Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την Τρίτη ότι η Ουάσιγκτον θα διακόψει στο τέλος του έτους τη στρατιωτική βοήθεια ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η χώρα «δεν τη χρειάζεται πλέον».
Μιλώντας στο Fox News, το πρωί της ημέρας των αμερικανικών εκλογών, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η αμερικανική οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη προς το Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε σημαντικό πολιτικό επιχείρημα για τους Δημοκρατικούς. Παράλληλα, διερωτήθηκε γιατί οι Ρεπουμπλικανοί θα πρέπει να δέχονται πολιτικές επιθέσεις από υποψηφίους όπως ο Δημοκρατικός υποψήφιος για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, Abdul El-Sayed, εξαιτίας της βοήθειας προς μια χώρα που, κατά την άποψή του, δεν έχει πλέον ανάγκη τα συγκεκριμένα χρήματα.
«Είναι ένα κακό πολιτικό επιχείρημα, γιατί όταν κάποιος λέει “γιατί δεν δίνουμε 4 δισεκατομμύρια δολάρια σε όλους;”, η απάντηση είναι ότι το Ισραήλ είναι ο σημαντικότερος σύμμαχός μας και λαμβάνει περισσότερα από οποιονδήποτε άλλον. Ωστόσο, πλέον δεν τα χρειάζεται», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέχουν στο Ισραήλ στρατιωτική βοήθεια ύψους 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, βάσει δεκαετούς μνημονίου συνεργασίας που τέθηκε σε ισχύ το 2018 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 2028. Με τις δηλώσεις του, ο Τραμπ φαίνεται να προαναγγέλλει τον τερματισμό της συμφωνίας ήδη από το τέλος του 2025.
Σημειώνεται ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη αμερικανική χρηματοδότηση για την αγορά οπλικών συστημάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού από τις ΗΠΑ, γεγονός που σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των χρημάτων καταλήγει τελικά σε αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες.
Η συμφωνία με τον Νετανιάχου και η αιφνιδιαστική αλλαγή στάσης
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι, εάν το Ισραήλ εξακολουθούσε να έχει ανάγκη τα συγκεκριμένα κονδύλια, η αμερικανική βοήθεια θα συνεχιζόταν. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι έχει ήδη καταλήξει σε συμφωνία με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, σχετικά με το ζήτημα.
Η ανακοίνωση ήρθε μόλις μία εβδομάδα μετά τις εκλογές στο Ισραήλ, κατά τη διάρκεια των οποίων ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εκφράσει με ιδιαίτερα έντονο τρόπο τη στήριξή του στον Νετανιάχου.
Μάλιστα, ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ως τον «τύπο συνεργάτη που απαιτούν οι Ηνωμένες Πολιτείες από το Ισραήλ», μια χώρα για την οποία, όπως είχε επισημάνει, η Ουάσιγκτον έχει κάνει πάρα πολλά.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση για τον τερματισμό της στρατιωτικής βοήθειας συνιστά σημαντική μεταβολή στην αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ισραήλ, καθώς αφαιρεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες της στρατιωτικής υποστήριξης που παρέχει διαχρονικά η Ουάσιγκτον στο Τελ Αβίβ.
Η τελευταία γνωστή τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε το Σάββατο. Δεν έχει διευκρινιστεί εάν ακολούθησε κάποια νεότερη συνομιλία τους. Το CNN ανέφερε ότι επικοινώνησε τόσο με το γραφείο του Νετανιάχου όσο και με τον Λευκό Οίκο, ζητώντας διευκρινίσεις.
Ο Νετανιάχου είχε προαναγγείλει το τέλος της αμερικανικής βοήθειας
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει αναφερθεί δημόσια αρκετές φορές στην ανάγκη σταδιακού τερματισμού της στρατιωτικής εξάρτησης της χώρας του από την αμερικανική βοήθεια. Ωστόσο, δεν είχε ποτέ παρουσιάσει ένα τόσο άμεσο χρονοδιάγραμμα για τη διακοπή της.
Τον Μάιο, οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ξεκίνησαν επίσημες διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία, η οποία θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο μνημόνιο συνεργασίας. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν έχει διαμορφωθεί κάποιο συγκεκριμένο πλαίσιο για τη νέα συμφωνία.
Λίγες ημέρες πριν από τις πρόσφατες εκλογές στο Ισραήλ, ο Νετανιάχου είχε δηλώσει σε ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο ότι η αμερικανική βοήθεια πλησιάζει στο τέλος της.
