Μια πολύ ξεχωριστή εμπειρία, γεμάτη μηνύματα επίκαιρα και για την εποχή μας, ήταν η παράσταση «Υπατία» που είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει το βράδυ της Τρίτης η HuffPost στον Λόφο των Νυμφών, στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
Πρόκειται για ένα πραγματικό «one woman show» από τη Μαριάννα Λαμπίρη– η οποία έχει γράψει και το κείμενο- σε σκηνοθεσία Δημήτρη Κομνηνού. Η «Υπατία» επέστρεψε για έναν νέο κύκλο παραστάσεων μετά τα διαδοχικά sold out του Ιουλίου, με τις νέες παραστάσεις, που άρχισαν στις 13 Σεπτεμβρίου, να είναι και αυτές όλες sold out.
Με την παράσταση να γίνεται σε ανοιχτό χώρο, ανάμεσα στα δένδρα και με φόντο τους βράχους, αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή της Τρίτης έγινε υπό το ψιλόβροχο, το οποίο δεν πτόησε τους θεατές- κάτι που σχολίασε συγκινημένη και η ίδια η κ. Λαμπίρη μετά την ολοκλήρωσή της.
Ποια ήταν η Υπατία
Από πολλές απόψεις, η Υπατία της Αλεξάνδρειας αποτέλεσε σύμβολο μιας εποχής που τελείωνε: αστρονόμος, φιλόσοφος, μαθηματικός και δασκάλα, ήταν μία από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές της ύστερης αρχαιότητας και μία από τις τελευταίες μεγάλες εκπροσώπους του ελληνικού πνεύματος στην Αλεξάνδρεια. Εν μέσω μιας εποχής όπου η δημόσια γνώση και η φιλοσοφία ανήκαν σχεδόν αποκλειστικά στους άνδρες, η Υπατία στάθηκε επάξια στο κέντρο της πνευματικής ζωής της Αλεξάνδρειας. Κόρη του μαθηματικού και αστρονόμου Θέωνα, διετέλεσε διευθύντρια της περίφημης Νεοπλατωνικής Σχολής της Αλεξάνδρειας, δίδαξε φιλοσοφία, μαθηματικά και αστρονομία σε μαθητές διαφορετικών θρησκειών και κοινωνικών τάξεων, φορώντας το κλασικό ένδυμα των φιλοσόφων.
Δυστυχώς δεν έχουν διασωθεί έργα της. Η Υπατία έχαιρε εκτίμησης και σεβασμού στην Αλεξάνδρεια- ακόμα και από χριστιανούς, αν και η ίδια πίστευε στους αρχαίους Έλληνες θεούς- και πέρα από αυτήν, ασκώντας επιρροή σε σημαντικούς άρχοντες, μεταξύ των οποίων και ο Ρωμαίος έπαρχος Ορέστης, ενώ ανάμεσα στους πολλούς μαθητές της ήταν και ο Συνέσιος ο Κυρηναίος, χριστιανός επίσκοπος και νεοπλατωνικός. Πολλοί την έβλεπαν ως πρότυπο αγνότητας, καθώς ήταν απόλυτα ταγμένη στην επιστήμη και τη φιλοσοφία- μάλιστα, αναφέρεται ένα περιστατικό όπου απάντησε στην ερωτική εξομολόγηση ενός νέου δείχνοντάς του ένα μαντίλι με αίματα από την έμμηνο ρύση της, λέγοντάς του «με αυτό είσαι ερωτευμένος», προκειμένου να τονίσει πως η ομορφιά του σώματος και της ύλης είναι προσωρινή.
Το φωτεινό αυτό πνεύμα, ωστόσο (χαρακτηριστική είναι η φράση «ήμουν στον κόσμο τούτο, αλλά δεν ήμουν του κόσμου τούτου», που λέει κατά τη διάρκεια της παράστασης), είχε την ατυχία να ζήσει σε μια εποχή που έδυε, με τον Δωδεκαθεϊσμό να καταρρέει απέναντι στην ταχύτατη άνοδο του Χριστιανισμού. Η φιλόσοφος βρέθηκε στο επίκεντρο των εντάσεων στην Αλεξάνδρεια, και το 415 μΧ βρήκε φρικτό θάνατο από πλήθος φανατισμένων χριστιανών. Σύμφωνα με αναφορές της εποχής, την κατέβασαν από την άμαξά της με τη βία, την έσυραν και την κομμάτιασαν, καίγοντας τα μέλη της.
Η παράσταση
Η Μαριάννα Λαμπίρη ερμηνεύει με ιδιαίτερο πάθος τη μεγάλη Αλεξανδρινή φιλόσοφο καθ’όλη τη διάρκεια των 55 λεπτών της παράστασης- και είναι πολλά τα σημεία του μονολόγου που φαντάζουν απόλυτα επίκαιρα και για τη γεμάτη προβληματισμούς εποχή μας. «Χωρίς αρετή, η επιστήμη γίνεται μια πιο εξελιγμένη μορφή βαρβαρότητας», λέει χαρακτηριστικά σε κάποιο σημείο, έχοντας προηγουμένως τονίσει πως «η επιστήμη είναι άσκηση αποκαλύψεως του ανεκδήλωτου, μη ζητάτε να σας δώσει εξουσία εκτελεστική».
Παρουσιάζοντας τη ζωή της, αφηγείται την πορεία της από τα παιδικά χρόνια, με εμβληματική τη φράση του πατέρα της «αυτής γεννάει ο νους, έχει τη μήτρα στο κεφάλι», απέναντι στην ανησυχία της μητέρας της για το αν η κόρη της θα μπορούσε να ακολουθήσει την πορεία ζωής μιας «καθωσπρέπει» γυναίκας της εποχής της. «Η αναζήτηση της γνώσης δεν γίνεται ποτέ γρήγορα» τονίζει σε άλλο σημείο, φέρνοντας κατά νου τις ιλιγγιώδεις ταχύτητες τεχνολογικής εξέλιξης που χαρακτηρίζουν την εποχή μας, απειλώντας με αμφισβήτηση την ίδια την αξία της ανθρώπινης γνώσης και νοημοσύνης. «Είμαστε φτιαγμένοι από την ύλη των άστρων» μας υπενθυμίζει λίγο πριν το κλείσιμο της παράστασης, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση του ανθρώπου, τόσο μικρού και όμως τόσο μεγάλου, με το σύμπαν.
Η «ταυτότητα» της παράστασης
· Κείμενο – Ερμηνεία: Μαριάννα Λαμπίρη
· Σκηνοθεσία: Δημήτρης Κομνηνός
· Μουσική σύνθεση: Τηλέμαχος Μούσας
· Σκηνικός σχεδιασμός: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
· Σχεδιασμός κοστουμιού: Ιωάννα Τιμοθεάδου
· Σχεδιασμός φωτισμών: Ιφιγένεια Γιαννιού
· Επιστημονικοί σύμβουλοι: Δρ. Φιόρη Αναστασία Μεταλληνού, Αστροφυσικός, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών – Δρ. Μάρκος Δενδρινός, καθηγητής Ιστορίας & Φιλοσοφίας της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
· Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Ρήγα
· Σχεδιασμός προωθητικού υλικού: Κωνσταντίνος Γεωργαντάς
· Φωτογραφίες: Μαρία Στέφωση, Γιώργος Οικονομόπουλος
· Trailer: Γρηγόρης Πανόπουλος
