NASA: Διαστημικό σκάφος φέρνει στη Γη το μεγαλύτερο δείγμα μέχρι σήμερα από αστεροειδή

Ο πλανήτης ετοιμάζεται να υποδεχθεί ένα φλιτζάνι βότσαλα και άμμο, που οι επιστήμονες θεωρούν ότι αποτελούν «χρονοκάψουλες» από την αυγή του ηλιακού μας συστήματος.
Open Image Modal
Σε αυτή τη φωτογραφία που παρέχεται από τη NASA, οι επιστημονικές ομάδες συμμετέχουν σε πρόβες για να προετοιμαστούν για την ανάκτηση του δείγματος της κάψουλας από την αποστολή OSIRIS-REx, στο πεδίο δοκιμών και εκπαίδευσης του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, στη Γιούτα στις 29 Αυγούστου 2023. Την Κυριακή, το διαστημικό σκάφος OSIRIS-REx θα πετάξει δίπλα στη Γη και θα ρίξει αυτό ένα «φλιτζάνι με υλικά» που άρπαξε από τον αστεροειδή Bennu, κλείνοντας μια επταετή αποστολή. (Keegan Barber/NASA via AP)
via Associated Press

 

Ένα διαστημόπλοιο της NASA θα περάσει δίπλα από τη Γη μεθαύριο, την ερχόμενη Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να αφήσει τουλάχιστον ένα φλιτζάνι με υλικά που «άρπαξε» από τον αστεροειδή Bennu, κλείνοντας έτσι μια επταετή περιπέτεια.

Η κάψουλα με αυτό το δείγμα θα πέσει με αλεξίπτωτο στην έρημο της Γιούτα καθώς το μητρικό της σκάφος, το διαστημόπλοιο Osiris-Rex, θα απομακρυνθεί για να συναντήσει έναν άλλο αστεροειδή.

Οι επιστήμονες προβλέπουν ότι θα παραλάβουν περίπου 250 γραμμάρια βότσαλα και σκόνη, πολύ περισσότερο από ένα κουταλάκι του γλυκού, που έφερε πίσω η Ιαπωνία από δύο άλλους αστεροειδείς. Καμία άλλη χώρα δεν έχει φέρει κομμάτια αστεροειδών, που χαρακτηρίζονται ως διατηρημένες χρονοκάψουλες από την αυγή του ηλιακού μας συστήματος, οι οποίες ίσως μπορούν να εξηγήσουν πώς δημιουργήθηκε η Γη - και η ζωή.

Η προσγείωση την Κυριακή σημαίνει ότι ολοκληρώνεται ένα ταξίδι 4 δισεκατομμυρίων μιλίων (6,2 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων), έπειτα από το «ραντεβού» με τον πλούσιο σε άνθρακα αστεροειδή Bennu. 

«Ρωτώ τον εαυτό μου πόσες συγκλονιστικές στιγμές μπορείς να έχεις σε μια ζωή, γιατί νιώθω ότι μπορεί να ξεπερνάω τα όριά μου», είπε ο Ντάντε Λαουρέτα του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής.

Open Image Modal
ΑΡΧΕΙΟ - Αυτή η αχρονολόγητη εικόνα που παρέχεται από τη NASA δείχνει τον αστεροειδή Bennu που φαίνεται από το διαστημόπλοιο OSIRIS-REx. (NASA/Goddard/University of Arizona/CSA/York/MDA via AP, File)
via Associated Press

 

Το μακρύ ταξίδι

Ο κυνηγός αστεροειδών Όσιρις-Ρεξ εκτοξεύτηκε για την αποστολή που στοίχισε 1 δισεκατομμύριο δολάρια, το 2016. Έφτασε στον Bennu το 2018 και πέρασε τα επόμενα δύο χρόνια πετώντας γύρω από τον μικρό περιστρεφόμενο διαστημικό βράχο και αναζητώντας το καλύτερο μέρος για να «αρπάξει» δείγματα. Πριν από τρία χρόνια, το διαστημόπλοιο μπήκε και «άπλωσε το χέρι του» - ένα ραβδί μήκους 11 ποδιών (3 μέτρων), αγγίζοντας στιγμιαία την επιφάνεια του αστεροειδούς και ρουφώντας σκόνη και βότσαλα. Η συσκευή πίεσε με τόση δύναμη και άρπαξε τόσο πολύ, που οι πέτρες σφηνώθηκαν γύρω από το χείλος του καπακιού. Καθώς τα δείγματα επέστρεφαν στο διάστημα, ο Λαουρέτα και η ομάδα του πάσχιζαν να εξασφαλίσουν ότι αυτό το πολύτιμο υλικό θα αποθηκευτει με ασφάλεια μέσα στην κάψουλα που βρισκόταν στο διαστημικό σκάφος γι αυτό τον σκοπό. Η ακριβής ποσότητα που μπήκε μέσα δεν θα είναι γνωστή μέχρι να ανοίξει το δοχείο.

