ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ – ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Με την Ευρώπη να χάνει σχεδόν 1 δισ. ευρώ την ημέρα από το εμπορικό της έλλειμμα με την Κίνα και τις διαφωνίες για τη χρηματοδότηση των νέων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων να παραμένουν έντονες, οι ηγέτες των 27 κρατών μελών συναντώνται την Πέμπτη και την Παρασκευή (18 και 19 Ιουνίου) στις Βρυξέλλες για μια Σύνοδο Κορυφής που καλείται, αν όχι να δώσει λύσεις, να ορίσει την κατεύθυνση της Ένωσης σε μια περίοδο αυξανόμενων οικονομικών και γεωπολιτικών πιέσεων.
Ενώ οι ηγέτες θα αναζητούν απάντηση στην οικονομική πρόκληση της Κίνας, θα συνεδριάζουν επίσης υπό τη σκιά της αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή παρά τη Συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν. Ταυτόχρονα, θα επιχειρήσουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ένωσης, ενώ στην ατζέντα παραμένουν η Ουκρανία, η ευρωπαϊκή άμυνα και η μετανάστευση.
Διπλωματικές πηγές χαρακτηρίζουν τη Σύνοδο «μεταβατική», καθώς τα περισσότερα από τα μεγάλα θέματα δεν θεωρούνται ακόμη ώριμα για τελικές αποφάσεις. Ωστόσο, εκτιμούν ότι οι συζητήσεις των επόμενων δύο ημερών θα καθορίσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη τους επόμενους μήνες.
Η Κίνα χωρίς να κατονομάζεται και η θέση της Ελλάδας
Αν και η λέξη «Κίνα» δεν εμφανίζεται ούτε μία φορά στο προσχέδιο συμπερασμάτων που είδε η HuffPost, οι ηγέτες θα πραγματοποιήσουν «στρατηγική συζήτηση για τις παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες», διατύπωση που διπλωματικές πηγές αναγνωρίζουν ότι αφορά πρωτίστως τις οικονομικές σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Πεκίνο και την απώλεια ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Όπως ανέφεραν διπλωματικές πηγές ενόψει της Συνόδου, «το κυρίως φαγητό στο μενού» των ηγετών θα είναι η γεωοικονομία. Η συζήτηση πραγματοποιείται ενώ το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα ανήλθε στα 360 δισ. ευρώ το 2025, δηλαδή σχεδόν 1 δισ. ευρώ ημερησίως.
«Χάνουμε συνολικά ως Ευρώπη ένα δισεκατομμύριο ευρώ την ημέρα», σημείωναν οι ίδιες πηγές, υπογραμμίζοντας ότι η συζήτηση δεν αφορά μόνο το εμπόριο αλλά συνολικά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και την εξάρτηση της Ένωσης από κρίσιμες πρώτες ύλες και τεχνολογίες.
Σύμφωνα με ανώτερους Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι ηγέτες δεν αναμένεται να λάβουν συγκεκριμένες αποφάσεις για την Κίνα, αλλά να δώσουν πολιτική καθοδήγηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα επόμενα βήματα όσον αφορά την οικονομική ασφάλεια, τη μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Η Αθήνα τάσσεται υπέρ του διαλόγου με το Πεκίνο, αλλά από θέση ισχύος. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Ελλάδα υποστηρίζει τη διαφοροποίηση τόσο των προμηθευτών όσο και των αγορών, θεωρώντας ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της χωρίς να διολισθήσει σε μια πολιτική ευθείας αντιπαράθεσης.
Την ίδια ώρα κυβερνητικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η βασική απάντηση στο εμπορικό έλλειμμα έναντι της Κίνας είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Αθήνα θεωρεί ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι αδυναμίες της Ενιαίας Αγοράς και ο χρηματοοικονομικός κατακερματισμός της Ευρώπης αποτελούν τα βασικά διαρθρωτικά προβλήματα και στηρίζει μεταρρυθμίσεις στην αγορά ενέργειας, την εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς και την ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Η δύσκολη εξίσωση του νέου προϋπολογισμού
Η πραγματική πολιτική μάχη όμως αναμένεται να δοθεί γύρω από τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της Ένωσης μετά το 2027.
