του Βασίλη Πλατή, φιλόλογου-δρος Ιστορίας Α.Π.Θ.
Η σχολική χρονιά για κάποιους μαθητές έχει τελειώσει και για κάποιους άλλους βαίνει προς τη λήξη της. Οι μαθητές νιώθουν ανακουφισμένοι από τα «βάσανα» του χειμώνα και ξελαφρωμένοι. Το ζήτημα, ωστόσο, είναι πόσοι από αυτούς αισθάνονται πραγματική ικανοποίηση από την εμπειρία που βίωσαν ακόμη μία χρονιά στο σχολείο και πόσοι αντιλαμβάνονται το κλείσιμο του σχολείου λόγω ελληνικού θέρους ως τη λήξη μιας καθημερινής και επώδυνης για τους ίδιους «αγγαρείας».
Προσωπικά πιστεύω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει το ελληνικό σχολείο σήμερα είναι το γεγονός ότι δεν εφοδιάζει τους νέους με τις αναγκαίες δεξιότητες που να ανταποκρίνονται στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον και κυρίως στη διαρκώς μεταβαλλόμενη κοινωνική πραγματικότητα. Ο χώρος του σχολείου, αντίθετα, φαίνεται να προκαλεί στους μαθητές αισθήματα αδιαφορίας, απάθειας έως και δυσφορίας, καθώς ελλείπει, προσέτι, η δημιουργικότητα και η φαντασία.
Οι αιτίες γι’ αυτή τη «δυστοπική» καθημερινότητα των νέων βρίσκονται στην παροχή θεωρητικών γνώσεων, απομακρυσμένων συχνά από τα ενδιαφέροντα και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας ‒μελλοντικά και της αγοράς εργασίας ‒, στο γηρασμένο εκπαιδευτικό προσωπικό, στον εξετασιοκεντρικό χαρακτήρα της ελληνικής εκπαίδευσης, στα παρωχημένα και «ξαναζεσταμένα» αναλυτικά προγράμματα και παιδαγωγικές μεθόδους, στις «αδύναμες» σχέσεις που διαμορφώνονται στο πλαίσιο του σχολείου, την κουραστική και ανιαρή καθημερινότητα των μαθητών, που τους οδηγεί σε ένα μηχανιστικό και καταθλιπτικό τρόπο ζωής. Επίσης, οι υψηλές προσδοκίες της κοινωνίας και των γονέων, που καλλιεργούν διαρκώς και άνευ όρων τον ανταγωνισμό, στερεί τους μαθητές από να απολαύσουν την ανεμελιά και την παιδικότητα της ηλικίας τους.
Ο ρόλος της σχολικής ηγεσίας στην αναστροφή του κλίματος αυτού αφορά στην προώθηση της καινοτομίας και της δημιουργικότητας ώστε να περιοριστεί το αίσθημα «δυσανεξίας» που νιώθουν οι μαθητές στο χώρο του σχολείου. Η ανάπτυξη, επίσης, «δυναμικού» σχολικού κλίματος όπου θα διαμορφώνονται σχέσεις ισοτιμίας και δικαιοσύνης οφείλει να αποτελεί μέλημα του διευθυντή σε συνδυασμό με την αγαθή προαίρεση και συμμετοχή της σχολικής κοινότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να ενθαρρύνονται κοινές συμμετοχικές δράσεις, στις οποίες θα συμμετέχουν όλοι οι φορείς της σχολικής κοινότητας (μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς, τοπική κοινωνία).
Η χρήση των νέων τεχνολογιών με τις οποίες είναι εξοικειωμένοι οι μαθητές μπορεί να λειτουργήσει βοηθητικά ώστε να αποκτήσουν κοινή «γλώσσα» με τους εκπαιδευτικούς, πολλοί από τους οποίους δεν γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες της νέας γενιάς και δυσκολεύονται στην προσαρμογή τους στη σχολική τάξη. Σε αυτό, βέβαια, συντελεί και ο υψηλός μέσος όρος ηλικίας των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα. Η καλλιέργεια, εξάλλου, του ενδιαφέροντος για τις τέχνες, το θέατρο και τον αθλητισμό, σε συνάρτηση με την ανάδειξη και αξιοποίηση των προσωπικών ταλέντων των μαθητών, μπορεί να μετατρέψει τον «άχρωμο» και ζοφερό χώρο του σχολείου σε εργαστήρι δημιουργίας και χαράς.
Η ενθάρρυνση από την πλευρά της σχολικής ηγεσίας πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί, αρκετές φορές εκτός ωραρίου, οι οποίες αναδεικνύουν τα ταλέντα των μαθητών και τους προσφέρουν πραγματική ικανοποίηση και χαρά, μπορεί να οδηγήσει στο να επανεφεύρει το σύγχρονο σχολείο τον προορισμό του. Ασφαλώς αυτός συναρτάται ευθέως με τον βαθμό της ικανοποίησης των μαθητών και της συνειδητής συμμετοχής τους στα δρώμενα της τάξης και του σχολείου.
