Το επενδυτικό σχέδιο ύψους 4 δισ. δολαρίων που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, εξελίσσεται σε μείζον πολιτικό, δικαστικό και διπλωματικό ζήτημα στην Αλβανία, μετά την παρέμβαση των αρχών κατά της διαφθοράς και τις έντονες κοινωνικές και διεθνείς αντιδράσεις που έχει προκαλέσει.
Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος προχώρησε στο πάγωμα τραπεζικών λογαριασμών εταιρείας που εμπλέκεται στην υπόθεση, στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενες παρατυπίες και χρήση πλαστών τίτλων ιδιοκτησίας γης στην περιοχή Ζβέρνετς.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η εταιρεία Albania Land Development, συμφερόντων των Καταρινών επιχειρηματιών Μουτάζ και Ράμεζ Αλ-Καγιάτ, η οποία απέκτησε παραθαλάσσιες εκτάσεις στην περιοχή όπου η επενδυτική εταιρεία Affinity Partners του Κούσνερ σχεδιάζει την ανάπτυξη ενός υπερπολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος.
«Η Αλβανία δεν πωλείται»
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας. Χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν στα Τίρανα με κεντρικό σύνθημα «Η Αλβανία δεν πωλείται», καταγγέλλοντας ότι η επένδυση απειλεί μία από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιβαλλοντικές περιοχές της χώρας.
Συγκεκριμένα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και κάτοικοι εκφράζουν την αντίθεσή τους στην αξιοποίηση της περιοχής Πισέ-Πόρο-Νάρτα, ενός σημαντικού υγροβιότοπου της Αδριατικής που φιλοξενεί φλαμίνγκο, θαλάσσιες χελώνες και άλλα σπάνια είδη πανίδας. Οι επικριτές του έργου προειδοποιούν ότι η μεγάλης κλίμακας τουριστική ανάπτυξη ενδέχεται να επιφέρει σοβαρές και μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν σημειώθηκαν επεισόδια μεταξύ κατοίκων και ιδιωτικών φρουρών ασφαλείας που είχαν αναλάβει τη φύλαξη της περιοχής. Βίντεο που δημοσιοποιήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταγράφουν περιστατικό κατά το οποίο φρουρός ασφαλείας χτυπά και απομακρύνει βίαια διαδηλωτή από την παραλία, προκαλώντας νέο κύμα αντιδράσεων.
Μετά τα επεισόδια, η αλβανική αστυνομία ανακοίνωσε τη διενέργεια εσωτερικής έρευνας για τη διαχείριση της κατάστασης από την τοπική αστυνομική διεύθυνση της Αυλώνας, ενώ συνελήφθη εργαζόμενος ιδιωτικής εταιρείας ασφαλείας με κατηγορίες για παράνομη κατακράτηση και πρόκληση σωματικής βλάβης.
Η θέση Ράμα
Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα καταδίκασε τις βιαιοπραγίες των φρουρών ασφαλείας, ωστόσο υπερασπίστηκε σθεναρά το επενδυτικό σχέδιο, χαρακτηρίζοντάς το «εισιτήριο της Αλβανίας για το Champions League του παγκόσμιου τουρισμού».
Σύμφωνα με τον ίδιο, πέντε διεθνούς φήμης αρχιτεκτονικά γραφεία επεξεργάζονται εκ νέου τον σχεδιασμό του έργου ώστε να διασφαλιστεί η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ διαβεβαίωσε ότι η λιμνοθάλασσα της περιοχής δεν πρόκειται να επηρεαστεί από την ανάπτυξη.
Παράλληλα, ο Αλβανός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι οι ξένοι επενδυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τυχόν παρατυπίες στις μεταβιβάσεις γης, χαιρετίζοντας την εισαγγελική έρευνα για όσους προχώρησαν στις πωλήσεις των επίμαχων εκτάσεων.
Η υπόθεση έχει αποκτήσει και διαστάσεις ελληνοαλβανικής έντασης. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε ανησυχία για τα επεισόδια που σημειώθηκαν στην περιοχή, ενώ η ελληνική πρεσβεία στα Τίρανα παρείχε προξενική και ιατρική υποστήριξη στον τραυματία και ζήτησε επίσημες εξηγήσεις από τις αλβανικές αρχές.
Η Αθήνα συνέδεσε το ζήτημα με την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, επισημαίνοντας ότι ο σεβασμός των περιουσιακών δικαιωμάτων των μειονοτήτων και η προστασία των οικολογικά ευαίσθητων περιοχών αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την πρόοδο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από την πλευρά του, ο Έντι Ράμα απέρριψε τις ελληνικές παρεμβάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι ιδιοκτησιακές διαφορές οφείλουν να επιλύονται αποκλειστικά από τα αλβανικά δικαστήρια και όχι μέσω πολιτικών ή διπλωματικών πιέσεων.
Παρέμβαση Κομισιόν
Παρέμβαση υπήρξε και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία εξέφρασε ανησυχίες τόσο για τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της επένδυσης όσο και για ζητήματα κράτους δικαίου που ανακύπτουν από την υπόθεση.
Εκπρόσωπος της Κομισιόν υπενθύμισε ότι στις εκθέσεις προόδου της Αλβανίας έχουν ήδη καταγραφεί επιφυλάξεις σχετικά με το καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων και τις συνέπειες που αυτές ενδέχεται να έχουν σε προστατευόμενες περιοχές.
Οι Βρυξέλλες ξεκαθαρίζουν ότι η πλήρης συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα περιβαλλοντικής προστασίας και η διασφάλιση της νομιμότητας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την περαιτέρω πρόοδο της αλβανικής υποψηφιότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Καθώς η δικαστική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, το έργο του Κούσνερ μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ επενδυτικών φιλοδοξιών, περιβαλλοντικών ανησυχιών, ιδιοκτησιακών διεκδικήσεων και ευρύτερων γεωπολιτικών ισορροπιών, με τις εξελίξεις να αναμένεται να επηρεάσουν τόσο την εσωτερική πολιτική σκηνή της Αλβανίας όσο και τις σχέσεις της με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τις γειτονικές χώρες.
