Το «Απόστολος Νικολαΐδης» ή αλλιώς Λεωφόρος Αλεξάνδρας αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο. Η ιστορική έδρα του Παναθηναϊκού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταυτότητα του συλλόγου, τις μεγάλες στιγμές του ελληνικού ποδοσφαίρου και με την ιστορία της Αθήνας.
Εδώ και αρκετές δεκαετίες, η εμβληματική έδρα του Παναθηναϊκού υπήρξε τόπος θριάμβων, συγκινήσεων και ιστορικών γεγονότων που σημάδεψαν γενιές φιλάθλων. Η απόφαση για οριστική μετακίνηση από το ιστορικό γήπεδο έχει προκαλέσει «συναγερμό» στους φίλους του «τριφυλλιού».
Αν και η κατασκευή του νέου, σύγχρονου γηπέδου στον Βοτανικό αναμένεται να φέρει χαμόγελα στους «πράσινους», ορισμένοι αντιδρούν, κυρίως εξαιτίας της μεταφοράς σε σημείο μακριά από την ιστορική έδρα του Παναθηναϊκού. «Το γήπεδο έπρεπε να κατασκευαστεί στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας», ακούγεται συχνά στις συζητήσεις που κάνουν οι οπαδοί του «τριφυλλιού».
Η πρώτη έδρα
Από την ίδρυσή του το 1908, ο Παναθηναϊκός χρησιμοποιούσε ως πρώτη έδρα ένα γήπεδο που βρισκόταν στο οικόπεδο ιδιοκτησίας Καραπάνου, στην οδό Πατησίων, στο σημείο όπου σήμερα στεγάζεται το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Το 1910 σημειώθηκε διάσπαση στην ομάδα. Ο Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος του Γιώργου Καλαφάτη χρησιμοποίησε ως έδρα το γήπεδο Σιμοπούλου, στην πλατεία Αγάμων (σημερινή πλατεία Αμερικής). Δύο χρόνια αργότερα, το 1912, η ομάδα επέστρεψε στο γήπεδο της Πατησίων, το οποίο τελικά πωλήθηκε το 1918.
Ηταν η πρώτη μεγάλη περιπέτεια γύρω από το γηπεδικό ζήτημα του Παναθηναϊκού. Ο ιδρυτής του συλλόγου, Γιώργος Καλαφάτης, αναζήτησε νέα στέγη για την ομάδα και τελικά κατέληξε σε μια έκταση στην ανατολική πλευρά του Λυκαβηττού, απέναντι από τις Φυλακές Αβέρωφ, επί της Λεωφόρου Αλεξάνδρας.
Αρχικά, ο τότε δήμαρχος Αθηναίων Γεώργιος Τσόχας αρνήθηκε να παραχωρήσει τον χώρο. Ο Καλαφάτης έφτασε μέχρι τον πρίγκιπα Νικόλαο της Ελλάδας και της Δανίας, επίτιμο πρόεδρο του ΣΕΓΑΣ, ο οποίος παρενέβη υπέρ της ομάδας. Τελικά, στις 23 Φεβρουαρίου 1923, το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων, με την υπ’ αριθμόν 3294 απόφαση, παραχώρησε επίσημα την έκταση.
View this post on InstagramAdvertisement
Η Λεωφόρος στις αρχές τις δεκαετίας του 1920
Η ιστορία της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ξεκινά ουσιαστικά στις αρχές της δεκαετίας του 1920, όταν ο Παναθηναϊκός αναζητούσε μόνιμη στέγη για τις αγωνιστικές και οργανωτικές του δραστηριότητες. Το γήπεδο κατασκευάστηκε σε μια εποχή που η Αθήνα άλλαζε μορφή και ο σύλλογος άρχιζε να αποκτά ισχυρή παρουσία στο ελληνικό αθλητικό στερέωμα. Η περιοχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας επιλέχθηκε ως η νέα βάση του «τριφυλλιού», με το γήπεδο να εξελίσσεται σταδιακά σε σημείο αναφοράς για τον αθηναϊκό αθλητισμό.
Στις 25 Νοεμβρίου 1923 διεξήχθη για πρώτη φορά ποδοσφαιρικός αγώνας στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, χωρίς όμως τη συμμετοχή του Παναθηναϊκού. Το γήπεδο εγκαινιάστηκε από μαθητές γυμνασίων της Αθήνας και του Πειραιά. Η επίσημη πρεμιέρα της ιστορικής έδρας του Παναθηναϊκού πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 1924. Οι «πράσινοι» αντιμετώπισαν τον ΑΠΣ Πειραιώς και επικράτησαν με 2-0.
