Για την διεθνή πολιτική πολλά λέγονται, δηλώνονται και αναλύονται. Οι δημοσιογραφικές ειδήσεις κρίνονται από την ορθότητα των πληροφοριών. Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις αναμενόμενα συχνά επηρεάζονται από πολιτικές σκοπιμότητες και το ερώτημα είναι κατά πόσο οδηγούν σε επιτυχείς στρατηγικές αποφάσεις. Οι παρεμβάσεις φορέων επιστημονικών τίτλων κρίνονται ή χρήζει να κρίνονται από το κατά πόσο με αξιολογικά ουδέτερο τρόπο περιγράφουν και ερμηνεύουν την πραγματικότητα ή εάν αντίθετα για πολλούς και διάφορους αθέατους λόγους είναι ιδεολογικά-υποκειμενικά πλημμυρισμένες.
Στις πιο πάνω και όλες τις άλλες περιπτώσεις το ερώτημα που τίθεται πάντοτε είναι κατά πόσο περιγράφοντας την ισχύουσα πραγματικότητα φωτίζουν επαρκώς τόσο την μεγάλη εικόνα των στρατηγικών προσανατολισμών όσο και τις διαμορφωτικές προϋποθέσεις που εκκολάπτονται καθώς η διεθνής πολιτική εξελίσσεται. Έργο των κρατικών λειτουργών και των φορέων επιστημονικών τίτλων είναι να λαμβάνουν επαρκώς υπόψη αυτή την μεγάλη εικόνα και να σταθμίζουν ορθά τα συμπλεκόμενα ρευστά κριτήρια και παράγοντες. Εάν αυτό δεν ισχύει είναι προγραμματικά δεδομένο πως οτιδήποτε ειπωθεί, δηλωθεί ή γραφτεί είναι απογειωμένο, λανθασμένο και επικίνδυνο για τα κράτη.
Χαρακτηριστικά ενδεικτικά παραδείγματα είναι επιστημονικά μεταμφιεσμένα οικουμενιστικά υλιστικά ιδεολογήματα όπως αυτά των εκατέρωθεν μεγάλων δυνάμεων του Ψυχρού Πολέμου και τα Μεταψυχροπολεμικά συνθήματα περί «παγκοσμιοποίησης» που δήθεν οδηγεί ή και ήδη είχε οδηγήσει στην «ενοποίηση» του πλανήτη λόγω αύξησης ανεξέλεγκτων διεθνικών δρώντων που λίγο-πολύ αναιρούν την σημασία των κρατών.
Στα πεδία της στρατηγικής ανάλυσης η οποία εδράζεται πάνω στα Θουκυδίδεια αξιώματα τα οποία αφορούν την δομή, τους προσανατολισμούς και τις προϋποθέσεις που εκκολάπτονται εντός κάθε εθνοκρατοκεντρικού συστήματος —και όσον μας αφορά στις επιφυλλίδες εδώ αλλά και σε όλες τις προγενέστερες δημοσιεύσεις σε βιβλία δοκίμια και άρθρα—, ήδη από την δεκαετία του 1980 και εντονότερα αφότου εισήλθαμε στην Μεταψυχροπολεμική εποχή, υποστηριζόταν εμφατικά, μεταξύ άλλων, τα πιο κάτω.
Το πολυπολικό και πολυκεντρικό εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα του 21ου αιώνα
Εισερχόμενοι στον 21ο αιώνα εντός του σύγχρονου εθνοκρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος εκκολάπτονταν πολλές μεγάλες δυνάμεις και πολλές περιφερειακές δυνάμεις μεσαίας και ανερχόμενης ισχύος. Τουτέστιν, το οντολογικά εδραίο πλέον εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα προσανατολιζόταν προς μια πολυπολική δομή πολλών μεγάλων δυνάμεων που είναι ταυτόχρονα και πολυκεντρικό.
Σε πρώτη φάση, υποστηριζόταν —καθότι ήταν ολοφάνερο και ήδη συντελέστηκε σε μεγάλο βαθμό—, η άνοδος της ισχύος της Κίνας, αφενός θα αποτελούσε μεγάλη πρόκληση για τις ΗΠΑ που ήταν η συντριπτικά ισχυρότερη Μεταψυχροπολεμική δύναμη και αφετέρου, ενώ αρχικά έχουμε διπολική δομή των δύο μεγαλύτερων δυνάμεων σταδιακά το εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα εξελίσσεται σε πολυπολικό και ταυτόχρονα πολυκεντρικό.
