Περισσότερα από 2.500 παλιά βαγόνια του μετρό της Νέας Υόρκης κατέληξαν στον βυθό του Ατλαντικού, αλλά όχι ως απλά σκουπίδια. Σήμερα αποτελούν μέρος ενός τεράστιου δικτύου τεχνητών υφάλων, που προσφέρει καταφύγιο σε ψάρια και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς.
Από τον Αύγουστο του 2001 έως τον Απρίλιο του 2010, περισσότερα από 2.500 παροπλισμένα βαγόνια του New York City Transit μεταφέρθηκαν και βυθίστηκαν σε διάφορα σημεία του Ατλαντικού, στα ανοιχτά του Νιου Τζέρσεϊ, του Ντέλαγουερ, της Βιρτζίνια, της Νότιας Καρολίνας και της Τζόρτζια. Το πρόγραμμα είχε ως στόχο τη δημιουργία τεχνητών υφάλων σε περιοχές του βυθού που αποτελούνταν κυρίως από άμμο.
Από το μετρό στον βυθό
Τα περισσότερα από τα βαγόνια ήταν τα περίφημα «Redbirds», τα παλιά κόκκινα τρένα της Νέας Υόρκης που είχαν αποσυρθεί καθώς το δίκτυο περνούσε σε νεότερους συρμούς. Πριν βυθιστούν, όμως, δεν πετάχτηκαν απλώς στη θάλασσα.
Τα βαγόνια καθαρίστηκαν και απογυμνώθηκαν από υλικά και εξαρτήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ρύπανση. Αφαιρέθηκαν, μεταξύ άλλων, λάδια, πλαστικά, δεξαμενές, καθίσματα, τροχοί και άλλα στοιχεία, ενώ πόρτες και παράθυρα αφαιρέθηκαν ώστε τα ψάρια να μπορούν να μπαίνουν στο εσωτερικό τους και να κυκλοφορεί το θαλασσινό νερό.
Στη συνέχεια, τα βαγόνια μεταφέρονταν με φορτηγίδες και βυθίζονταν ελεγχόμενα σε προκαθορισμένα σημεία. Ένα από τα πιο γνωστά σημεία είναι το Redbird Reef, περίπου 16 μίλια από την ακτή του Ντέλαγουερ. Εκεί βρίσκονται περισσότερα από 700 παλιά βαγόνια της Νέας Υόρκης, μαζί με πλοία, στρατιωτικά οχήματα και άλλες κατασκευές.
Και μετά ανέλαβε η θάλασσα
Μόλις τα βαγόνια έφτασαν στον βυθό, άρχισε μια διαδικασία που οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει και σε άλλους τεχνητούς υφάλους. Οι μεταλλικές κατασκευές προσφέρουν σκληρή επιφάνεια και καταφύγιο σε έναν βυθό που διαφορετικά αποτελείται κυρίως από άμμο.
Πάνω τους εγκαθίστανται σταδιακά πεταλίδες, μύδια, ανεμώνες, υδρόζωα, σκώληκες και άλλα ασπόνδυλα, ενώ καρκινοειδή και ψάρια χρησιμοποιούν τις κατασκευές για τροφή, προστασία και καταφύγιο. Το Smithsonian Ocean εξηγεί ότι όταν μια μεγάλη ανθρώπινη κατασκευή βυθίζεται σκόπιμα για τη δημιουργία υφάλου, η θαλάσσια ζωή αρχίζει να την αξιοποιεί από πολύ νωρίς.
Εκατοντάδες ψάρια σε ένα μόνο βαγόνι
Τα στοιχεία από το πρόγραμμα τεχνητών υφάλων του Νιου Τζέρσεϊ είναι εντυπωσιακά. Μελέτη που παρακολούθησε τα βαγόνια κατέγραψε κατά μέσο όρο 323 ψάρια ανά βαγόνι μετά από περίπου δύο χρόνια παραμονής στον βυθό. Στα είδη που χρησιμοποιούν τους υφάλους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το black sea bass και το tautog.
Τα βαγόνια δεν λειτουργούν μόνο ως «κρυψώνες». Η παρουσία ασπόνδυλων πάνω στις μεταλλικές επιφάνειες δημιουργεί ένα ολόκληρο μικρό οικοσύστημα, το οποίο στη συνέχεια προσελκύει περισσότερα ψάρια και άλλους οργανισμούς.
Μια νέα ζωή για τα «Redbirds»
Στο Ντέλαγουερ, το γνωστό Redbird Reef έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς τεχνητούς υφάλους της περιοχής. Σύμφωνα με το πολιτειακό πρόγραμμα, περιλαμβάνει περισσότερα από 700 βαγόνια της Νέας Υόρκης και καλύπτει περίπου 1,3 τετραγωνικά μίλια του πυθμένα. Ο ύφαλος χρησιμοποιείται πλέον όχι μόνο ως βιότοπος για τη θαλάσσια ζωή αλλά και για αλιεία και καταδύσεις.
Και το πείραμα δεν περιορίστηκε στα παλιά βαγόνια της Νέας Υόρκης. Η πρακτική συνεχίζεται και σήμερα με άλλες παροπλισμένες αμαξοστοιχίες. Το 2024, για παράδειγμα, δύο παλιά βαγόνια του μετρό της Ατλάντα βυθίστηκαν στα ανοιχτά της Τζόρτζια. Όταν δύτες τα επισκέφθηκαν μήνες αργότερα, είχαν ήδη καταγράψει τουλάχιστον εννέα είδη ψαριών, ενώ είχε αρχίσει να αναπτύσσεται και μαλακό κοράλλι πάνω στις κατασκευές.
Πόσο αντέχουν στον βυθό;
Τα παλιά Redbirds ήταν κατασκευασμένα από ανθρακούχο χάλυβα και οι εκτιμήσεις του προγράμματος του Νιου Τζέρσεϊ έδιναν διάρκεια ζωής περίπου 15 έως 25 χρόνια για τα συγκεκριμένα βαγόνια. Μεταγενέστερα βαγόνια από ανοξείδωτο χάλυβα εκτιμήθηκε ότι μπορούν να παραμείνουν λειτουργικά ως υλικό τεχνητού υφάλου για περίπου 25 έως 35 χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι περίπου 25 χρόνια μετά τις πρώτες μεγάλες βυθίσεις, πολλά από τα «Redbirds» έχουν ήδη περάσει ένα σημαντικό κομμάτι της προβλεπόμενης ζωής τους στον βυθό. Παρ’ όλα αυτά, ο ρόλος τους έχει αλλάξει εντελώς: από μέσα μεταφοράς εκατομμυρίων επιβατών έγιναν σταθερές δομές ενός υποβρύχιου οικοσυστήματος.
Και κάπως έτσι, τα παλιά βαγόνια που κάποτε μετέφεραν καθημερινά Νεοϋορκέζους στους δρόμους και κάτω από την πόλη, σήμερα φιλοξενούν έναν πολύ διαφορετικό «επιβατικό κόσμο» — ψάρια, μύδια, ανεμώνες, καβούρια και δεκάδες ακόμη θαλάσσιους οργανισμούς.
Με πληροφορίες από ocean.si.edu, dnrec.delaware.gov