Την ίδια περίοδο, η Λεωφόρος αποτελούσε το μοναδικό γήπεδο στην Ελλάδα με χωρητικότητα 6.000 θεατών. Στις 6 Απριλίου 1925 φιλοξενήθηκε και η πρώτη διεθνής αναμέτρηση του Παναθηναϊκού, απέναντι στη γιουγκοσλαβική Βιτόρια Ζάγκρεμπ, με το παιχνίδι να ολοκληρώνεται ισόπαλο 1-1.
Το 1928 το γήπεδο απέκτησε την πρώτη ξύλινη εξέδρα, χωρητικότητας 1.200 θεατών, προς την πλευρά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1931, κατασκευάστηκε η πρώτη τσιμεντένια εξέδρα. Κάτω από αυτή δημιουργήθηκαν βοηθητικοί χώροι και προπονητήρια για αθλήματα όπως η πυγμαχία, η γυμναστική και η ξιφασκία.
Το 1933 προστέθηκε σκεπαστή εξέδρα προς την πλευρά της σημερινής οδού Τσόχα, με αριθμημένες θέσεις για 800 θεατές. Το 1936 πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη ανακαίνιση από τον τότε δήμαρχο Αθηναίων Κωνσταντίνο Κοτζιά. Ωστόσο, με το ξέσπασμα του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, το γήπεδο μετατράπηκε σε στρατιωτικό νοσοκομείο και ορφανοτροφείο.
Η περίοδος της Κατοχής και η αύξηση της χωρητικότητας
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, την άνοιξη του 1942, Παναθηναϊκός και ΑΕΚ διοργάνωσαν φιλική αναμέτρηση με σκοπό την οικονομική ενίσχυση των ασθενών του νοσοκομείου «Σωτηρία». Οι γερμανικές αρχές παρενέβησαν, ορίζοντας Αυστριακό αξιωματικό ως διαιτητή της αναμέτρησης.
Οι αρχηγοί των δύο ομάδων, Κρητικός και Μαρόπουλος, αποφάσισαν τελικά να μην αγωνιστούν και οι φίλαθλοι κατέβηκαν σε πορεία διαμαρτυρίας προς το κέντρο της Αθήνας. Οι κατακτητές απάντησαν επιτάσσοντας το γήπεδο.
Την ίδια περίοδο, ο διευθυντής του γηπέδου Αντώνης Βρεττός είχε μετατρέψει, με μεγάλο προσωπικό κίνδυνο, δυσπρόσιτους χώρους της Λεωφόρου σε σημεία αντίστασης με ραδιοπομπούς. Τέσσερις ημέρες πριν από την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα, ύψωσε στο γήπεδο την ελληνική σημαία, για πρώτη φορά στην πρωτεύουσα.
Στις 28 Ιουλίου 1948 διεξήχθη στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας ο πρώτος φιλικός αγώνας στην Ελλάδα υπό το φως προβολέων, με τον Παναθηναϊκό να επικρατεί του Ολυμπιακού με 2-0. Το 1950 ξεκίνησε η κατασκευή του πετάλου προς τον Λυκαβηττό, με αποτέλεσμα η χωρητικότητα να αυξηθεί στις 13.000 θέσεις. Ακολούθησε το 1951 η δημιουργία του κολυμβητηρίου και το 1955 η κατασκευή του ανατολικού πετάλου.
Το 1958 η εμβληματική έδρα του Παναθηναϊκού έγινε το πρώτο ελληνικό γήπεδο με φυσικό χλοοτάπητα. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στο αθηναϊκό ντέρμπι ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και την ΑΕΚ. Κατά τη δεκαετία του 1960, η χωρητικότητα της Λεωφόρου έφτασε τις 24.000 με 25.000 θέσεις.
Πολλά χρόνια αργότερα, καθώς το γήπεδο δεν μπορούσε πλέον να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες του συλλόγου, ξεκίνησαν οι μετακινήσεις προς το Ολυμπιακό Στάδιο Αθηνών. Η πρώτη περίοδος χρήσης του ΟΑΚΑ διήρκεσε από το 1984 έως το 2000, ενώ ακολούθησαν ακόμη τέσσερις επιστροφές και μετακινήσεις.