Open Image Modal
Την Κυριακή, το διαστημικό σκάφος OSIRIS-REx θα πετάξει δίπλα στη Γη και θα ρίξει αυτό ένα «φλιτζάνι με υλικά» που άρπαξε από τον αστεροειδή Bennu, κλείνοντας μια επταετή αποστολή. Στη φωτογραφία αυτή διακρίνονται λεπτομέρειες από την κάψουλα ανάκτησης υλικού. (NASA via AP, File)
via Associated Press

 

Αστεροειδής Bennu

O συγκεκριμένος αστεροειδής ανακαλύφθηκε το 1999 και πιστεύεται ότι είναι ένα απομεινάρι από πολύ μεγαλύτερο αστεροειδή, που συγκρούστηκε με άλλο διαστημικό βράχο. Έχει πλάτος μόλις ένα τρίτο του μιλίου (μισό χιλιόμετρο), περίπου όσο το ύψος του Empire State Building, και η μαύρη τραχιά επιφάνειά του είναι γεμάτη ογκόλιθους. Στρογγυλός σε σχήμα σαν σβούρα, ο Bennu περιφέρεται γύρω από τον ήλιο κάθε 14 μήνες, ενώ περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του κάθε τέσσερις ώρες. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο Bennu διατηρεί υπολείμματα από το σχηματισμό του ηλιακού συστήματος πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Μπορεί να πλησιάσει επικίνδυνα και να χτυπήσει τη Γη στις 24 Σεπτεμβρίου 2182 — ακριβώς 159 χρόνια μετά την άφιξη των πρώτων κομματιών του αστεροειδούς. Η προσεκτική μελέτη του διαστημικού σκάφους Osiris-Rex μπορεί να βοηθήσει την ανθρωπότητα να καταλάβει, με ποιο τρόπο να εκτρέψει τον Bennu αν χρειαστεί, είπε ο Λαουρέτα.

Open Image Modal
ΑΡΧΕΙΟ - Σε αυτήν την εικόνα από βίντεο που κυκλοφόρησε από τη NASA, το διαστημόπλοιο Osiris-Rex αγγίζει την επιφάνεια του αστεροειδούς Bennu την Τρίτη, 20 Οκτωβρίου 2020. (NASA via AP, File)
via Associated Press

 

Η μεγάλη μέρα

Ο Osiris-Rex θα απελευθερώσει τη δειγματοληπτική κάψουλα από 63.000 μίλια (100.000 χιλιόμετρα), τέσσερις ώρες πριν από την άφιξή της στο Πεδίο Δοκιμών και Εκπαίδευσης του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, στη Γιούτα, το πρωί της Κυριακής.

Η εντολή απελευθέρωσης της κάψουλας θα δοθεί από το κέντρο ελέγχου του κατασκευαστή διαστημικών σκαφών Lockheed Martin στο Κολοράντο. Αμέσως μετά, το μητρικό σκάφος θα απομακρυνθεί και θα χαράξει πορεία για να εξερευνήσει έναν άλλο αστεροειδή. Η κάψουλα - σχεδόν 3 πόδια στο πλάτος (81 εκατοστά) και 1,6 πόδια στο ύψος (50 εκατοστά) - θα εισέλθει στην ατμόσφαιρα με ταχύτητα 44.000 χιλιόμετρα την ώρα - για τα τελευταία 13 λεπτά καθόδου που απομένουν. Το κύριο αλεξίπτωτο θα επιβραδύνει στο τελευταίο μίλι (1,6 χιλιόμετρα ύψος), επιτρέποντας μια ήπια προσγείωση με ταχύτητα 18 χιλιομέτρων. Μόλις κριθούν όλα ασφαλή, η κάψουλα θα μεταφερθεί με ελικόπτερο σε ένα αυτοσχέδιο εργαστήριο στην περιοχή. Το επόμενο πρωί, ένα αεροπλάνο θα μεταφέρει το σφραγισμένο δοχείο στο Χιούστον, όπου βρίσκεται το Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον της NASA. 

