Η περίφημη Ταπισερί της Μπαγιέ έφτασε στη Βρετανία -από άγνωστη τοποθεσία στη βόρεια Γαλλία- μετά από σχεδόν μία χιλιετία.
Στις 02:50 τα ξημερώματα (τοπική ώρα), αφίχθη με φορτηγό συνοδευόμενη από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, στον χώρο εκφόρτωσης του Βρετανικού Μουσείου.
Το περίφημο υφαντό, μήκους περίπου 70 μέτρων, χρονολογείται στον 11ο αιώνα και αφηγείται, μέσα από 58 σκηνές, τα γεγονότα που οδήγησαν στη Μάχη του Χέιστινγκς και στην Κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς το 1066, μια αναμέτρηση που άλλαξε οριστικά την πορεία της αγγλικής ιστορίας.
Το ογκώδες κιβώτιο μεταφοράς, προστατευμένο από ειδικό πλαίσιο αλουμινίου, κατέβηκε από το φορτηγό παρουσία περιορισμένου αριθμού προσκεκλημένων, μεταξύ των οποίων ο πρεσβευτής της Γαλλίας στο Ηνωμένο Βασίλειο και ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου.
«Μόλις γίναμε μάρτυρες ενός πραγματικά εξαιρετικού γεγονότος: Της άφιξης της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο και, κυρίως, της επιστροφής της στην Αγγλία για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν χίλια χρόνια», δήλωσε ο διευθυντής του μουσείου, Νίκολας Κάλιναν. «Είναι μια ιστορική στιγμή, όχι μόνο για όσους τη ζούμε από κοντά, αλλά και για όλους όσοι θα έχουν την ευκαιρία να τη δουν».
Η εικόνα ενός μεγάλου μαύρου κιβωτίου που απομακρύνεται από ένα φορτηγό μέσα στη νύχτα ίσως δεν είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Ωστόσο, πρόκειται για μια στιγμή ιστορικής σημασίας, την οποία κατέγραψε και το BBC.
Η επιμελήτρια της έκθεσης της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο, Μίλι Χόρτον-Ίνς, παραδέχθηκε ότι η συγκίνησή της ήταν έντονη. «Ίσως ακούγεται παράξενο να ενθουσιάζεται κανείς βλέποντας απλά ένα φορτηγό να κάνει όπισθεν σε έναν χώρο εκφόρτωσης και ένα κιβώτιο να κατεβαίνει από αυτό. Όταν όμως σκέφτεται κανείς τι ακριβώς περιέχει, πόσο παλαιό είναι το έργο και πόσο κοντά στα γεγονότα που απεικονίζει δημιουργήθηκε, από ανθρώπους που τα έζησαν, τότε η εμπειρία αποκτά πραγματικά συγκλονιστικές διαστάσεις.
»Ομολογώ ότι βούρκωσα όταν είδα το κιβώτιο να κατεβαίνει από το φορτηγό και φαντάζομαι πως όταν αντικρίσω την ίδια την Ταπισερί, δύσκολα θα συγκρατήσω τα δάκρυά μου».
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε στους Times τον δανεισμό του έργου «πράξη εμπιστοσύνης, έμπρακτη έκφραση μιας μακρόχρονης φιλίας και ένδειξη της κοινής βούλησης της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου να οικοδομήσουν από κοινού το μέλλον τους».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.Advertisement
Λίγο νωρίτερα είχε αναρτήσει φωτογραφία με την προβολή της Ταπισερί στους λευκούς βράχους του Ντόβερ, συνοδευόμενη από τη λέξη «merci» («ευχαριστώ»).
Ωστόσο, ήδη από την ανακοίνωση του δανεισμού, στη Γαλλία εκφράστηκαν έντονες επιφυλάξεις για τη μεταφορά ενός τόσο εύθραυστου και ανεκτίμητης ιστορικής αξίας έργου σε απόσταση μεγαλύτερη των 500 χιλιομέτρων. Μάλιστα, διαδικτυακό ψήφισμα που ζητούσε την ακύρωση του δανεισμού χαρακτήρισε την απόφαση «έγκλημα κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Ακόμη και ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ είχε εκφράσει, πριν από τον θάνατό του, την αντίθεσή του στη μεταφορά της Ταπισερί στη Βρετανία, εκτιμώντας ότι η διαδικασία ενείχε κινδύνους για τη διατήρησή της. «Ορισμένα πράγματα είναι υπερβολικά πολύτιμα για να τα εκθέτουμε σε οποιοδήποτε ρίσκο», είχε γράψει χαρακτηριστικά.
Αμορτισέρ, δοκιμαστικές διαδρομές και ένα εξαιρετικά αυστηρό πρωτόκολλο μεταφοράς
Για να διασφαλιστεί ότι η Ταπισερί θα έφθανε στον προορισμό της χωρίς την παραμικρή φθορά, οι συντηρητές κατέστρωσαν ένα εξαιρετικά αυστηρό πρωτόκολλο μεταφοράς. Το έργο, το οποίο από την αποξήλωσή του από το Μουσείο της Μπαγιέ τον περασμένο χρόνο φυλάσσεται πάνω σε ειδική αναδιπλούμενη βάση στήριξης, τοποθετήθηκε σε κιβώτιο με ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας. Στη συνέχεια, το κιβώτιο εγκιβωτίστηκε σε εξωτερικό μεταλλικό πλαίσιο, εξοπλισμένο με ελατήρια που λειτουργούσαν ως αντικραδασμικό σύστημα, απορροφώντας τους κραδασμούς της διαδρομής.
