Ένα εξαιρετικά σπάνιο έργο της γερμανικής Αναγέννησης, το οποίο παρέμενε αθέατο για σχεδόν 70 χρόνια, πρόκειται να δημοπρατηθεί από τον οίκο Sotheby’s στις 9 Δεκεμβρίου στο Λονδίνο, με την εκτιμώμενη αξία του να κυμαίνεται από 3 έως 5 εκατομμύρια λίρες (περίπου 3,6 έως 6 εκατομμύρια ευρώ).
Πρόκειται για πίνακα του Γερμανού ζωγράφου Άλμπρεχτ Άλτντορφερ (Albrecht Altdorfer, 1480-1538), ο οποίος θεωρείται από τους πρωτοπόρους της τοπιογραφίας στη δυτική τέχνη, καθώς υπήρξε από τους πρώτους ζωγράφους που ανέδειξαν το φυσικό τοπίο σε αυτοτελές θέμα, αντί να το χρησιμοποιούν απλώς ως φόντο άλλων παραστάσεων.
Ο μικρών διαστάσεων πίνακας, που χρονολογείται περίπου στο 1520, αναγνωρίστηκε μόλις φέτος ως έργο του σημαντικού δημιουργού, προκαλώντας ιδιαίτερη συγκίνηση στους ειδικούς.
Σύμφωνα με τον Guardian, ο Τζορτζ Γκόρντον, συμπρόεδρος του διεθνούς τμήματος Old Masters του Sotheby’s, χαρακτήρισε τον εντοπισμό του πίνακα «μία από τις πιο συναρπαστικές ανακαλύψεις που θα μπορούσαμε να φανταστούμε στον τομέα μας».
Ένα δάσος, ένα ουράνιο τόξο και η γέννηση της τοπιογραφίας
Παρά τις μικρές διαστάσεις του, μόλις 23 επί 20 εκατοστά, το έργο με τον περιγραφικό τίτλο A Thickly Wooded Landscape With a Rainbow Behind the Trees and a Distant Outcrop to the Right Beneath a Cloud–Laden Sky («Πυκνό δασωμένο τοπίο με ουράνιο τόξο πίσω από τα δέντρα και έναν μακρινό βραχώδη σχηματισμό στα δεξιά, κάτω από έναν ουρανό γεμάτο σύννεφα»), αποπνέει μια ασυνήθιστη αίσθηση μεγαλείου.
Ο Άλτντορφερ απεικονίζει ένα πυκνό, σχεδόν αδιαπέραστο δάσος, πάνω από το οποίο διακρίνεται ένας συννεφιασμένος ουρανός.
Το φως του ήλιου προσπαθεί να διαπεράσει τα σύννεφα, ενώ ένα ουράνιο τόξο φωτίζει διακριτικά τη σύνθεση. Στο βάθος, ένας μικρός πύργος διακρίνεται πάνω σε βραχώδες ύψωμα.
Δεν υπάρχουν ανθρώπινες μορφές. Η φύση είναι η μοναδική πρωταγωνίστρια.
Αυτό ακριβώς καθιστά τον πίνακα τόσο σημαντικό για την ιστορία της τέχνης. Σε μια εποχή κατά την οποία τα τοπία χρησιμοποιούνταν κυρίως ως σκηνικό για θρησκευτικές, μυθολογικές ή ιστορικές παραστάσεις, ο Άλτντορφερ ήταν από τους πρώτους καλλιτέχνες που αντιμετώπισαν τη φύση ως αυτοτελές ζωγραφικό θέμα.
Μέχρι την αναγνώριση του συγκεκριμένου έργου, ήταν γνωστές μόλις δύο ακόμη ελαιογραφίες τοπίου του καλλιτέχνη: το Landscape with a Footbridge («Τοπίο με πεζογέφυρα»), που βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, και το Landscape of the Danube near Regensburg («Τοπίο του Δούναβη κοντά στο Ρέγκενσμπουργκ»), που φυλάσσεται στην Alte Pinakothek του Μονάχου.
