Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι αναλυτές εκτίμησαν ότι μια επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ θα μετέθετε το χρονοδιάγραμμα έως και κατά ένα έτος, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Οι εκτιμήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητες ακόμη και μετά από δύο μήνες πολέμου που ξεκίνησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εν μέρει για να εμποδίσει την Ισλαμική Δημοκρατία να αναπτύξει πυρηνική βόμβα.
Οι τελευταίες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου επικεντρώθηκαν σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, αλλά το Ισραήλ έχει πλήξει μια σειρά από σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το αμετάβλητο χρονοδιάγραμμα υποδηλώνει όμως ότι η σημαντική παρεμπόδιση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης μπορεί να απαιτήσει την καταστροφή ή την απομάκρυνση του εναπομείναντος αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού ή HEU του Ιράν.
Οι εχθροπραξίες έχουν επισήμως διακοπεί από τις 7 Απριλίου οπότε τέθηκε σε ισχύ μία συμφωνία κατάπαυση πυρός αλλά ΗΠΑ και Ιράν από την Δευτέρα αναμετρώνονται στα Στενά του Ορμούζ όπου ισχύει ο διπλαός αποκλεισμός από τις δύο χώρες και εν τέλει εμποδίζετεαι η διέλευση του 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, γεγονός που πυροδοτεί παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο Υπουργός Άμυνας. Πιτ Χέγκσεθ έχει δηλώσει δημόσια ότι οι ΗΠΑ στοχεύουν να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο μέσω των εν εξελίξει αλλά και μετ’ εμποδίων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα πριν από τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου ότι το Ιράν πιθανότατα θα μπορούσε να παράγει αρκετό ουράνιο κατάλληλο για βόμβα και να κατασκευάσει μια βόμβα σε περίπου τρεις έως έξι μήνες, δήλωσαν δύο από τις πηγές, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν.
Μετά τις επιθέσεις του περασμένου Ιουνίου από τις ΗΠΑ που έπληξαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις Νατάνζ, Φόρντοου και Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκτίμησαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα σε εννέα έως δώδεκα μήνες, ανέφεραν οι δύο πηγές και ένα ακόμη άτομο που γνωρίζει για τις σχετικές εκτιμήσεις.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στα τρία εργοστάσια εμπλουτισμού που ήταν γνωστό ότι λειτουργούσαν εκείνη την εποχή.
Ωστόσο, ο αρμόδιος φορέας ΟΗΕ δεν μπόρεσε να επαληθεύσει την τύχη περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%. Πιστεύει ότι περίπου το μισό ήταν αποθηκευμένο σε ένα υπόγειο συγκρότημα σηράγγων στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών του Ισφαχάν, αλλά δεν μπόρεσε να το επιβεβαιώσει από τότε που οι επιθεωρήσεις ανεστάλησαν.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα HEU θα ήταν αρκετό για 10 βόμβες εάν εμπλουτιστεί περαιτέρω. «Ενώ η Επιχείρηση Midnight Hammer εξαφάνισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Επιχείρηση Epic Fury βασίστηκε σε αυτήν την επιτυχία αποδεκατίζοντας την αμυντική βιομηχανική βάση του Ιράν, την οποία κάποτε αξιοποίησαν ως προστατευτική ασπίδα γύρω από την επιδίωξή τους για την κατασκευή πυρηνικών όπλων», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς, αναφερόμενη στην επιχείρηση του Ιουνίου και στον τελευταίο πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο. «Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει από καιρό καταστήσει σαφές ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα – και δεν μπλοφάρει».
Το Γραφείο του Διευθυντή Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Η διακοπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, βασικός στόχος των ΗΠΑ
Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, αναφέρουν επανειλημμένα την ανάγκη εξάλειψης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν ως βασικό στόχο του πολέμου.
«Δεν μπορεί ποτέ να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτός είναι ο στόχος αυτής της επιχείρησης», έγραψε ο Αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς στο X στις 2 Μαρτίου.
