Σήμερα, όπως και κάθε ημέρα, ας εργαστούμε για να μεταμορφώσουμε την εκπαίδευση. Κι ας διασφαλίσουμε ότι οι νέοι έχουν τα απαραίτητα εφόδια για να αποκτήσουν τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να διαμορφώσουν ένα πιο ειρηνικό, βιώσιμο μέλλον για όλους.
Αντόνιο Γκουτέρες, Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ
Βρισκόμουν την άνοιξη με μια νεαρή μεταπτυχιακή φοιτήτρια που σπουδάζει σε μια σχολή Κοινωνικών Επιστημών. Με βοήθησε σε κάποια δουλειά χωρίς να πληρωθεί. Πολλοί φοιτητές ή νεαροί απόφοιτοι από σχολές Κοινωνικών Επιστήμων στρέφονται στον εθελοντισμό για να αποκτήσουν εμπειρία. Πήρα την άδειά της να μεταφέρω τη συζήτησή μας και την ευχαριστώ.
«Εμείς οι νέοι σήμερα δεν νιώθουμε χαρά», μου εξομολογήθηκε κάποια στιγμή.
Κι ύστερα μου είπε με λεπτομέρειες για τη διπλωματική της εργασία. Θέλει να μελετήσει το φαινόμενο του σχολικού αποκλεισμού.
«Συχνά το συγχέουν με τον σχολικό εκφοβισμό, αλλά είναι διαφορετικό», μου εξήγησε. Βρήκα πολύ ενδιαφέρον το θέμα.
Ήταν πολύ ματαιωμένη.
«Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο με αγνοεί η καθηγήτρια που επιβλέπει τη διπλωματική μου», είπε θυμωμένη. «Ούτε αγόρι δεν με έχει φτύσει ποτέ τόσο πολύ! Της στέλνω διαρκώς μέιλ και δεν απαντάει. Δεν μπορώ να τη βρω πουθενά».
Σε κάθε μας συνάντηση την άκουγα πολύ αγχωμένη για το εργασιακό της μέλλον. Πέρυσι εργαζόταν στον χώρο της εστίασης. Πολλές φορές μου είχε αναφέρει ότι οι περισσότερες διαθέσιμες θέσεις εργασίας σχετίζονται με τις πωλήσεις και το σέρβις.
«Έχω μια φίλη, που κάνει μεταπτυχιακό στην Εξαρτησιολογία», μου είχε πει άλλη φορά. «Τι τραγικό, η μόνη δουλειά που βρήκε να είναι η προώθηση καπνικών προϊόντων στα περίπτερα!».
Είναι άξιον απορίας γιατί σε μια χώρα με τόσα κοινωνικά προβλήματα οι κοινωνικοί επιστήμονες φαντάζουν σχεδόν αζήτητοι.
Μήπως άραγε δεν αντιμετωπίζουν εθισμό σε ουσίες, στις οθόνες, στο φαγητό πολλοί στην Ελλάδα σήμερα; Μήπως στα σχολεία το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού και της σχολικής βίας, αλλά και τα μαθησιακά προβλήματα δεν είναι υπερβολικά συχνά; Άραγε οι ψυχικές νόσοι δεν αυξήθηκαν δραματικά μετά την πανδημία; Δεν υπάρχουν στη χώρα πολυπολιτισμικότητα, μετανάστευση, πονεμένα παιδιά-πρόσφυγες; Την εποχή της ακρίβειας δεν είναι αμέτρητες οι οικονομικά ευάλωτες οικογένειες; Η ενδοοικογενειακή βία; Ή δεν συναντούμε αστεγία στις πόλεις μας; Για να μην πούμε για το έγκλημα…
Αυτά τα φαινόμενα μελετούν οι Κοινωνικές Επιστήμες και για αυτά τα φαινόμενα προσπαθούν να βρουν απαντήσεις και λύσεις.
Κι ωστόσο αντιμετωπίζονται σαν ρομαντική φλυαρία, που δεν τη χρειαζόμαστε. Σαν ένας τρόπος να περνά τον χρόνο του όποιος δεν έχει διάθεση να χωρέσει στα λαμπερά τεχνοκρατικά οράματα της εποχής και στο ματαιόδοξο lifestyle της.
Κι ενώ σκεφτόμουν όλα αυτά, η νεαρή μου φίλη έβγαλε ξαφνικά το κινητό της.
«Σκέφτομαι, όταν δεν θα παίρνω πια επίδομα ανεργίας, να κάνω face painting σε παιδικά πάρτι. Έχω πάρει υλικά και εξασκούμαι μόνη μου. Να δες, προχθές έβαψα τον μπαμπά μου! Πώς σου φαίνεται;», με ρώτησε με ενθουσιασμό και αγωνία.
Μου έδειξε τη φωτογραφία.
Χάρηκα που σκεφτόταν μια εναλλακτική, αλλά δεν μπορούσα να μη λυπηθώ με το γεγονός ότι ένας άνθρωπος που θέλει να συμβάλλει με κάποιο τρόπο στην ομαλότητα της σχολικής ζωής, μπορεί να ονειρεύεται μόνο ότι θα ζωγραφίζει μονόκερους σε παιδότοπους.
«Μην το βάζεις κάτω», της είπα. «Ακόμη και η εμπειρία σου στο σέρβις, είναι εμπειρία στους ανθρώπους. Δεν πάει τίποτα χαμένο, όπου κι αν βρεθεί κανείς».
Πιστεύω όντως πως η ζωή είναι για πολλούς ένα περίεργο ταξίδι και όποιος θέλει να περιπλανηθεί, θα συναντήσει στον δρόμο ό,τι χρειάζεται, ακόμη και αν δεν είναι πάντα προφανή τα οφέλη σε κάθε σταθμό.
Ω, νέοι κοινωνικοί επιστήμονες, ποιο είναι άραγε το μέλλον σας;
Κάποιοι θα βρουν τον δρόμο τους πιο εύκολα, μα άλλοι μπορεί να συναντήσουν ταπεινώσεις και απογοητεύσεις και θα πρέπει να πεισμώσουν πολύ για να συνεχίσουν.
Το ζήτημα της επαρκούς χρήσης των Κοινωνικών Επιστημών σίγουρα δεν είναι απλό και υπάρχουν πολλοί παράγοντες που το επηρεάζουν. Είναι παράγοντες που αφορούν σε οικονομικούς πόρους, σε πολιτικές αποφάσεις, στη νοοτροπία μας, στους τρόπους εισαγωγής και λειτουργίας των πανεπιστημίων, αλλά και στην προσωπική ηθική του κάθε κοινωνικού επιστήμονα ή στο πόσο οι κοινωνικοί επιστήμονες διεκδικούν συλλογικά.
Όμως, οι Κοινωνικές Επιστήμες δεν είναι μια περιττή αφέλεια. Μπορούν κάλλιστα να είναι ένας τρόπος απάντησης στα πολλά δεινά της κοινωνίας και της εποχής μας.