Αυτά σημαίνουν ότι χάραξη και εφαρμογή εθνικής στρατηγικής απαιτεί γνώση της στρατηγικής των μεγάλων και μεσαίας ισχύος δυνάμεων, γνώση της διαχρονικά επιβεβαιωμένης τυπολογίας για τις στρατηγικές των ηγεμονικών δυνάμεων, γνώση των προσεγγίσεων αυτών των δυνάμεων στις περιφερειακές διενέξεις και γνώση εκείνων των διπλωματικών επιλογών κρατών μικρότερης και μεσαίας ισχύος όταν συμμαχούν και συναλλάσσονται με άλλα κράτη και ιδιαίτερα με τα εκάστοτε ηγεμονικά κράτη.
Ανθόσπαρτος πλανήτης δεν υπάρχει, Οδύσσεια είναι το ταξίδι των ανθρώπων, των κρατών και του κόσμου
Ανθόσπαρτος πλανήτης ποτέ δεν υπήρξε και δεν μπορεί να υπάρξει, εκτός και εάν πλανητικά έχουμε ανθρωπολογική εξομοίωση και «πολιτική» εξίσωση. Εάν δηλαδή είναι εφικτό σε πλανητικό επίπεδο να συρρικνωθούν ανθρωπολογικά τα ανθρώπινα όντα, να εξουδετερωθούν πνευματικά και κατ’ επέκταση να κυριαρχήσει κάποιου είδους «αβλαβής ατομικισμός» και «αβλαβής ωφελιμοκρατία» με αποτέλεσμα να μειωθεί ή και να εκμηδενιστεί η σημασία των κρατών.
Παρά τα παραμιλητά περί «παγκοσμιοποίησης» —όρος που ορθά ο Παναγιώτης Κονδύλης υπογράμμισε ότι έχουμε πλανητικοποίηση διαφόρων φαινομένων και όχι παγκοσμιοποίηση που αποτελεί λανθασμένη μετάφραση του globalization— τα ζητήματα που τίθενται δεν είναι ο εθνικός-πνευματικός εκμηδενισμός των ανθρώπων αλλά η διαμέσου διεθνών θεσμών διακρατική και ενδοκρατική θέσπιση των ανεξέλεγκτων διεθνικών δρώντων που από μόνοι τους αποτελούν σημαντικό αίτιο πολέμου. Όπως συχνά υποστηρίχθηκε, πολιτικά, νομικά, θεσμικά και στρατηγικά ορθολογιστικά σκεπτόμενοι συμφέρει όλα τα κράτη διεθνικοί δρώντες όπως οι τρομοκράτες και οι φορείς χρηματοοικονομικής ισχύος να τυγχάνουν διακρατικής διακυβέρνησης με διεθνείς θεσμούς και συμφωνίες όπως αυτές για τα πυρηνικά όπλα των δεκαετιών του 1970 και 1980.
Εθνική στρατηγική εν μέσω ρευστών και ραγδαίων στρατηγικών ανακατατάξεων
Συντομογραφικά και καταληκτικά, τα κράτη και οι κοινωνίες τους, ιδιαίτερα τα μικρότερης και μεσαίας ισχύος περιφερειακά κράτη στο πλαίσιο χάραξης και εφαρμογής εθνικής στρατηγικής, δεν έχουν την πολυτέλεια να μην συνεκτιμούν επαρκώς, μεταξύ άλλων, τα εξής:
α) Βρισκόμαστε στην αφετηρία μιας από καιρό αναμενόμενης επιτάχυνσης των εξισορροπητικών προσεγγίσεων των ηγεμονικών δυνάμεων και της αύξησης των περιφερειακών διενέξεων που εξυπηρετούν τις ανακατανομές ισχύος και συμφερόντων όπως κάθε μεγάλη δύναμη τα αντιλαμβάνεται.
Δημιουργούνται πολλές περιφερειακές Συμπληγάδες και όταν ένα κράτος λόγω απουσίας στρατηγικής ή ελλειμματικών στρατηγικών αποφάσεων δημιουργεί παραστάσεις ότι είναι αδύναμο, υποχωρητικό και η Επικράτειά του αναλώσιμη, οδηγείται ευθέως πάνω στην Κλίνη του Προκρούστη των ηγεμονικών συναλλαγών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για κράτη όπως η Ελλάδα τα οποία ενώ τηρούν τις πρόνοιες των Συνθηκών και του διεθνούς δικαίου γίνονται δέκτες αναθεωρητικών αξιώσεων και απειλών αρπαγής μέρους της Επικράτειάς τους. Βιώσιμο είναι το κράτος, ορθά επισήμανε ο Hans Morgenthau, όταν διαθέτει επαρκή ισχύ και αξιόπιστη εθνική στρατηγική για την υπεράσπιση της Επικράτειάς του όπως ορίζεται από τις Συνθήκες και το διεθνές δίκαιο.