Open Image Modal
ΑΡΧΕΙΟ - Η απόδοση αυτή απεικονίζει το διαστημόπλοιο Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security - Regolith Explorer (OSIRIS-REx) να έρχεται σε επαφή με τον αστεροειδή Bennu με τον μηχανισμό βραχίονα δείγματος Touch-And-Go. (NASA/Goddard Space Flight Center via AP, File)
via Associated Press

 

«Πιο καθαρά από καθαρό»

Ένα νέο εργαστήριο στο Johnson θα περιοριστεί στα ερείπια Bennu για να αποφευχθεί η διασταυρούμενη μόλυνση με άλλες συλλογές, δήλωσε ο επιμελητής της NASA Kevin Righter. Το Κτίριο 31 περιέχει ήδη τους βράχους του φεγγαριού που έφεραν πίσω οι αστροναύτες του Apollo από το 1969 έως το 1972, καθώς και σκόνη κομήτη και κηλίδες ηλιακού ανέμου που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια δύο προηγούμενων αποστολών και μετεωρίτες του Άρη που βρέθηκαν στην Ανταρκτική. Τα δείγματα αστεροειδών θα μεταχειρίζονται μέσα σε ντουλάπια γαντιών καθαρισμού αζώτου από το προσωπικό με στολές καθαρού δωματίου από το κεφάλι μέχρι τα νύχια. Η NASA σχεδιάζει μια καταιγιστική δημόσια αποκάλυψη για τα ευρήματα από τον Bennu, στις 11 Οκτωβρίου.

Open Image Modal
ΑΡΧΕΙΟ - Αυτή η εικόνα που παρέχεται από τη NASA απεικονίζει το διαστημόπλοιο OSIRIS-REx στον αστεροειδή Bennu. (Conceptual Image Lab/Goddard Space Flight Center/NASA via AP, File)
via Associated Press

 

Το φθινόπωρο των αστεροειδών

Αυτό το φθινόπωρο, η NASA το αποκαλεί «Φθινόπωρο των αστεροειδών», με τρεις αποστολές που αποτελούν σημαντικά ορόσημα. Σχεδόν αμέσως μετά από την ολοκλήρωση της αποστολής του Osiris-Rex, θα ακολουθήσει η εκτόξευση ενός άλλου «κυνηγού αστεροειδών» στις 5 Οκτωβρίου. Τόσο το διαστημόπλοιο της NASA όσο και ο στόχος του - ένας μεταλλικός αστεροειδής - ονομάζονται Psyche. Στη συνέχεια, ένα μήνα αργότερα, το διαστημικό σκάφος Lucy της NASA θα συναντήσει τον πρώτο του αστεροειδή μετά την εκτόξευση από το Cape Canaveral της Φλόριντα, το 2021. Η Lucy θα περάσει από τον Dinkinesh, στην κύρια ζώνη αστεροειδών μεταξύ του Άρη και του Δία, την 1η Νοεμβρίου. Είναι μια «προθέρμανση» για την μακρινή αποστολή της Lucy στην περιοχή των λεγόμενων Τρώων. Είναι σμήνη αστεροειδών που σκιάζουν τον Δία γύρω από τον ήλιο. Ωστόσο, δεν προβλέπεται να μεταφερθούν δείγμα ούτε από το Osiris-Rex στον αστεροειδή Psyche, ούτε από την αποστολή Lucy. Ούτε καν όταν το Osiris-Rex θα ταξιδέψει για να εξερευνήσει τον αστεροειδή Apophis το 2029.

Open Image Modal
Ένας τεχνικός εργάζεται στο διαστημικό σκάφος Psyche στο εργαστήριο Jet Propulsion της NASA, τη Δευτέρα, 11 Απριλίου 2022, στην Πασαντένα της Καλιφόρνια. Το διαστημόπλοιο θα βρίσκεται σε τροχιά γύρω από έναν αστεροειδή, που ονομάζεται επίσης Psyche, το 2026 για να μελετήσει τις ιδιότητές του. (AP Photo/Marcio Jose Sanchez)
via Associated Press

 

Δείγματα που έφτασαν στη Γη στο παρελθόν

Αυτή είναι η τρίτη δειγματοληπτική αποστολή της NASA στο βαθύ διάστημα, χωρίς να υπολογίζονται τα πολλά κιλά πετρωμάτων της Σελήνης που συγκέντρωσαν οι αστροναύτες του Apollo. Η πρώτη απόπειρα για λήψη  δείγματος από ρομπότ του οργανισμού έληξε με έκρηξη το 2004. Η κάψουλα που μετέφερε σωματίδια ηλιακού ανέμου έσκασε με δύναμη στην έρημο της Γιούτα και έσπασε, καταστρέφοντας τα δείγματα. Δύο χρόνια αργότερα, όμως, μια κάψουλα των ΗΠΑ με σκόνη από κομήτη προσγειώθηκε άθικτη. Η πρώτη αποστολή με στόχο τη λήψη δείγματος αστεροειδών της Ιαπωνίας επέστρεψε με μικροσκοπικούς κόκκους από τον αστεροειδή Itokawa το 2010. Το δεύτερο ταξίδι απέδωσε περίπου 5 γραμμάρια - ένα κουταλάκι του γλυκού περίπου - από τον αστεροειδή Ryugu το 2020. Η Σοβιετική Ένωση μετέφερε δείγματα από την Σελήνη στη Γη κατά τη δεκαετία του 1970 και η Κίνα μάζεψε σεληνιακό υλικό το 2020.