Η Ταπισερί διέσχισε τη Μάγχη μέσω της Σήραγγας της Μάγχης (Eurotunnel) και έφθασε στο κέντρο του Λονδίνου τις πρώτες πρωινές ώρες, υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας.
«Αν οποιοσδήποτε από τους Γάλλους συναδέλφους μας, που είχαν την ευθύνη του δανεισμού, θεωρούσε ότι η μεταφορά ενείχε υπερβολικό κίνδυνο, η Ταπισερί δεν θα είχε εγκαταλείψει ποτέ τη Γαλλία», υπογράμμισε ο Κάλιναν. «Κανένα μουσείο δεν θα αναλάμβανε ποτέ μια διαδικασία που θα έθετε σε διακινδύνευση τα αντικείμενα που του έχουν εμπιστευθεί.»
Στόχος της επιχείρησης, όπως επισήμανε, ήταν η απολύτως ασφαλής μεταφορά του έργου. «Όλη αυτή η προετοιμασία είχε έναν και μόνο σκοπό: να διασφαλίσει ότι η Ταπισερί θα φθάσει χωρίς καμία απολύτως φθορά. Είμαστε ιδιαίτερα αισιόδοξοι ότι αυτό έχει επιτευχθεί. Άλλωστε, πολύ πιο εύθραυστα αντικείμενα ταξιδεύουν συστηματικά στο πλαίσιο διεθνών δανεισμών.»
Προτού πραγματοποιηθεί η μεταφορά, οργανώθηκαν δύο δοκιμαστικές διαδρομές με ακριβές υφασμάτινο αντίγραφο της Ταπισερί, προκειμένου να ελεγχθούν τόσο η διαδρομή όσο και το σύστημα μεταφοράς. Κατά τις δοκιμές μετρήθηκαν οι κραδασμοί που αναπτύσσονταν σε κάθε στάδιο της διαδρομής, ώστε να περιοριστούν στο ελάχιστο οι μηχανικές καταπονήσεις.
Ο ειδικός απεσταλμένος της βρετανικής κυβέρνησης για τον δανεισμό της Ταπισερί, Πίτερ Ρίκετς, δήλωσε ότι ελήφθη «κάθε δυνατή πρόνοια» για την προστασία του έργου.
«Κανείς δεν θα επιθυμούσε τη μεταφορά της Ταπισερί στο Ηνωμένο Βασίλειο, εάν υπήρχε η παραμικρή πιθανότητα να υποστεί φθορά αυτό το εξαιρετικό μνημείο. Δεν αισθάνομαι ανησυχία· αντιθέτως, αισθάνομαι ανακούφιση, καθώς όλα δείχνουν ότι οι σχολαστικές προετοιμασίες απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.»
Ο ίδιος χαρακτήρισε τον δανεισμό «μια συνάντηση δύο παλαιών εθνών που αναστοχάζονται από κοινού την κοινή ιστορική τους κληρονομιά», επισημαίνοντας τη συμβολική βαρύτητα της πρωτοβουλίας.
Ένα μοναδικό τεκμήριο του Μεσαίωνα
Η Ταπισερί της Μπαγιέ δεν είναι στην πραγματικότητα ταπισερί. Πρόκειται για λινό ύφασμα, επάνω στο οποίο έχουν κεντηθεί, με πολύχρωμα μάλλινα νήματα, οι συγκρούσεις ανάμεσα στον Γουλιέλμο, δούκα της Νορμανδίας και μετέπειτα κατακτητή της Αγγλίας, και τον βασιλιά Χάρολντ Β΄.
Το έργο, ανεκτίμητης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, εκτείνεται σε 58 σκηνές και απεικονίζει 626 ανθρώπινες μορφές -ανάμεσά τους μόλις έξι γυναίκες-, 202 άλογα, καθώς και πλοία, όπλα και βέλη, μεταξύ των οποίων και εκείνο που, σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, πλήττει τον βασιλιά Χάρολντ, αν και αρκετοί μελετητές θεωρούν ότι η συγκεκριμένη λεπτομέρεια ενδέχεται να προστέθηκε μεταγενέστερα.
Η Μίλι Χόρτον-Ίνς χαρακτήρισε «θαύμα» το γεγονός ότι το έργο διατηρήθηκε επί περισσότερους από εννέα αιώνες. «Σκόροι, ποντίκια, υγρασία, μούχλα, πυρκαγιές -αμέτρητοι παράγοντες θα μπορούσαν να το είχαν καταστρέψει. Το ότι σώζεται μέχρι σήμερα είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο.»
Όπως σημείωσε, η Ταπισερί αφηγείται «μία από τις πλέον καθοριστικές στιγμές της αγγλικής, αλλά και της βρετανικής ιστορίας, με μια αμεσότητα και ζωντάνια που καμία γραπτή πηγή δεν μπορεί να αποδώσει».
Με πληροφορίες από BBC