Η μυστηριώδης διαδρομή του πίνακα
Όπως αναφέρει το The Art Newspaper, ο πίνακας προέρχεται από ιδιωτική ελβετική συλλογή και ήταν μέχρι πρόσφατα άγνωστος στους μελετητές του Άλτντορφερ. Μάλιστα, δεν περιλαμβανόταν καν στον πλήρη κατάλογο των έργων του.
Το 1957 αποκτήθηκε από τον πατέρα του σημερινού ιδιοκτήτη, έχοντας προηγουμένως αποτελέσει μέρος της συλλογής των αριστοκρατών Χάραχ, η οποία στεγαζόταν στο Palais Harrach της Βιέννης.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης το υλικό πάνω στο οποίο δημιουργήθηκε: πρόκειται για ελαιογραφία σε περγαμηνή, η οποία επικολλήθηκε σε ξύλινο υπόστρωμα.
Η εξαιρετική σπανιότητα του έργου καθιστά δύσκολη ακόμη και την εκτίμηση της εμπορικής του αξίας. Το τελευταίο γνωστό έργο του Άλτντορφερ που άλλαξε χέρια στην αγορά τέχνης ήταν το Christ Taking Leave of His Mother («Ο Χριστός αποχαιρετά τη Μητέρα του»), το οποίο αποκτήθηκε το 1980 από την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου έναντι περίπου 2,4 εκατομμυρίων λιρών.
Εκείνη την εποχή, το ποσό συγκαταλεγόταν στα υψηλότερα που είχαν καταβληθεί ποτέ για έργο τέχνης.
Ποιος ήταν ο Άλμπρεχτ Άλτντορφερ
Γεννημένος το 1480 στο Ρέγκενσμπουργκ της Βαυαρίας, ο Άλτντορφερ συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους εκπροσώπους της γερμανικής Αναγέννησης, μαζί με τον Άλμπρεχτ Ντύρερ και τον Λούκας Κράναχ τον Πρεσβύτερο.
Υπήρξε εξέχουσα μορφή της λεγόμενης Σχολής του Δούναβη, ενός καλλιτεχνικού ρεύματος που έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο φυσικό τοπίο, στη βλάστηση και στην ατμοσφαιρική απόδοση της φύσης.
Τα πρώτα υπογεγραμμένα έργα του ήταν σχέδια και χαρακτικά. Ωστόσο, μια περιήγηση στις Άλπεις φαίνεται ότι επηρέασε καθοριστικά τη ζωγραφική του, στρέφοντας το ενδιαφέρον του προς την τοπιογραφία ήδη από το 1511.
Ο Άλτντορφερ εργάστηκε επίσης για σημαντικούς ηγεμόνες της εποχής του. Ανάμεσα στα διασημότερα έργα του συγκαταλέγεται η μνημειακή Μάχη του Αλεξάνδρου στην Ισσό (1529), που φιλοτεχνήθηκε για τον δούκα Γουλιέλμο Δ΄ της Βαυαρίας και σήμερα εκτίθεται στην Alte Pinakothek του Μονάχου.
Παράλληλα με την καλλιτεχνική του δραστηριότητα, ανέλαβε δημόσια αξιώματα στο Ρέγκενσμπουργκ, όπου και πέθανε το 1538.
Η σημασία του έργου του αναδείχθηκε εκ νέου με τη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Albrecht Altdorfer: A German Renaissance Master», που παρουσίασε το Μουσείο του Λούβρου από τον Οκτώβριο του 2020 έως τον Ιανουάριο του 2021.
Πριν από τη δημοπρασία, το σπάνιο έργο θα παρουσιαστεί στο κοινό στη Νέα Υόρκη τον Νοέμβριο και στη συνέχεια στο Λονδίνο, από τις 4 έως τις 9 Δεκεμβρίου.
Με πληροφορίες από The Guardian, The Art Newspaper