Η αμετάβλητη εκτίμηση για το πόσο χρόνο θα χρειαστεί το Ιράν για να κατασκευάσει ένα τέτοιο όπλο αντικατοπτρίζει εν μέρει την εστίαση της τελευταίας στρατιωτικής εκστρατείας των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ανέφεραν οι πηγές. Ενώ το Ισραήλ έχει χτυπήσει στόχους που σχετίζονται με τα πυρηνικά, συμπεριλαμβανομένης μιας εγκατάστασης επεξεργασίας ουρανίου στα τέλη Μαρτίου, οι επιθέσεις των ΗΠΑ έχουν επικεντρωθεί σε συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, την ηγεσία του Ιράν και τη στρατιωτικοβιομηχανική του βάση.
Οι αμετάβλητες εκτιμήσεις μπορεί επίσης να προέρχονται από την έλλειψη σημαντικών πυρηνικών στόχων που μπορούν να καταστραφούν εύκολα και με ασφάλεια μετά τη στρατιωτική δράση του Ιουνίου, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές.
Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην ανώτερος αναλυτής των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος ηγήθηκε αξιολογήσεων του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, δήλωσε ότι δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αξιολογήσεις δεν έχουν αλλάξει, επειδή οι πρόσφατες επιθέσεις των ΗΠΑ δεν έχουν δώσει προτεραιότητα σε στόχους που σχετίζονται με τα πυρηνικά.
«Το Ιράν εξακολουθεί να κατέχει όλο το πυρηνικό του υλικό, απ’ όσο γνωρίζουμε», δήλωσε ο Μπρούερ, αντιπρόεδρος του προγράμματος μελέτης πυρηνικών υλικών στο think tank ελέγχου όπλων Nuclear Threat Initiative. «Αυτό το υλικό πιθανότατα βρίσκεται σε βαθιά θαμμένες υπόγειες τοποθεσίες όπου τα αμερικανικά πυρομαχικά δεν μπορούν να διεισδύσουν».
Τις τελευταίες εβδομάδες, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο διαξαγωτής επικίνδυνων επιχειρήσεων που θα εμπόδιζαν σημαντικά τις πυρηνικές προσπάθειες του Ιράν. Αυτές οι επιλογές περιλαμβάνουν χερσαίες επιδρομές για την ανάκτηση του HEU που πιστεύεται ότι είναι αποθηκευμένο στο συγκρότημα σηράγγων στις εγκαταστάσεις του Ισφαχάν.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι αναζητά πυρηνικά όπλα.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και η ΔΟΑΕ λένε ότι η Τεχεράνη σταμάτησε μια προσπάθεια ανάπτυξης πυρηνικών κεφαλών το 2003, αν και ορισμένοι ειδικοί και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι διατήρησε κρυφά βασικά μέρη του προγράμματος.
Πιθανές επιπτώσεις από τις δολοφονίες επιστημόνων
Η ακριβής αξιολόγηση της πυρηνικής ικανότητας του Ιράν είναι δύσκολη, ακόμη και για τις κορυφαίες υπηρεσίες πληροφοριών του κόσμου, λένε οι ειδικοί.
Αρκετές υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ έχουν μελετήσει ανεξάρτητα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και, ενώ οι πηγές περιγράφουν μια ευρεία συναίνεση σχετικά με την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο, υπάρχουν και εξωπραγματικές εκτιμήσεις.
Είναι πιθανό οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν να έχουν καθυστερήσει περισσότερο από ό,τι υποδηλώνουν οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών. Ορισμένοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχουν υποστηρίξει ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ στην ιρανική αεράμυνα έχουν μειώσει την πυρηνική απειλή, μειώνοντας την ικανότητα του Ιράν να υπερασπιστεί τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
Υπάρχει επίσης ο αντίκτυπος των δολοφονιών των κορυφαίων πυρηνικών επιστημόνων του Ιράν από το Ισραήλ.
Ο Ντέιβιντ Άλμπραϊτ, πρώην πυρηνικός επιθεωρητής του ΟΗΕ που διευθύνει το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας, δήλωσε ότι οι δολοφονίες έχουν προσθέσει σημαντική αβεβαιότητα στην ικανότητα της Τεχεράνης να κατασκευάσει μια βόμβα που θα λειτουργούσε όπως προβλέπεται. «Νομίζω ότι όλοι συμφωνούν ότι η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία σίγουρα μπορεί να καταστραφεί», είπε.