Η Κυπριακή Προεδρία έχει ήδη παρουσιάσει το πρώτο «negobox» με συγκεκριμένους αριθμούς, ανοίγοντας ουσιαστικά τη διαπραγμάτευση μεταξύ των κρατών μελών. Οι πρώτες αντιδράσεις δείχνουν ότι η συζήτηση μόνο εύκολη δεν θα είναι. Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες εξακολουθούν να πιέζουν για περιορισμό των δαπανών, ενώ η Ιταλία και η Ισπανία εξέφρασαν επιφυλάξεις για τις περικοπές που προτείνονται σε τομείς που συνδέονται με την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα.
Η Αθήνα θεωρεί αναγκαία μια ουσιαστική συζήτηση για νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι αυξανόμενες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες χωρίς να επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι εθνικοί προϋπολογισμοί. Αλλώστε η κυβέρνηση επιμένει στην άποψη ότι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν πρέπει να γίνει σε βάρος της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής ούτε να διευρύνει τις ανισότητες μεταξύ κρατών-μελών. Παράλληλα, στηρίζει την κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ακόμη και μέσω κοινού δανεισμού, για επενδύσεις στην ενέργεια και την άμυνα, ακολουθώντας το μοντέλο του Ταμείου Ανάκαμψης.
Παρότι το προσχέδιο συμπερασμάτων εξακολουθεί να διατηρεί τον στόχο προόδου στις διαπραγματεύσεις, διπλωματικές πηγές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές. Όπως επισημαίνουν, η διαδικασία συμπίπτει με εκλογικούς κύκλους σε περίπου δέκα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία και η Ελλάδα, γεγονός που δυσκολεύει τις πολιτικές αποφάσεις για τις εθνικές συνεισφορές και την κατανομή των πόρων.
Ουκρανία: «Έχουμε συμπεράσματα όλοι μαζί»- αλλά υπάρχει γκρίνια για την ενταξιακή της πορεία
Στο γεωπολιτικό σκέλος της Συνόδου, οι ηγέτες θα συναντηθούν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, λίγες ημέρες μετά το άνοιγμα της πρώτης ομάδας διαπραγματευτικών κεφαλαίων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία.
Διπλωματικές πηγές εμφανίζονται ικανοποιημένες από το κλίμα που έχει διαμορφωθεί ενόψει της Συνόδου, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «έχουμε συμπεράσματα περί Ουκρανίας όλοι μαζί», κάτι που δεν ήταν δεδομένο σε προηγούμενα Ευρωπαϊκά Συμβούλια και αυτή η εξέλιξη αποδίδεται στην αλλαγή κυβέρνησης στην Ουγγαρία και την αποχώρηση του Ορμπάν.
Σύμφωνα με το προσχέδιο συμπερασμάτων, οι ηγέτες θα επαναλάβουν ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία «για όσο χρειαστεί και με την ένταση που απαιτείται». Οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν επίσης στη συνέχιση της οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης προς το Κίεβο, καθώς και στην πρόοδο του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Σε ό,τι αφορά τη διεύρυνση, τόσο ο Ζελένσκι όσο και η Γερμανία μεταξύ άλλων, θέλουν επιτάγχυνση του ανοίγματος των διαπραγματευτικών κεφαλαίων και διαδικασίες εξπρές, κάτι που προκαλεί αντιδράσεις σε αρκετά κράτη μέλη.
Η Ελλάδα υποστηρίζει τη σταδιακή πρόοδο της Ουκρανίας μέσω του ανοίγματος νέων δεσμών διαπραγματευτικών κεφαλαίων, ώστε να διατηρηθεί η δυναμική και η αξιοπιστία της διαδικασίας.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα που μένει να εγκριθούν, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πραγματοποιήσει στρατηγική συζήτηση για τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις στη συνεδρίασή του τον Οκτώβριο του 2026», μεταθέτοντας ουσιαστικά για το φθινόπωρο την ευρύτερη πολιτική συζήτηση για το μέλλον της διεύρυνσης.
