Μια άνω και κάτω τελεία, μία παύλα και μία παρένθεση. Τίποτε περισσότερο. Στις 19 Σεπτεμβρίου 1982 ο Αμερικανός επιστήμονας υπολογιστών Σκοτ Φάλμαν πληκτρολόγησε 🙂 και, χωρίς βέβαια να μπορεί να φανταστεί τι θα ακολουθούσε, έβαλε ένα μικρό αλλά ιστορικό λιθαράκι στη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας γλώσσας: της γλώσσας των emoticons και, αργότερα, των emoji.
Το μήνυμα γράφτηκε στις 11:44 το πρωί στο ηλεκτρονικό bulletin board του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Carnegie Mellon University στο Πίτσμπουργκ. Το ίδιο το πανεπιστήμιο διατηρεί σήμερα το αυθεντικό μήνυμα και θεωρεί το Carnegie Mellon γενέτειρα του σύγχρονου emoticon. (CMU School of Computer Science)
Το πρόβλημα ήταν οι παρεξηγήσεις
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα ηλεκτρονικά bulletin boards αποτελούσαν έναν μακρινό πρόγονο των σημερινών forums και των social media. Καθηγητές, ερευνητές και φοιτητές αντάλλασσαν μηνύματα για επιστημονικά ζητήματα, θέματα του πανεπιστημίου αλλά και αστεία.
Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα που, τέσσερις δεκαετίες αργότερα, παραμένει απολύτως γνώριμο σε όλους μας: πώς καταλαβαίνεις από ένα γραπτό μήνυμα ότι ο άλλος αστειεύεται;
Στην προφορική επικοινωνία υπάρχουν ο τόνος της φωνής, το χαμόγελο, οι εκφράσεις του προσώπου και οι κινήσεις του σώματος. Στην οθόνη υπήρχαν τότε μόνο γράμματα και σημεία στίξης.
Ο Φάλμαν είχε εξηγήσει ότι σαρκαστικά ή χιουμοριστικά σχόλια συχνά εκλαμβάνονταν ως σοβαρά, προκαλώντας ολόκληρες αλυσίδες αντιδράσεων. Έτσι άρχισε η συζήτηση για έναν απλό «δείκτη αστείου». (Carnegie Mellon University)
Η ιστορική πρόταση: 🙂
Στις 19 Σεπτεμβρίου 1982 ο Φάλμαν έκανε την πρότασή του: να χρησιμοποιείται η ακολουθία
🙂
για τα μηνύματα που αποτελούσαν αστείο.
Και πρόσθεσε τη χαρακτηριστική οδηγία: να το διαβάζει κανείς γυρίζοντας νοητά το κεφάλι στο πλάι.
Στο ίδιο μήνυμα πρότεινε και το αντίθετο σύμβολο:
🙁
για όσα μηνύματα δεν ήταν αστεία. (CMU School of Computer Science)
Η ιδέα εξαπλώθηκε γρήγορα μέσα στο Carnegie Mellon και στη συνέχεια σε άλλα πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Μέσα σε λίγους μήνες είχαν αρχίσει να εμφανίζονται δεκάδες παραλλαγές, μεταξύ των οποίων το κλείσιμο του ματιού 😉 και πρόσωπα με «γυαλιά». (Carnegie Mellon University)
Το μήνυμα χάθηκε για είκοσι χρόνια
Υπάρχει και μία εξαιρετική λεπτομέρεια στην ιστορία. Το αυθεντικό μήνυμα του 1982 κάποια στιγμή θεωρήθηκε χαμένο.
Όταν έγινε αντιληπτό πόσο είχε εξαπλωθεί το 🙂 σε ολόκληρο τον κόσμο, ήταν πλέον δύσκολο να εντοπιστεί η αρχική ανάρτηση.
Ακολούθησε χρόνια αργότερα μία πραγματική επιχείρηση «ψηφιακής αρχαιολογίας». Παλαιές μαγνητικές ταινίες αναζητήθηκαν, βρέθηκαν συσκευές ικανές να τις διαβάσουν και αποκωδικοποιήθηκαν τα παλιά αρχεία.
Τελικά, στις 10 Σεπτεμβρίου 2002, ο Jeff Baird εντόπισε το αυθεντικό μήνυμα σε backup tape του 1982. Έτσι αποδείχθηκε και η ακριβής ημερομηνία γέννησης του διάσημου smiley: 19 Σεπτεμβρίου 1982. (CMU School of Computer Science)
Ήταν πράγματι το πρώτο χαμογελαστό σύμβολο;
Χρειάζεται εδώ μία ιστορική διευκρίνιση. Ο Φάλμαν δεν ήταν ο πρώτος άνθρωπος στην Ιστορία που σκέφθηκε να αποδώσει ένα συναίσθημα χρησιμοποιώντας τυπογραφικά σύμβολα.
Το Guinness World Records αναφέρει ότι ήδη το 1881 το αμερικανικό σατιρικό περιοδικό Puck είχε δημοσιεύσει τυπογραφικές παραστάσεις προσώπων για συναισθήματα όπως η χαρά, η μελαγχολία, η αδιαφορία και η έκπληξη. (Guinness World Records)
Η σημασία του Φάλμαν βρίσκεται αλλού: το 🙂 του 1982 θεωρείται η ιστορική αφετηρία του smiley ως πρακτικού κώδικα της ηλεκτρονικής επικοινωνίας και είναι το σύμβολο που εξαπλώθηκε στα δίκτυα υπολογιστών σε μαζική κλίμακα. (Carnegie Mellon University)
Από το 🙂 στα emoji
Από εκεί και πέρα η εξέλιξη ήταν εκρηκτική.
Τα απλά emoticons δημιουργούσαν πρόσωπα αποκλειστικά με χαρακτήρες του πληκτρολογίου. Με την εξάπλωση του Internet, των e-mail, των chat rooms και αργότερα των κινητών τηλεφώνων, οι χρήστες άρχισαν να δημιουργούν εκατοντάδες διαφορετικούς συνδυασμούς.
Στη συνέχεια ήρθαν τα γραφικά emoji και σήμερα ένα χαμόγελο, μία καρδιά, ένα δάκρυ, ένα χειροκρότημα ή ένα θυμωμένο πρόσωπο μπορούν να λειτουργήσουν ακόμη και ως ολόκληρη απάντηση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ανάγκη που προσπάθησε να καλύψει ο Σκοτ Φάλμαν το 1982 παραμένει ακριβώς η ίδια: να μεταφέρει το γραπτό μήνυμα κάτι από την έκφραση και τον τόνο της ανθρώπινης φωνής.
Τρεις ταπεινοί χαρακτήρες του πληκτρολογίου ήταν αρκετοί:
🙂
Και η ψηφιακή επικοινωνία απέκτησε… χαμόγελο.
