Το πράσινο φως για την προώθηση της Συμφωνίας Σύνδεσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Συρία έδωσαν τη Δευτέρα οι υπουργοί Εξωτερικών των 27 κρατών-μελών, παρά τις επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν για τη μελλοντική συνεργασία με τη Δαμασκό. Παράλληλα, το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες ενέκρινε νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, στοχεύοντας τράπεζες, ενεργειακές εταιρείες, δίκτυα παραπληροφόρησης και τη φιλορωσική ομάδα χάκερ NoName057(16).
Ωστόσο, η Ουκρανία κυριάρχησε στις ερωτήσεις προς την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, η οποία κλήθηκε να σχολιάσει την απουσία της από το διαπραγματευτικό σχήμα που αποφάσισαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες στο Δουβλίνο.
Συρία: Συμφωνία του 2008 με νέους όρους στη συνέχεια
Η Κάλας ανακοίνωσε ότι οι 27 συμφώνησαν να προχωρήσουν οι τεχνικές και νομικές διαδικασίες για την υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ–Συρίας, η οποία είχε μονογραφηθεί το 2008 αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Παράλληλα, θα ζητηθεί νέα εντολή για τη διαπραγμάτευση μιας εκσυγχρονισμένης συμφωνίας.
«Όλοι συμφώνησαν ότι πρέπει να συνεργαστούμε με τη Συρία, γιατί διαφορετικά το κενό θα καλυφθεί από άλλους παράγοντες», δήλωσε, αναδεικνύοντας και τη γεωπολιτική διάσταση της ευρωπαϊκής προσέγγισης.
Σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των συζητήσεων, η Ελλάδα επισήμανε ότι η σημερινή Συρία διαφέρει ριζικά από εκείνη του 2008, θέτοντας ζητήματα ασφάλειας, συμπερίληψης των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων και αποφυγής ξένων παρεμβάσεων.
Η Κάλας επιβεβαίωσε ότι αρκετοί υπουργοί ζήτησαν πρόσθετους όρους για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη μη αναγνώριση των κατεχόμενων ουκρανικών και γεωργιανών εδαφών, τα οποία είχε αναγνωρίσει το καθεστώς Άσαντ. Οι προϋποθέσεις αυτές θα εξεταστούν στη νέα συμφωνία και όχι στο κείμενο του 2008.
Παράλληλα, η Μόσχα επιδιώκει να διατηρήσει τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της στην Ταρτούς και στη Χμεϊμίμ, ενώ η ΕΕ, που έχει δεσμεύσει 620 εκατ. ευρώ για τη Συρία την περίοδο 2026–2027, επιδιώκει να ενισχύσει την απευθείας σχέση της με τη Δαμασκό.
Η ενόχληση Κάλας για το διαπραγματευτικό σχήμα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αντίδραση της Κάλας όταν ρωτήθηκε αν μετανιώνει που διεκδίκησε τον ρόλο του Ευρωπαίου διαπραγματευτή στις συνομιλίες με τη Ρωσία, ενώ τελικά δεν συμπεριλήφθηκε η ίδια στο σχήμα που συμφωνήθηκε στο Δουβλίνο.
«Ανοίξτε τις Συνθήκες και διαβάστε ποιος είναι αρμόδιος για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια», απάντησε, επιμένοντας ότι παραμένει έτοιμη να αναλάβει την αποστολή.
Αναγνώρισε ότι οι ηγέτες μπορούν να αποφασίζουν διαφορετικά, εξέφρασε όμως την ελπίδα ότι το νέο σχήμα δεν θα δημιουργήσει παράλληλες δομές με πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος, αντί να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης.
«Πολλοί υπουργοί δεν θέλουν απλώς να ενημερώνονται για τις συνομιλίες, αλλά θέλουν να συμμετέχουν σε αυτές», πρόσθεσε. Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, και η Ελλάδα έχει ζητήσει πλήρη ενημέρωση και λογοδοσία της διαπραγματευτικής ομάδας προς τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.
Η Κάλας υπογράμμισε ότι η σοβαρότητα της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις θα κριθεί από συγκεκριμένα αποτελέσματα, όπως η επιστροφή αιχμαλώτων πολέμου και παιδιών που έχουν μεταφερθεί από την Ουκρανία, η παύση επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και η κατάπαυση του πυρός στη Μαύρη Θάλασσα.
Κυρώσεις σε ψεύτικες ιστοσελίδες και στους NoName057(16)
Στο μέτωπο των κυρώσεων, το Συμβούλιο έβαλε στο στόχαστρο τη ρωσική Social Design Agency, εταιρεία που, σύμφωνα με την ΕΕ, πραγματοποιεί επιχειρήσεις παραπληροφόρησης υπό την καθοδήγηση της ρωσικής προεδρίας.
Η εταιρεία συνδέεται με την επιχείρηση Doppelgänger, η οποία δημιουργούσε απομιμήσεις γνωστών δυτικών ειδησεογραφικών ιστοσελίδων για τη διακίνηση φιλορωσικής προπαγάνδας και παραπλανητικών δημοσιευμάτων, ακόμη και ενόψει των ευρωεκλογών του 2024.
Στις κυρώσεις περιλαμβάνεται επίσης η ομάδα χάκερ NoName057(16), που έχει αναλάβει την ευθύνη για κυβερνοεπιθέσεις σε κρατικές υπηρεσίες, κρίσιμες υποδομές και επιχειρήσεις στην ΕΕ, στις ΗΠΑ και στην Ουκρανία.
Συνολικά επιβλήθηκαν κυρώσεις σε 30 πρόσωπα και δύο οντότητες για παραπληροφόρηση και κυβερνοεπιθέσεις. Ξεχωριστά ανακοινώθηκαν 113 νέες καταχωρίσεις, μεταξύ των οποίων σχεδόν 50 ρωσικές τράπεζες, ενεργειακές επιχειρήσεις και εταιρείες που στηρίζουν τον ρωσικό «σκιώδη στόλο».
Η Κάλας προανήγγειλε επίσης το 22ο πακέτο κυρώσεων τις επόμενες ημέρες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να περιλαμβάνει απαγόρευση εισόδου στην ΕΕ για Ρώσους εν ενεργεία και πρώην μαχητές του πολέμου στην Ουκρανία. Ορισμένα κράτη-μέλη, ωστόσο, έχουν εκφράσει ερωτήματα για την πρακτική εφαρμογή του μέτρου.