Πόσες φορές έχουμε ανοίξει το κινητό «για πέντε λεπτά» και έχουμε καταλήξει να σκρολάρουμε για πολύ περισσότερο; Μπορεί να ξεκινήσουμε με ειδήσεις και δυσάρεστες εξελίξεις, να περάσουμε σε ατελείωτες αναλύσεις και ξαφνικά να βρεθούμε να βλέπουμε άσχετα και συχνά εντελώς ανώφελα βίντεο, trends και memes που απλώς μας κρατούν στην οθόνη.
Αυτό το τελευταίο συνδέεται και με τον όρο «brain rot», που έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια. Η Oxford Languages, η οποία τον ανέδειξε ως Word of the Year για το 2024, τον χρησιμοποιεί για να περιγράψει την υποτιθέμενη υποβάθμιση της πνευματικής ή διανοητικής μας κατάστασης που συνδέεται με την υπερβολική κατανάλωση διαδικτυακού περιεχομένου χαμηλής ποιότητας ή χωρίς ιδιαίτερη αξία. Στην καθημερινότητα και όπως προαναφέρθηκε ο όρος χρησιμοποιείται συχνά πιο χαλαρά και χιουμοριστικά για ατελείωτα trends, memes και βίντεο που καταναλώνουμε μηχανικά, χωρίς ουσιαστικά να μας προσφέρουν κάτι.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται μια διαφορετική ιδέα: το bloomscrolling. Αντί να αφήνουμε τον αλγόριθμο να αποφασίζει αν θα γεμίσει την οθόνη μας με άγχος, αρνητικές ειδήσεις ή ανούσιο περιεχόμενο, μπορούμε να επιλέγουμε πιο συνειδητά πράγματα που μας χαλαρώνουν, μας εμπνέουν ή απλώς μας κάνουν να χαμογελάμε.
Τι ακριβώς είναι το bloomscrolling;
Ο όρος περιγράφει την σκόπιμη αναζήτηση θετικού και ευχάριστου περιεχομένου στο διαδίκτυο, αντί να αφήνουμε τον αλγόριθμο να αποφασίζει τι θα δούμε. Μπορεί να είναι ένα βίντεο με ζώα, όμορφες εικόνες από τη φύση, μια ιστορία καλοσύνης, μια συνταγή ή ένα θέμα που μας ενδιαφέρει πραγματικά.
Η ιδέα έχει ενδιαφέρον και υπό το πρίσμα της έρευνας. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Sciencedirect και ανέλυσε 78 προηγούμενες μελέτες διαπίστωσε ότι οι θετικές διαδικτυακές εμπειρίες συνδέονται με υψηλότερη ευημερία, ενώ η προβληματική χρήση των social media και οι κοινωνικές συγκρίσεις συνδέονται με χαμηλότερη ευημερία.
Γιατί μπορεί να μας βοηθήσει;
Το doomscrolling δεν είναι απλώς «πολύ scrolling». Πρόκειται για επαναλαμβανόμενη κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων και πληροφοριών, συχνά χωρίς συγκεκριμένο σκοπό.
Μελέτη του 2024 σε 400 ενήλικες διαπίστωσε ότι τα υψηλά επίπεδα doomscrolling συνδέονταν με χαμηλότερη ψυχική ευημερία, ενώ η σχέση αυτή επηρεαζόταν από την ενσυνειδητότητα και το λεγόμενο secondary traumatic stress, δηλαδή το στρες που μπορεί να προκύψει από τη συνεχή έκθεση σε δυσάρεστες ειδήσεις.
Μια ακόμη μελέτη, που εξέτασε χρήστες social media στις ΗΠΑ και το Ιράν, συνέδεσε το doomscrolling με υψηλότερο υπαρξιακό άγχος και πιο απαισιόδοξη αντίληψη για τον κόσμο.
Το περιεχόμενο που βλέπουμε έχει σημασία
Δεν είναι απαραίτητα όλα τα social media «κακά» για την ψυχική μας κατάσταση. Σημασία έχει και το τι καταναλώνουμε και πώς το καταναλώνουμε.