β) Η επιτάχυνση των διενέξεων και των ηγεμονικών αντιπαραθέσεων είναι ιδιαίτερα έντονη και ανεπίστροφη για πολύ συγκεκριμένους λόγους: Όπως ορθά υπογράμμιζαν ήδη από την δεκαετία του 1990 κορυφαίες στοχαστικές και πολιτικές προσωπικότητες της γεωπολιτικής όπως ο George Kennan αλλά και πολλοί άλλοι πολιτικοί και αναλυτές της στρατηγικής, η δημιουργία διλημμάτων ασφαλείας με πραξικοπήματα και «προέκταση της Ατλαντικής συμμαχίας στο κέντρο της Ευρώπης ήταν μοιραίο λάθος». Αφενός οδήγησε σε ένα μεγάλο, άσκοπο, τραγικό και αποδυναμωτικό για όλους ευρωπαϊκό πόλεμο, και αφετέρου, εξώθησε την Μόσχα προς τον κύριο ανταγωνιστή των ΗΠΑ, την Κίνα.
Ταυτόχρονα, η στρατηγική υπερεπέκταση με «νεοφιλελεύθερους ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς» στις περιφέρειες τις δύο πρώτες Μεταψυχροπολεμικές δεκαετίες κατέλυσε κράτη και προκάλεσε εκατομμύρια πρόσφυγες. Αναμενόμενα και συγκαιρινά ολοφάνερα, καθώς εκκολαπτόταν το πολυπολικό και πολυκεντρικό διεθνές σύστημα αυτές οι στρατηγικά ανορθολογικές επεμβάσεις στις περιφέρειες προκάλεσαν αστάθεια και επιτάχυναν την εμπλοκή των μεγάλης και ανερχόμενης ισχύος Ανατολικών μεγάλων δυνάμεων. Προκάλεσαν επίσης στρατηγική ρευστότητα, διαρκείς εξισορροπητικές συμφωνίες και κινδύνους όπως η πιθανότητα ενός πυρηνικού πολέμου.
γ) Η ολοφάνερη προσπάθεια της νέας ηγεσίας της Ουάσιγκτον μετά το 2025 να «συμμαζέψει» την υπερεπέκταση και να εξισορροπήσει την Κίνα ολοφάνερα εν πολλοίς αποτυγχάνει. Αυτό οφείλεται αφενός στο γεγονός ότι η διαχείριση των γεωπολιτικών ανακατατάξεων της τέταρτης Μεταψυχροπολεμικής δεκαετίας είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση και αφετέρου επειδή το 2025-26 η νέα Αμερικανική ηγεσία ολοφάνερα και καταμαρτυρούμενα λειτούργησε εν πολλοίς σπασμωδικά και με όρους ανεπιτυχών αποφάσεων για την διαχείριση της περιφερειακής αστάθειας ή διεξαγωγή πολέμων όπως τελικά η Ουάσιγκτον αποφάσισε να εκτελέσει στο Ιράν.
Συνοψίζοντας και ολοκληρώνοντας, καθώς προχωρούμε βαθύτερα στον 21 αιώνα το ταξίδι της Οδύσσειας των κρατών και των κοινωνιών τους απαιτεί ορθή γνώση και επίγνωση των προσανατολισμών των στρατηγικών των κρατών και ιδιαίτερα των στρατηγικών των ηγεμονικών δυνάμεων. Επιπλέον, απαράβατα απαιτείται ορθή εκτίμηση του γεγονότος ότι οι διενέξεις, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι στρατηγικές ανακατατάξεις επηρεάζονται δραστικά πρωτίστως από τις προϋποθέσεις που εκκολάπτουν οι στρατηγικές των μεγάλων δυνάμεων στις περιφέρειες.
Υπό αυτές τις συνθήκες η ασφάλεια και η ακεραιότητα της Επικράτειας ενός κράτους συναρτάται από το κατά πόσο διαθέτει αξιόπιστη εθνική στρατηγική. Ιδιαίτερα για λιγότερα ισχυρά κράτη στις περιφέρειες κάτι τέτοιο προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, επαρκή ισχύ, αποτελεσματική αποτροπή των αναθεωρητικών απειλών, ορθούς διπλωματικούς ελιγμούς που δεν οδηγούν σε υποχωρήσεις, απόρριψη κάθε κατευναστικής αντίληψης και αποτελεσματικές συναλλαγές με τα ισχυρότερα κράτη με όρους εθνικών συμφερόντων. Αυταπάτες και σπάταλες ελπίδες βλάπτουν, ενίοτε μάλιστα ανεπανόρθωτα και με προεκτάσεις βαθύτατων αρνητικών συνεπειών για την ασφάλεια και την ακεραιότητα του κράτους.
