Μια ιστορική πολιτική ανατροπή συντελείται στη Σερβία, όπου ένα φοιτητικό κίνημα, χωρίς παραδοσιακό κομματικό μηχανισμό και χωρίς αρχηγό, κατάφερε να κερδίσει τις βουλευτικές εκλογές και να βάλει τέλος στην πολυετή κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Με τη «Φοιτητική Λίστα» να εξασφαλίζει, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, ποσοστό άνω του 50% και το μέχρι πρότινος κυβερνών κόμμα να μην καταφέρνει να φτάσει το 40%, ο πρώην πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, που διατηρούσε στενούς δεσμούς με τη Ρωσία, παραδέχθηκε την ήττα του αργά το βράδυ της Κυριακής 25 Οκτωβρίου.
Γενιές ολόκληρες στην Ελλάδα και στη Δύση μεγάλωσαν συμμετέχοντας στο φοιτητικό κίνημα ή εκθειάζοντας τους αγώνες του. Ποιος θα μπορούσε όμως να φανταστεί ότι ένα τέτοιο κίνημα θα συγκροτούσε, μέσα από αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, έναν εκλογικό συνδυασμό ικανό όχι μόνο να ανατρέψει ένα πανίσχυρο πολιτικό κατεστημένο, αλλά και να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση μιας χώρας; Μήπως ξημερώνει μια νέα εποχή όχι μόνο για τη Σερβία, αλλά και για ολόκληρα τα Βαλκάνια;
Τι σηματοδοτεί η νίκη
Η νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» στις βουλευτικές εκλογές της Σερβίας απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο του Αλεξάνταρ Βούτσιτς σηματοδοτεί μια ιστορική στροφή προς τις ευρωπαϊκές αξίες και το κράτος δικαίου, επηρεάζοντας αναμφίβολα, θετικά και πολυεπίπεδα, τις σχέσεις της χώρας με την Ελλάδα.
Οι κυριότερες επιπτώσεις και συμβολισμοί μιας τέτοιας επικράτησης για τις ελληνοσερβικές σχέσεις συνοψίζονται στα εξής:
- Ευθυγράμμιση στην ευρωπαϊκή προοπτική: Η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Καθώς η «Φοιτητική Λίστα» έχει δεσμευτεί για την προάσπιση των ευρωπαϊκών αρχών, του κράτους δικαίου και της καταπολέμησης της διαφθοράς, μια νίκη της θα έδινε νέα πνοή στην ενταξιακή πορεία του Βελιγραδίου. Αυτό θα επέτρεπε στην Αθήνα να αναλάβει ακόμη πιο ενεργό ρόλο ως «γέφυρα» και σύμβουλος της Σερβίας προς την ΕΕ.
- Σταθερότητα στα Βαλκάνια: Η αλλαγή σελίδας στη Σερβία μέσω μιας δημοκρατικής διαδικασίας, που εστιάζει στη θεσμική διαφάνεια, θα μείωνε τις εστίες έντασης στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Η περιφερειακή σταθερότητα αποτελεί πρωταρχικό εθνικό στόχο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
- Ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας: Οι παραδοσιακοί, στενοί δεσμοί φιλίας μεταξύ των δύο λαών θα αποκτούσαν ένα σύγχρονο, θεσμικό υπόβαθρο. Πέρα από τους ιστορικούς και θρησκευτικούς δεσμούς, η συνεργασία θα μπορούσε να επεκταθεί δυναμικά στους τομείς της εκπαίδευσης, των πανεπιστημιακών ανταλλαγών, της νεανικής επιχειρηματικότητας και της τεχνολογίας, δεδομένης της φύσης και της προέλευσης του πολιτικού αυτού κινήματος.
- Διατήρηση της γεωπολιτικής ισορροπίας: Αν και ο Βούτσιτς έχει προειδοποιήσει προεκλογικά ότι μια νίκη των φοιτητών θα μπορούσε να διαταράξει τις παραδοσιακές σχέσεις της Σερβίας με τη Ρωσία και την Κίνα, η «Φοιτητική Λίστα» εστιάζει κυρίως στην εσωτερική αναδιοργάνωση και το Σύνταγμα της χώρας.
Αν και ο συνδυασμός του φοιτητικού κινήματος («Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!») αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με διαφορά, δεν υπάρχει ακόμη προκαθορισμένος ή επίσημα ανακοινωμένος υποψήφιος πρωθυπουργός.
Η ιδιαιτερότητα αυτή οφείλεται στην ίδια τη δομή και τη φιλοσοφία του κινήματος:
- Έλλειψη ιεραρχίας και ηγέτη: Το κίνημα λειτουργεί οριζόντια, χωρίς επικεφαλής ή επίσημα διορισμένο αρχηγό.
- Η περίπτωση του επικεφαλής της λίστας: Παρόλο που ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς (Ilija Srdanović) τέθηκε πρώτος στο ψηφοδέλτιο των 250 υποψηφίων, το ίδιο το κίνημα έχει διευκρινίσει επισήμως ότι αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα είναι ο εκλεκτός του για την πρωθυπουργία.
- Σύνθεση του ψηφοδελτίου: Αν και η πρωτοβουλία ανήκει στους φοιτητές, στη λίστα των υποψηφίων βουλευτών δεν συμμετέχουν φοιτητές, αλλά πανεπιστημιακοί, επιστήμονες, ειδικοί και αθλητές.
Επομένως, σε περίπτωση νίκης, το πρόσωπο που θα προταθεί για τη θέση του πρωθυπουργού θα αποφασιστεί μέσα από εσωτερικές συλλογικές διαδικασίες ή στο πλαίσιο διαβουλεύσεων.
Μια μεγάλη, αν και αβέβαιη στις λεπτομέρειές της, ημέρα ξημερώνει για τη Σερβία. Πολύ πιθανόν να ακολουθήσει νίκη του κινήματος νεολαίας και στην Αλβανία, με ευεργετικά αποτελέσματα για τον αλβανικό λαό και την ελληνική μειονότητα της Βόρειας Ηπείρου. Αξίζει να πανηγυρίσουμε κι εμείς;