Σε δύο πειραματικές μελέτες, ερευνητές από το University of Lorraine και το Centre de Référence en Santé Mentale εξέτασαν τον τρόπο χρήσης Facebook, Instagram και Twitter. Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν ότι η παθητική ή ενεργή χρήση από μόνη της επηρεάζει πάντα την ευημερία. Όταν όμως εξετάστηκε το περιεχόμενο, διαπιστώθηκε ότι όσο πιο θετικό ήταν, τόσο αυξανόταν η ικανοποίηση από τη ζωή και μειωνόταν το αρνητικό συναίσθημα.
Αυτό είναι ίσως και το πιο χρήσιμο στοιχείο του bloomscrolling: δεν χρειάζεται απαραίτητα να εγκαταλείψουμε τα social media. Μπορούμε να αρχίσουμε να επιλέγουμε πιο συνειδητά τι αφήνουμε να φτάνει στην οθόνη μας.
Πώς μπορούμε να το δοκιμάσουμε
Όπως αναφέρει το Realsimple καθαρίζουμε το feed μας. Αν ένας λογαριασμός μάς αφήνει συστηματικά αγχωμένους, θυμωμένους ή εξαντλημένους, μπορούμε να κάνουμε σίγαση ή unfollow. Αντίθετα, μπορούμε να ακολουθήσουμε λογαριασμούς με φύση, χιούμορ, τέχνη, ζώα, ταξίδια ή άλλα ενδιαφέροντά μας.
Αναζητούμε ενεργά κάτι θετικό. Αντί να ανοίξουμε την εφαρμογή και να περιμένουμε τι θα μας δείξει ο αλγόριθμος, μπορούμε να ψάξουμε εμείς κάτι συγκεκριμένο που μας κάνει να νιώθουμε καλά.
Μάλιστα, έρευνα του 2025 έδειξε ότι μια σύντομη παρέμβαση που ενθάρρυνε τους συμμετέχοντες να χρησιμοποιούν το Instagram με περισσότερη θετική ενσυναίσθηση βελτίωσε την ευημερία και την ικανοποίηση από τη ζωή.
Βάζουμε ένα όριο. Το bloomscrolling δεν σημαίνει ότι μπορούμε να σκρολάρουμε επ’ αόριστον επειδή το περιεχόμενο είναι ευχάριστο. Μετά από λίγα λεπτά, μπορούμε να αφήσουμε το κινητό και να κάνουμε κάτι που μας αποσυνδέει πραγματικά από την οθόνη: να βγούμε μια βόλτα, να μιλήσουμε με κάποιον ή να ασχοληθούμε με ένα χόμπι.
Δεν χρειάζεται να αγνοήσουμε τα άσχημα νέα
Το bloomscrolling δεν σημαίνει ότι κλείνουμε τα μάτια σε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Το να ενημερωνόμαστε είναι σημαντικό. Το ζητούμενο είναι να μην περνάμε από την ενημέρωση στην ατελείωτη έκθεση σε αρνητικό περιεχόμενο.
Αντί να αφήνουμε τον αλγόριθμο να καθορίζει αποκλειστικά τη διάθεσή μας, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα πιο ισορροπημένο ψηφιακό περιβάλλον. Λίγα λεπτά με κάτι όμορφο, αστείο ή ενθαρρυντικό μπορεί να λειτουργήσουν σαν ένα μικρό διάλειμμα μέσα στην ημέρα.
Και ίσως το σημαντικότερο είναι να θυμόμαστε ότι το καλύτερο «αντίδοτο» στην ψηφιακή υπερφόρτωση δεν βρίσκεται τελικά στην οθόνη. Το κινητό μπορούμε να το αφήσουμε κάτω και να επιστρέψουμε στους ανθρώπους, στις δραστηριότητες και στις στιγμές που μας κάνουν πραγματικά να νιώθουμε καλά.
Με πληροφορίες από Oxford Languages,Sciencedirect,University of Lorraine,Centre de Référence en Santé,Realsimple
