Το μήνυμα ότι η προστασία των εργαζομένων και οι συλλογικές συμβάσεις δεν αποτελούν αποκλειστικό προνόμιο της Αριστεράς, αλλά μπορούν να προωθηθούν και από μια κεντροδεξιά κυβέρνηση, επιχείρησε να στείλει από τις Βρυξέλλες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αξιοποιώντας ως παράδειγμα την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία που υπέγραψαν τον Νοέμβριο του 2025 η κυβέρνηση, οι εργοδοτικές οργανώσεις και τα συνδικάτα. Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός συνέδεσε το ζήτημα του κοινωνικού διαλόγου με την επόμενη μεγάλη πρόκληση για την αγορά εργασίας, την τεχνητή νοημοσύνη, κάνοντας λόγο για ανάγκη μαζικής επανεκπαίδευσης των εργαζομένων στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Μιλώντας σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Friends of Europe με τίτλο «Η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία της Ελλάδας: Ένα ευρωπαϊκό μοντέλο για τον κοινωνικό διάλογο», ο πρωθυπουργός παρουσίασε τη συμφωνία ως απόδειξη ότι η συνεννόηση μεταξύ κράτους, εργοδοτών και εργαζομένων μπορεί να παράγει απτά αποτελέσματα. Υποστήριξε ότι η συμφωνία ωφελεί τόσο τους εργαζόμενους όσο και τους εργοδότες, οι οποίοι, όπως είπε, έχουν πλέον συνειδητοποιήσει ότι σε ένα περιβάλλον χαμηλής ανεργίας η προσέλκυση ταλέντων δεν είναι εύκολη υπόθεση και λειτουργεί ως κίνητρο για καλύτερους μισθούς και παροχές.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδια για τα Κοινωνικά Δικαιώματα, τις Δεξιότητες, τις Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας και την Ετοιμότητα, Ροξάνα Μινζάτου, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, Σέιμους Μπόλαντ. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε μορφή θεματικής εκδήλωσης, με τοποθετήσεις των ομιλητών και πάνελ.
Η ευρωπαϊκή υποχρέωση πίσω από τη συμφωνία
Η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία, που συνοδεύεται από πενταετές Σχέδιο Δράσης για την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων για την περίοδο 2026-2030, εντάσσεται στην υποχρέωση που απορρέει από την ευρωπαϊκή Οδηγία του 2022 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς. Η Οδηγία απαιτεί από τα κράτη-μέλη με κάλυψη συλλογικών συμβάσεων κάτω του 80% να καταρτίσουν εθνικά σχέδια δράσης για τη σταδιακή αύξησή της.
Στην Ελλάδα η εργασιακή νομοθεσία είχε διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό από τους περιορισμούς της περιόδου της κρίσης χρέους, ενώ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις έχει υποχωρήσει περίπου στο 60%.
«Ήμουν αρχικά επιφυλακτικός»
Ο πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι δεν ήταν εξαρχής βέβαιος πως οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποτέλεσμα. Όπως ανέφερε, παρά τη θέσπιση σημαντικών μεταρρυθμίσεων στα εργασιακά, όπως η ψηφιακή κάρτα εργασίας, παρέμενε το κενό των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
«Θέλαμε καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και μία από τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις ήταν η ψηφιακή κάρτα εργασίας. Όμως υπήρχε το κενό των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Εγώ ήμουν αρχικά επιφυλακτικός», είπε.
Όπως εξήγησε, η συμφωνία προέκυψε όταν εργοδοτικές οργανώσεις και συνδικάτα αποφάσισαν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι και να αναζητήσουν κοινό τόπο.
«Οι κοινωνικοί εταίροι κάθισαν στο ίδιο δωμάτιο και κατέληξαν σε μια συμφωνία-ορόσημο που υπογράφηκε από όλους. Είναι ενδιαφέρουσα η πρόοδος που έχουμε δει έκτοτε, γιατί όσοι τομείς έχουν υπογράψει τέτοιες συμφωνίες έχουν δει καλύτερους μισθούς», σημείωσε.
Σε μία από τις πιο πολιτικές αποστροφές της ομιλίας του, επιχείρησε να αποδώσει στην ευρωπαϊκή κεντροδεξιά τον ρόλο του φορέα που προώθησε τη συγκεκριμένη συμφωνία.