Σε αρκετές περιόδους εφαρμόστηκε μεικτό μοντέλο, με τους ευρωπαϊκούς αγώνες να διεξάγονται στο ΟΑΚΑ και τις εγχώριες διοργανώσεις στη Λεωφόρο. Κατά την πρώτη επιστροφή της ομάδας στη φυσική της έδρα είχαν ήδη τοποθετηθεί νέα καθίσματα, γεγονός που μείωσε αισθητά τη χωρητικότητα του γηπέδου στις περίπου 16.000 θέσεις.
Όταν ο Παναθηναϊκός έγραφε ιστορία
Με την πάροδο των χρόνων, η εμβληματική έδρα του Παναθηναϊκού απέκτησε ξεχωριστή δυναμική. Οι κερκίδες της έγιναν γνωστές για τη μοναδική ατμόσφαιρα, τη στενή επαφή των φιλάθλων με τον αγωνιστικό χώρο και την πίεση που ασκούσε το κοινό στους αντιπάλους. Η Λεωφόρος εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο «καυτά» γήπεδα της Ελλάδας, ενώ παράλληλα αποτέλεσε χώρο διεξαγωγής σημαντικών αθλητικών και κοινωνικών γεγονότων.
Εκεί, ο Παναθηναϊκός κατάφερε να γράψει μερικές από τις πιο «χρυσές» σελίδες στην ιστορία του. Το 1930 κέρδισε τον Ολυμπιακό 8-2 και αυτό είναι το μεγαλύτερο σκορ που έχει υπάρξει στα παιχνίδια των δύο «αιωνίων» αντιπάλων». Το 1971 η Λεωφόρος ήταν η έδρα του «τριφυλλιού» στην πορεία του μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Από το 1984 η έδρα του Παναθηναϊκού εγκαταστάθηκε στο ΟΑΚΑ μέχρι και το 2000 με μία μικρή εξαίρεση λίγων μηνών το 1989.
Από το 2001 έως το 2004 ο Παναθηναϊκός επέστρεψε στο «σπίτι» του λόγω των έργων που γίνονταν στο Ολυμπιακό Στάδιο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες και εκεί έζησε μεγάλες ευρωπαϊκές βραδιές, που τον οδήγησαν μέχρι τους «8» του Champions League και παραμένουν αξέχαστες στους φίλους της ομάδας.
Στις 3 Απριλίου 2002 ο Παναθηναϊκός υποδέχθηκε στη γεμάτη Λεωφόρο τη Μπαρτσελόνα για τα προημιτελικά του Champions League και την κέρδισε 1-0, βάζοντας τις βάσεις για μια πρόκριση που τελικά έχασε στο «τσακ». Ο πρώτος αγώνας διεξήχθη στην Αθήνα κι έμελλε να μείνει αξέχαστος στους οπαδούς του Παναθηναϊκού, καθώς η Μπαρτσελόνα των Ριβάλντο, Πουγιόλ, Σαβιόλα και Κλάιφερτ ηττήθηκε από έναν ψυχωμένο Παναθηναϊκό με γκολ του Μπασινά.
Την επόμενη χρονιά ο Παναθηναϊκός έφτασε ξανά στα προημιτελικά μίας ευρωπαϊκής διοργάνωσης, αυτήν την φορά στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ και αποκλείστηκε από την σπουδαία Πόρτο του Μουρίνιο, μετέπειτα νικήτρια του θεσμού εκείνης της χρονιάς. Στην ιστορική Λεωφόρο Αλεξάνδρας ο Παναθηναϊκός πανηγύρισε το νταμπλ της σεζόν 2003-2004.
Ο αγώνας με τον ΠΑΟΚ δεν θα είναι το τελευταίο παιχνίδι στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας
Ο αγώνας της Κυριακής (17/5) κόντρα στον ΠΑΟΚ, αποτέλεσε – θεωρητικά πάντα – το τελευταίο επίσημο παιχνίδι του Παναθηναϊκού στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Με απόφαση της ΔΕΑΒ, ο αγώνας του «τριφυλλιού» με αντίπαλο τον ΠΑΟΚ πραγματοποιήθηκε χωρίς την παρουσία φιλάθλων. Αυτό είναι κάτι που όπως όλα δείχνουν θα αλλάξει σύντομα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η «πράσινη» ΠΑΕ δεν θα μείνει με «σταυρωμένα» τα χέρια και αναμένεται να ανακοινώσει σύντομα ένα νέο, αποχαιρετιστήριο παιχνίδι.
