Σε μια καριέρα άνω των 50 ετών, με πάνω από 150 ταινίες και σειρές, ο Σαμ Νιλ έπαιξε σχεδόν…τα πάντα: Ένας πραγματικά πολύπλευρος ηθοποιός, ο οποίος παρέμεινε ενεργός μέχρι τέλους. Εμείς, από πλευράς μας, στο παρόν κείμενο επιλέγουμε να αναδείξουμε μια ιδιαίτερη πτυχή της φιλμογραφίας του: Τις ταινίες τρόμου, όπου ο εκλιπών άφησε το δικό του αποτύπωμα, δίνοντας μοναδικές ερμηνείες σε κάποιες εξαιρετικά ιδιαίτερα και αλλόκοτα έργα του είδους, κάποια εκ των οποίων εμπίπτουν στη σφαίρα του κοσμικού τρόμου.
Ως κύρια παραδείγματα αυτής της συγκεκριμένης κατηγορίας θα μπορούσαν να υποδειχθούν το «Στο Στόμα της Τρέλας» και το «Event Horizon». Και στις δύο περιπτώσεις -ιδιαίτερα στην πρώτη- πρόκειται για έργα όπου οι επιρροές από τα πολύ ιδιαίτερα έργα του «μαιτρ» της λογοτεχνίας τρόμου, Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ, είναι κάτι παραπάνω από προφανείς: Το«Στόμα της Τρέλας» αποτελεί έναν ξεκάθαρο φόρο τιμής στα έργα του Λάβκραφτ από την αρχή μέχρι το τέλος του – καθόλου τυχαίο, αν σκεφτεί κανείς ότι σκηνοθετεί ο Τζον Κάρπεντερ, ένας από τους μεγαλύτερους θρύλους των χώρων του horror, της δράσης και της επιστημονικής φαντασίας (συχνά συνδυάζοντας και τα τρία είδη ταυτόχρονα). Ο Σαμ Νιλ ενσαρκώνει έναν πολύ χαρακτηριστικό ήρωα λαβκραφτικής ιστορίας, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος με τον κοσμικό τρόμο που κρύβεται κάτω από το λεπτό, αδύναμο πέπλο της πραγματικότητας που αντιλαμβανόμαστε, χάνοντας τα λογικά του καθώς η ψευδαίσθηση της κανονικότητας γκρεμίζεται και ο εξώκοσμος τρόμος εισβάλλει στον κόσμο μας ασταμάτητος μέσα από τις ρωγμές. Η ατάκα του «κάθε είδος μπορεί να μυρίσει τον αφανισμό του. Οι τελευταίοι που θα μείνουν δεν θα περάσουν καλά. Σε δέκα χρόνια, ίσως λιγότερο, η ανθρωπότητα θα είναι μόνο ένα παραμύθι για τα παιδιά “τους”. Ένας μύθος, τίποτα παραπάνω» συνοψίζει την ατμόσφαιρα και το όλο «setting» μιας από τις κορυφαίες ταινίες horror στην ιστορία του σινεμά.
Στο εφιαλτικό «Event Horizon» του Πολ Άντερσον είναι ένας επιστήμονας ο οποίος, με «κλειδί» την επιστήμη και την τεχνολογία ανοίγει την «πόρτα» του σύμπαντος, ανακαλύπτοντας ότι πίσω της δεν κρύβονται θαύματα, μα ανείπωτος τρόμος και παράνοια, και οι άνθρωποι δεν είναι τίποτα παραπάνω από «τροφή» ή ζωντανά παιχνίδια για το απόλυτο Κακό (η σκηνή όπου έχει ξεριζώσει τα μάτια του, με την ατάκα «εκεί όπου πάμε δεν χρειαζόμαστε μάτια για να βλέπουμε» είναι αυτό που λέμε τροφή για εφιάλτες).
Κινούμενος σε πιο «συμβατικά» μονοπάτια του τρόμου, ήταν ένας απόλυτα τρομακτικός Ντάμιεν- χωρίς πολλά πολλά, ο Αντίχριστος- στον τρίτο «Οιωνό», ενώ στο «Daybreakers» δίνει άλλη διάσταση στη φιγούρα του βρικόλακα, παίζοντας ένα βαμπίρ που είναι ταυτόχρονα αδίστακτος επιχειρηματίας, επικεφαλής μιας εταιρείας που πουλά αίμα στους βρικόλακες οι οποίοι έχουν κυριαρχήσει στον κόσμο.
Στο «Dead Calm» του Φίλιπ Νόις, δεν κινείται στη σφαίρα του «τρόμου», αλλά στο ψυχολογικό θρίλερ, ερχόμενος αντιμέτωπος, μαζί με τη Νικόλ Κίντμαν, που ενσαρκώνει τη σύζυγό του, με έναν τρομακτικά παρανοϊκό Μπίλι Ζέιν.
Επιστρέφοντας στις πιο αλλόκοτες οδούς, παίζει ξανά τον «καλό» στο «Snow White: A Tale of Terror», μια γοτθική παραλλαγή της «Χιονάτης», απέναντι σε μια απολαυστικά διαβολική Σιγκούρνι Γουΐβερ.
Στο καλτ (και εν πολλοίς αμφιλεγόμενο) «Possession» του 1981 (ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατηγορίας του «body horror» – όσοι το έχουν δει, καταλαβαίνουν…), κινείται πάλι στη σφαίρα του υπερφυσικού τρόμου, ενσαρκώνοντας τον σύζυγο της Ιζαμπέλ Αντζανί.
Στην κατηγορία του υπερφυσικού βρίσκεται και το «Backtrack», όπου παίζει τον μέντορα του Άντριεν Μπρόντι – ενός ψυχοθεραπευτή που υποφέρει από εφιάλτες και παραισθήσεις οι οποίες κρύβουν σκοτεινά μυστικά.
Ακόμα και στο «Jurassic Park» θα μπορούσε να ειπωθεί ότι καταφέρνει να δώσει μια horror «εσάνς», και μάλιστα σε μια σκηνή όπου οι αληθινοί τρομακτικοί «πρωταγωνιστές» της ταινίας είναι απόντες- απλώς και μόνο με το διαπεραστικό του βλέμμα και τη δύναμη της περιγραφής του.
Σε horror ή ρομαντικές ταινίες, σε επιστημονική φαντασία ή κωμωδίες, σε ταινίες εποχής ή σύγχρονα θρίλερ, ο Σαμ Νιλ ήταν ένας πραγματικός υπηρέτης της τέχνης του. Από πλευράς μας, να ευχηθούμε μόνο «καλό ταξίδι».
