Με δύο διαφορετικές ταχύτητες ξεκινά η νέα εβδομάδα στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το πετρέλαιο παρουσιάζει τάσεις υποχώρησης, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι η παγκόσμια προσφορά μπορεί να καλύψει τη ζήτηση. Αντίθετα, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρή ανησυχία στην Ευρώπη, με τις τιμές να παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και τον χειμώνα να βρίσκεται ήδη προ των πυλών.
Για την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι διπλό: από τη μία πλευρά το κόστος των καυσίμων και από την άλλη η πιθανότητα νέων ανατιμήσεων στην ηλεκτρική ενέργεια, στη θέρμανση και στην παραγωγή.
Πετρέλαιο: Το Brent στα 95 δολάρια
Στις πρώτες συναλλαγές της Δευτέρας, το Brent υποχωρούσε κατά 0,6%, στα 95,30 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κατέγραφε πτώση 0,3%, στα 88,34 δολάρια.
Σύμφωνα με το Reuters, βασικός λόγος είναι η εκτίμηση ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου οδεύει προς πλεόνασμα προσφοράς στο τελευταίο τρίμηνο του 2026.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας υπολογίζει την παγκόσμια παραγωγή περίπου στα 105 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που υπερβαίνει την αναμενόμενη ζήτηση κατά 1,7 εκατομμύρια βαρέλια.
Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα και το υψηλό κόστος μεταφοράς εξακολουθούν να αποτελούν παράγοντες που μπορούν να ανατρέψουν την εικόνα.
Φυσικό αέριο: Η Ευρώπη αντιμέτωπη με νέο ενεργειακό πονοκέφαλο
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη ανησυχία.
Το ολλανδικό TTF, που αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου, κινείται το πρωί της Δευτέρας κοντά στα 90,55 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η τιμή αυτή είναι ιδιαίτερα υψηλή, ακόμη και αν υπολείπεται των επιπέδων που είχαν καταγραφεί στα τέλη Οκτωβρίου.
Η εικόνα των τελευταίων ημερών αποκαλύπτει την ένταση των διακυμάνσεων. Στις 10 Νοεμβρίου το TTF βρισκόταν στα 84,73 ευρώ, στις 12 Νοεμβρίου ανέβηκε στα 92,26 ευρώ και την Παρασκευή έκλεισε περίπου στα 90,95 ευρώ.
Η ανησυχία ενισχύεται από τα στοιχεία για τα αποθέματα φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, τα συνολικά αποθέματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονταν στις 11 Νοεμβρίου περίπου 20% χαμηλότερα από τον δεκαετή εποχικό μέσο όρο.
Πρόκειται για ένα από τα δυσκολότερα ξεκινήματα χειμερινής περιόδου της τελευταίας δεκαετίας.
Γιατί ανεβαίνει το φυσικό αέριο
Η άνοδος δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα.
Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν τη ζήτηση για θέρμανση, ενώ η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, του γνωστού LNG.
Παράλληλα, οι περιορισμοί στις εξαγωγές από το Κατάρ και οι κίνδυνοι στα Στενά του Ορμούζ περιορίζουν τη διαθεσιμότητα φορτίων.
Η Ευρώπη ανταγωνίζεται πλέον τις ασιατικές οικονομίες για την εξασφάλιση προμηθειών, γεγονός που μπορεί να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα ακόμη και μετά το τέλος του χειμώνα.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο φυσικό αέριο υπάρχει σήμερα, αλλά και πόσο θα κοστίσει η αναπλήρωση των αποθηκών την επόμενη άνοιξη.
Χρηματιστήρια: Οι επενδυτές παρακολουθούν την ενέργεια
Στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην πορεία των ενεργειακών τιμών, στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις προοπτικές της οικονομίας.
Η υποχώρηση του πετρελαίου μπορεί να λειτουργήσει θετικά για τις αερομεταφορές, τις μεταφορικές επιχειρήσεις και τη βιομηχανία. Αντίθετα, η παραμονή του φυσικού αερίου κοντά στα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ενεργειακές μετοχές, οι τράπεζες και οι βιομηχανικές επιχειρήσεις, καθώς η μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές μπορεί να επηρεάσει τις επενδυτικές αποφάσεις.
Ελλάδα: Ο μεγάλος φόβος για τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος
Για την ελληνική οικονομία, το φυσικό αέριο αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στη διαμόρφωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής.
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ωστόσο οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, ιδιαίτερα όταν η παραγωγή από τον ήλιο και τον άνεμο είναι περιορισμένη.
Αυτό σημαίνει ότι μια παρατεταμένη άνοδος του TTF μπορεί να μεταφερθεί στη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας και στη συνέχεια, ανάλογα με τα τιμολόγια και τις συμβάσεις, στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα νοικοκυριά. Αφορούν τη βιομηχανία, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τον αγροτικό τομέα και το κόστος παραγωγής τροφίμων.
Ακόμη και οι επιχειρήσεις που δεν χρησιμοποιούν απευθείας φυσικό αέριο επηρεάζονται έμμεσα μέσω της ηλεκτρικής ενέργειας και των μεταφορικών εξόδων.
Θέρμανση: Τι σημαίνουν οι υψηλές τιμές για τα νοικοκυριά
Η έναρξη της χειμερινής περιόδου δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες.
Όσα νοικοκυριά θερμαίνονται με φυσικό αέριο ενδέχεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερες χρεώσεις εφόσον οι ανατιμήσεις της χονδρικής διατηρηθούν και μεταφερθούν στα οικιακά τιμολόγια.
Για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ηλεκτρική θέρμανση, ο κίνδυνος προέρχεται κυρίως από ενδεχόμενη αύξηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντίθετα, η υποχώρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου μπορεί να προσφέρει κάποια ανακούφιση στο πετρέλαιο θέρμανσης και στα καύσιμα κίνησης, χωρίς όμως να συνεπάγεται αυτόματη ή ισόποση μείωση των τιμών λιανικής.
Η Ευρώπη μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις
Η νέα ενεργειακή πίεση επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, η ενίσχυση των αποθηκευτικών υποδομών, οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη επισημάνει, στις οικονομικές προβολές της, ότι μια παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή μπορεί να επιβαρύνει τον πληθωρισμό και να περιορίσει την ανάπτυξη.
Για την Ελλάδα, που εισάγει μεγάλο μέρος των ενεργειακών της αναγκών, η πρόκληση είναι ακόμη πιο σύνθετη.
Τι θα κρίνει τις τιμές τις επόμενες εβδομάδες
Τρεις παράγοντες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία των αγορών: οι καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη, η ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών από τη Μέση Ανατολή και η δυνατότητα εξασφάλισης επαρκών φορτίων LNG.
Αν ο χειμώνας αποδειχθεί ιδιαίτερα ψυχρός και οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχιστούν, το φυσικό αέριο μπορεί να παραμείνει ακριβό ή να καταγράψει νέες ανατιμήσεις.
Αντίθετα, μια αποκλιμάκωση των εντάσεων και η αύξηση των διαθέσιμων φορτίων θα μπορούσαν να περιορίσουν τις πιέσεις.
Το συμπέρασμα από το πρωινό άνοιγμα των ενεργειακών αγορών είναι σαφές: η υποχώρηση του πετρελαίου προσφέρει μια ανάσα, αλλά το φυσικό αέριο παραμένει η μεγάλη απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Και για την Ελλάδα, το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο από αυτό το ενεργειακό κόστος θα φτάσει τελικά στις τσέπες των πολιτών.
Πηγές που αναφέρονται στο άρθρο: Reuters, ICE Endex/TTF, Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.