Η ελληνική γραμμή για ναυτιλία και ETS
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζουν οι διαβουλεύσεις γύρω από το 21ο πακέτο κυρώσεων.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Αθήνα εξακολουθεί να διαφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναστολή του μηχανισμού υπολογισμού του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου που μεταφέρεται προς τρίτες χώρες.
Η ελληνική θέση είναι ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία αποτελεί στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο της Ένωσης και δεν μπορεί να μετατραπεί σε εύκολο στόχο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη συζητά πώς θα μειώσει τις εξαρτήσεις της από τρίτες χώρες και θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.
«Δεν μπορεί η Ευρώπη να συζητά πώς θα μειώσει τις εξαρτήσεις της από την Κίνα και ταυτόχρονα να αποδυναμώνει έναν από τους ελάχιστους τομείς στους οποίους εξακολουθεί να διαθέτει παγκόσμιο πλεονέκτημα», σημειώνουν διπλωματικές πηγές.
Στο ίδιο πλαίσιο, το προσχέδιο συμπερασμάτων χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει έως τα μέσα Ιουλίου συγκεκριμένες προτάσεις, συμπεριλαμβανομένης της «αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS)».
Η Αθήνα στηρίζει την πράσινη μετάβαση, αλλά υποστηρίζει ότι η εφαρμογή του σημερινού συστήματος δεν πρέπει να υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της ναυτιλίας.
Χωρικά ύδατα και νησιά στο ευρωπαϊκό τραπέζι
Στο κεφάλαιο της άμυνας και ασφάλειας, διπλωματικές πηγές αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι τα συμπεράσματα «καταδικάζουν έντονα τις επανειλημμένες παραβιάσεις του εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων κρατών-μελών».
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η σχετική προσθήκη προωθήθηκε έπειτα από παρεμβάσεις της Ελλάδας και της Ρουμανίας, με το σκεπτικό ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση για την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων θα πρέπει να καλύπτει το σύνολο των γεωγραφικών διαστάσεων της Ένωσης και όχι μόνο τη βορειοανατολική της πτέρυγα.
Όπως επισημαίνουν, η λογική είναι ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπίζεται ενιαία, είτε οι προκλήσεις προέρχονται από την ανατολική είτε από τη νοτιοανατολική διάσταση των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης.
Ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η αναφορά των συμπερασμάτων στην «ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά» και στη στρατηγική για «ανθεκτικές, ευημερούσες και βιώσιμες παράκτιες κοινότητες».
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι πρόκειται για την πρώτη φορά που αναφορά σε ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά περιλαμβάνεται σε συμπεράσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εξέλιξη που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για χώρες με έντονη νησιωτικότητα όπως η Ελλάδα.
Το βλέμμα και στη Μέση Ανατολή
Σημαντικό μέρος των συζητήσεων θα αφιερωθεί τέλος και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Οι ηγέτες αναμένεται να χαιρετίσουν τη συμφωνία που διαπραγματεύθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα συμβάλει στην αποκλιμάκωση της έντασης, στη σταθεροποίηση της περιοχής και στην αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, θα συζητήσουν την κατάσταση στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Λίβανο, καθώς και την πιθανή ενίσχυση της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης ASPIDES.
Μετανάστευση, ναρκωτικά και άμυνα
Πέρα από τα μεγάλα γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα, οι ηγέτες θα εξετάσουν επίσης την εφαρμογή του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, τη συνεργασία με τρίτες χώρες για τις επιστροφές μεταναστών, την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών και την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ένωσης.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η πραγματική σημασία της Συνόδου δεν θα κριθεί τόσο από τις αποφάσεις που θα ληφθούν αυτή την εβδομάδα, όσο από τα πολιτικά μηνύματα που θα σταλούν για τις μεγάλες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις που ακολουθούν: από την οικονομική σχέση με την Κίνα και τον νέο προϋπολογισμό μέχρι τη διεύρυνση και τον γεωπολιτικό ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