«Εάν πιστεύετε ότι θα συνεχίσουμε να λαμβάνουμε τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικής βοήθειας για τον αμυντικό προϋπολογισμό, τα οποία εξασφάλισα δύο φορές, θα πρέπει να συνηθίσετε στην ιδέα ότι αυτό δεν πρόκειται να συνεχιστεί», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά.
Υπενθυμίζεται ότι τον Μάρτιο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ είχε εγκρίνει ένα επιπλέον πακέτο στρατιωτικής βοήθειας ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ισραήλ, μετά την κατάρρευση της δεύτερης συμφωνίας εκεχειρίας στη Γάζα.
«Είτε το ονομάσετε στρατιωτική βοήθεια είτε μετρητά, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο»
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξής του στο Fox News, ο Τραμπ ρωτήθηκε εάν η απόφασή του αφορά τη διακοπή στρατιωτικής βοήθειας ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων ή την κατάργηση μιας αντίστοιχης χρηματικής καταβολής.
Η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική: «Όπως θέλετε μπορείτε να το ορίσετε».
Στη συνέχεια διευκρίνισε ότι η βοήθεια μπορεί να θεωρηθεί είτε ανταλλαγή είτε στρατιωτική υποστήριξη είτε χρηματική ενίσχυση.
«Μπορείτε να το θεωρήσετε ανταλλαγή. Μπορείτε να το θεωρήσετε στρατιωτική βοήθεια ή μετρητά. Αυτά που τους παρέχουμε, δηλαδή αγαθά και χρήματα αξίας 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δεν τα χρειάζονται πλέον. Είχα μια προσέγγιση από τον Μπίμπι Νετανιάχου και συζητάμε αυτό το ζήτημα εδώ και δύο χρόνια, επειδή πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο χρηματικό ποσό», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Ισραήλ θα εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να προμηθεύεται όποιον εξοπλισμό επιθυμεί.
«Μπορούν να αγοράζουν ό,τι θέλουν», ανέφερε.
Έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ – «Τεράστια αποτυχία του Νετανιάχου»
Η ανακοίνωση Τραμπ προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ισραήλ, με την αντιπολίτευση να στρέφει τα πυρά της κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο επικεφαλής του αριστερού κόμματος Democrats, Γιαΐρ Γκολάν, χαρακτήρισε την εξέλιξη «τεράστια αποτυχία» της ισραηλινής κυβέρνησης.
Ο Γκολάν, ο οποίος έχει διατελέσει αναπληρωτής αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, υποστήριξε σε δήλωσή του στην πλατφόρμα X ότι ένας υπεύθυνος πρωθυπουργός θα έπρεπε να επιδιώκει την ενίσχυση της αμερικανικής βοήθειας και όχι την κατάργησή της.
«Ένας υπεύθυνος πρωθυπουργός θα αγωνιζόταν για την αύξηση της αμερικανικής βοήθειας και όχι για την εξάλειψή της. Ο Νετανιάχου βαθαίνει την κρίση ασφαλείας και την οικονομική κρίση, θέτοντας σε κίνδυνο το μέλλον του Ισραήλ», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αποτυχία Νετανιάχου και Ντέρμερ στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον
Ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον Ισραηλινό πρωθυπουργό εμφανίστηκε και ο δημοσιογράφος και βιογράφος του Νετανιάχου, Anshel Pfeffer.
Σχολιάζοντας την αιφνιδιαστική απόφαση του Τραμπ να τερματίσει την αμερικανική βοήθεια στο τέλος του έτους, έκανε λόγο για προσωπική αποτυχία τόσο του Νετανιάχου όσο και του Ρον Ντέρμερ, στενού συνεργάτη του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο οποίος είχε αναλάβει τη διαχείριση των σχέσεων με την κυβέρνηση Τραμπ.
Όπως επισήμανε, τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Ντέρμερ έχουν επανειλημμένα παρουσιάσει τους εαυτούς τους ως κορυφαίους γνώστες της αμερικανικής πολιτικής σκηνής.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, οι χειρισμοί τους είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντικότερη επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.
«Ο Νετανιάχου και ο Ντέρμερ, οι οποίοι ισχυρίζονται αμφότεροι ότι είναι οι μεγαλύτεροι ειδικοί στην αμερικανική πολιτική, έχουν από κοινού επιβλέψει τη δραματικότερη επιδείνωση των σχέσεων Ισραήλ – ΗΠΑ», έγραψε στην πλατφόρμα X.