«Δεν είναι μόνο η Αριστερά που μιλά για τα δικαιώματα των εργαζομένων. Είναι μια κεντροδεξιά κυβέρνηση που μπόρεσε να πετύχει μια συμφωνία που ωφελεί τόσο τους εργοδότες, αλλά πρωτίστως τους εργαζόμενους», είπε.
Παράλληλα υποστήριξε ότι η επιτυχία της συμφωνίας αποδεικνύει πως η συνεργασία μεταξύ κυβέρνησης, εργοδοτών και εργαζομένων μπορεί να αποδώσει αποτελέσματα.
«Ο μόνος τρόπος που γνωρίζω για να χτίσεις εμπιστοσύνη είναι να τηρείς τις δεσμεύσεις σου και να φέρνεις αποτελέσματα», ανέφερε.
Η αγορά εργασίας αλλάζει
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η μείωση της ανεργίας τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει τις ισορροπίες στην αγορά εργασίας. Όπως είπε, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική σε σχέση με το 2019, όταν η ανεργία ξεπερνούσε το 18%.
«Είναι εύκολο να βρεις εργαζόμενους όταν η ανεργία είναι στο 18%. Όταν όμως η ανεργία βρίσκεται γύρω στο 8%, αυτό σημαίνει καλύτερους μισθούς και καλύτερες παροχές», τόνισε.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε επίσης τους κυβερνητικούς στόχους για κατώτατο μισθό 920 ευρώ και μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης 1.500 ευρώ έως το 2027, παρουσιάζοντας τη μείωση της ανεργίας και την αύξηση των αποδοχών ως δύο αλληλένδετες εξελίξεις.
Ωστόσο, η συζήτηση για τις ελλείψεις προσωπικού παραμένει ιδιαίτερα έντονη σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση και η φιλοξενία. Εργοδοτικοί φορείς αποδίδουν το φαινόμενο στη δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού, ενώ συνδικάτα και εργαζόμενοι επισημαίνουν ότι οι χαμηλές αμοιβές, τα απαιτητικά ωράρια και οι συνθήκες εργασίας εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά για πολλούς εργαζόμενους.
Αναφερόμενος στον τουρισμό, ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε το παράδειγμα της Ρόδου, όπου, όπως είπε, συμφωνία μεταξύ ξενοδόχων και εργαζομένων προβλέπει αποδοχές υψηλότερες από εκείνες που ορίζει η εθνική κλαδική σύμβαση.
«Η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει τεράστιες αλλαγές»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης, την οποία χαρακτήρισε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η αγορά εργασίας τα επόμενα χρόνια.
«Η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει τεράστια πρόκληση για την κοινωνική συνοχή και θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε σημαντική αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας», ανέφερε.
Κατά τον ίδιο, η απάντηση βρίσκεται στην επένδυση στις δεξιότητες και στη διαρκή προσαρμογή των εργαζομένων στις νέες τεχνολογίες.
«Πρέπει να περάσουμε σε ένα μαζικό πρόγραμμα επανεκπαίδευσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα», τόνισε.
Επικαλούμενος μια φράση που, όπως είπε, είχε διαβάσει πρόσφατα, υποστήριξε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για πολλούς εργαζομένους δεν είναι η ίδια η τεχνολογία αλλά η προσαρμογή σε αυτήν.
«Δεν είναι πιθανό να σας αντικαταστήσει η τεχνητή νοημοσύνη. Είναι πολύ πιο πιθανό να σας αντικαταστήσει ένας άνθρωπος που ξέρει να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη», ανέφερε.
Κλείνοντας, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
«Πριν από δέκα χρόνια λίγοι έλεγαν καλά λόγια για την Ελλάδα. Σήμερα έχουμε πετύχει σημαντικές μεταρρυθμίσεις, έχουμε μια οικονομία που παράγει βιώσιμα πρωτογενή πλεονάσματα και μπορούμε να τα χρησιμοποιούμε με στοχευμένο τρόπο για φοροελαφρύνσεις και στήριξη όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη απέναντι στο κύμα πληθωρισμού και αυξήσεων των τιμών», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι ο πληθωρισμός και η διατήρηση της αξίας του διαθέσιμου εισοδήματος αποτελούν την πρώτη πρόκληση για κάθε κυβέρνηση και εξέφρασε παράλληλα την ελπίδα η ελληνική εμπειρία να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
