Η Ουάσιγκτον βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση και οι Βρυξέλλες αντιμέτωπες με ένα εξίσου σημαντικό θεσμικό δίλημμα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 θα καθορίσουν τους συσχετισμούς στο Κογκρέσο για το δεύτερο μισό της προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Στην Ευρώπη, η συζήτηση για τον περιορισμό της ομοφωνίας σε ορισμένες αποφάσεις προκαλεί προβληματισμό, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.
Ο πρέσβης επί τιμή Ανδρέας Παπασταύρου, με διπλωματική εμπειρία και στις Βρυξέλλες, αναλύει σε συνέντευξή του στη HuffPost και τον Τέρενς Κουίκ τις δύο αυτές προκλήσεις, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που θα μπορούσαν να έχουν τόσο μια πολιτική αντιπαράθεση στην Ουάσιγκτον όσο και η αποδυνάμωση της εθνικής αρνησικυρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι ενδιάμεσες εκλογές και η δυσαρέσκεια των Αμερικανών
Ο Ανδρέας Παπασταύρου εκτιμά ότι οι ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν ουσιαστικά δημοψήφισμα για τον εκάστοτε Αμερικανό πρόεδρο.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ακρίβεια, ο πληθωρισμός και οι τιμές των καυσίμων βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών των Αμερικανών πολιτών, δημιουργώντας πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο.
Αναφερόμενος σε δημοσκοπήσεις που, όπως σημείωσε, τοποθετούν τη δημοτικότητα του Τραμπ κοντά στο 35%, υπογράμμισε ότι η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων μπορεί να αποτυπωθεί στην κάλπη. Παράλληλα, στάθηκε στις αλλαγές συνεργατών του Αμερικανού προέδρου, θεωρώντας ότι αντανακλούν δυσκολίες στη λειτουργία της κυβέρνησής του.
Το ενδεχόμενο ενός προέδρου με περιορισμένη εξουσία
Το βασικό ερώτημα που έθεσε ο Τέρενς Κουίκ ήταν τι θα συμβεί εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων ή και της Γερουσίας.
«Η κατάσταση για τον Τραμπ θα είναι εξαιρετικά δύσκολη», απάντησε ο πρέσβης, χρησιμοποιώντας τον αμερικανικό πολιτικό όρο lame duck, που περιγράφει έναν πρόεδρο με περιορισμένη πολιτική επιρροή.
Όπως εξήγησε, μια Βουλή ελεγχόμενη από τους Δημοκρατικούς θα μπορούσε να ενισχύσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και να προωθήσει διαφορετικές προτεραιότητες. Μεταξύ αυτών ανέφερε την προστασία της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, την ανατροπή περικοπών στο Medicaid, τον έλεγχο των δασμών και τη διερεύνηση ζητημάτων που αφορούν οικονομικά συμφέροντα συνδεδεμένα με την οικογένεια Τραμπ. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην πολιτική του Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ για τα εμβόλια.
Η Γερουσία, οι διορισμοί και οι πολιτικές συγκρούσεις
Ο πρέσβης αναφέρθηκε επίσης στον πολιτικό ανταγωνισμό σε πολιτείες όπως το Μίσιγκαν και το Τέξας, με ειδική μνεία στους Δημοκρατικούς Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ και Τζέιμς Ταλαρίκο.
Υπογράμμισε ότι ενδεχόμενη αλλαγή πλειοψηφίας στη Γερουσία θα επηρέαζε σημαντικά τη δυνατότητα του προέδρου να εξασφαλίζει την έγκριση ανώτερων κυβερνητικών και δικαστικών διορισμών.
Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί το συνταγματικό δικαίωμα του βέτο, στοιχείο που μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένες συγκρούσεις με το Κογκρέσο. «Δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε τον Τραμπ. Είναι μία ιδιάζουσα περίπτωση», επισήμανε.
