαίου άστρου.
Όπως εξήγησε η Μάθιους, ο Siwarha «αυτός ο συνοδός κινείται σε τροχιά τόσο κοντά στο άστρο, που περνά μέσα από τη διευρυμένη ατμόσφαιρα». Σαν ταχύπλοο που κινείται σε μια λίμνη, θεωρείται πως αφήνει πίσω του ίχνος καθώς κινείται στην ατμόσφαιρα- και οι νέες παρατηρήσεις του Μπετελγκέζ δείχνουν πως η παρουσία του Siwarha έχει ως αποτέλεσμα παρατηρήσιμες επιπτώσεις.
Αν και ο Siwarha ο ίδιος είναι μάλλον πολύ αχνός για να φανεί απευθείας στα ραδιοκύματα, η βαρυτική και φυσική παρουσία του φαίνεται να αφήνει πίσω της αποτύπωμα στο μεγαλύτερο άστρο. Μετρώντας την ελλειπτικότητα της ατμόσφαιρας του Μπετελγκέζ σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το άστρο γίνεται αισθητά πιο επίμηκες όταν θεωρείται πως ο «συνοδός» βρίσκεται μακρύτερα από τον Μπετεγλκέζ και πιο στρογγυλό όταν ο «συνοδός» περνά από μπροστά ή από πίσω. Η όλη διαδικασία, γενικότερα, θυμίζει το να προσπαθεί κάποιος να καταλάβει αν κάτι κινείται κάτω από την επιφάνεια του νερού παρατηρώντας την αναταραχή στην επιφάνεια.