Το ευρωπαϊκό βέτο και ο κίνδυνος για Ελλάδα και Κύπρο
Η συζήτηση μεταφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αφορμή τις πρωτοβουλίες της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για διεύρυνση των αποφάσεων που λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία.
Ο Παπασταύρου εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις απέναντι στον περιορισμό του δικαιώματος αρνησικυρίας. «Για εμάς αυτό σημαίνει καταστροφή», είπε αρχικά, διευκρινίζοντας στη συνέχεια ότι θα αποτελούσε σίγουρα μια πολύ αρνητική εξέλιξη.
Η ανησυχία του επικεντρώνεται στα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό. Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα και η Κύπρος δεν συναντούν πάντοτε την επιθυμητή ευρωπαϊκή ανταπόκριση σε ζητήματα εθνικού ενδιαφέροντος. Χωρίς το βέτο, υποστήριξε, θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με αποφάσεις στις οποίες διαφωνούν.
Σήμερα, η ομοφωνία εξακολουθεί να απαιτείται σε ευαίσθητους τομείς, όπως σημαντικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Η Κομισιόν υποστηρίζει τη δυνατότητα μετάβασης σε ειδική πλειοψηφία σε επιλεγμένες περιπτώσεις, με θεσμικές εγγυήσεις για τα εθνικά συμφέροντα.
Η προειδοποίηση του Ανδρέα Παπανδρέου για τον Βορρά και τον Νότο
Σε μια προσωπική αναφορά, ο Τέρενς Κουίκ θυμήθηκε συζήτησή του με τον Ανδρέα Παπανδρέου, όταν εκείνος είχε επιστρέψει στην πρωθυπουργία. Όπως αφηγήθηκε, ο Παπανδρέου τον είχε προειδοποιήσει ότι θα ερχόταν η εποχή που ο ευρωπαϊκός Βορράς θα επιχειρούσε να επιβληθεί στον Νότο.
Ο Παπασταύρου συμφώνησε ότι οι οικονομικές αντιθέσεις παραμένουν σημαντικές. Μίλησε για την «αλαζονεία της ευμάρειας», εξηγώντας ότι οι πλουσιότερες ευρωπαϊκές κοινωνίες συχνά δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις ανάγκες χωρών με διαφορετικές οικονομικές εμπειρίες.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η Γερμανία αντιμετωπίζει εσωτερικές πολιτικές πιέσεις, οι οποίες επηρεάζουν και την ευρωπαϊκή στάση της.
Η Ευρώπη των 450 εκατομμυρίων και η κρίση εμπιστοσύνης
Παρά την κριτική του, ο πρέσβης υπερασπίστηκε με έμφαση την ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Υποστήριξε ότι ακόμη και οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες είναι σχετικά μικρές μπροστά στις παγκόσμιες δυνάμεις. Αντίθετα, μια ενωμένη Ευρώπη περίπου 450 εκατομμυρίων κατοίκων διαθέτει διαφορετική διεθνή βαρύτητα.
Συνέδεσε, τέλος, τη σημερινή πολιτική αναταραχή με την απόρριψη του Ευρωπαϊκού Συντάγματος στη Γαλλία και την Ολλανδία το 2005. Κατά την άποψή του, οι Βρυξέλλες δεν κατανόησαν επαρκώς το μήνυμα των κοινωνιών, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί η απόσταση ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τους πολίτες.
Η καταληκτική του τοποθέτηση ήταν χαρακτηριστική: παρά τις αδυναμίες, τις αντιφάσεις και τις πολιτικές συγκρούσεις, θεωρεί την Ευρωπαϊκή Ένωση ένα από τα σπουδαιότερα ιστορικά επιτεύγματα της ανθρωπότητας. Μια Ένωση που, σύμφωνα με τον Ανδρέα Παπασταύρου, πρέπει να διατηρήσει την ενότητά της, χωρίς να παραγνωρίζει τα συμφέροντα και τις ανησυχίες των κρατών-μελών της.
