Ένα ρωσικό φορτηγό πλοίο, το οποίο φέρεται να μετέφερε δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες για υποβρύχια -με πιθανό τελικό προορισμό τη Βόρεια Κορέα-, υπέστη διαδοχικές εκρήξεις και βυθίστηκε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες περίπου 60 μίλια ανοιχτά των ακτών της Ισπανίας, σύμφωνα με έρευνα του CNN.
Η υπόθεση γύρω από το πλοίο Ursa Major καλύπτεται από μυστήριο από τη στιγμή που βυθίστηκε, στις 23 Δεκεμβρίου 2024. Ωστόσο, τα στοιχεία που συγκέντρωσε το CNN αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας σπάνιας και υψηλού ρίσκου δυτικής στρατιωτικής επέμβασης, με στόχο να αποτραπεί η μεταφορά αναβαθμισμένης πυρηνικής τεχνολογίας της Ρωσίας προς έναν βασικό της σύμμαχο, τη Βόρεια Κορέα. Το πλοίο είχε αποπλεύσει μόλις δύο μήνες αφότου ο Κιμ Γιονγκ Ουν απέστειλε στρατεύματα για να ενισχύσουν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Το μυστήριο ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο από την έντονη στρατιωτική δραστηριότητα που παρατηρήθηκε πρόσφατα γύρω από το ναυάγιο. Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία πτήσεων, αμερικανικά αεροσκάφη ανίχνευσης πυρηνικής δραστηριότητας («nuke sniffers») πέταξαν δύο φορές πάνω από το σημείο μέσα στον τελευταίο χρόνο. Παράλληλα, μία εβδομάδα μετά τη βύθιση, το ναυάγιο επισκέφθηκε πλοίο που θεωρείται ρωσικό κατασκοπευτικό, το οποίο φέρεται να προκάλεσε ακόμη τέσσερις εκρήξεις, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει την ισπανική έρευνα.
Η ισπανική κυβέρνηση έχει δώσει ελάχιστες πληροφορίες στη δημοσιότητα, καθώς μόλις στις 23 Φεβρουαρίου εξέδωσε ανακοίνωση, έπειτα από πιέσεις βουλευτών της αντιπολίτευσης. Σε αυτή επιβεβαιώνεται ότι ο Ρώσος πλοίαρχος ανέφερε στους Ισπανούς ερευνητές πως το Ursa Major μετέφερε «εξαρτήματα για δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες παρόμοιους με αυτούς που χρησιμοποιούνται σε υποβρύχια», χωρίς να μπορεί να επιβεβαιώσει αν περιείχαν πυρηνικό καύσιμο.
Το περιστατικό σημειώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία εξελισσόταν υπέρ της Μόσχας και οι ΗΠΑ επιδίωκαν να αποφύγουν οποιαδήποτε άμεση κλιμάκωση με τη Ρωσία.
«Πλοίο-φάντασμα»: Το χρονικό ενός ναυαγίου
Το Ursa Major, γνωστό και ως Sparta 3, είχε χρησιμοποιηθεί εκτενώς στις ρωσικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία, ακόμη και για την απομάκρυνση ρωσικού εξοπλισμού. Στις 2 Δεκεμβρίου κατέπλευσε στο λιμάνι καυσίμων του Ουστ-Λούγκα, στον Κόλπο της Φινλανδίας, και στη συνέχεια μετακινήθηκε σε εγκαταστάσεις εμπορευματοκιβωτίων στην Αγία Πετρούπολη. Το δημόσιο φορτωτικό έγγραφο ανέφερε ότι προορισμός του ήταν το Βλαδιβοστόκ, στη ρωσική Άπω Ανατολή. Το πλοίο απέπλευσε στις 11 Δεκεμβρίου μεταφέροντας δύο μεγάλα αντικείμενα που είχαν καταγραφεί ως «καπάκια φρεατίων», 129 άδεια εμπορευματοκιβώτια και δύο μεγάλους γερανούς Liebherr.
Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς, η ιδιοκτήτρια εταιρεία Oboronlogistics, η οποία συνδέεται με το ρωσικό κράτος, είχε ανακοινώσει ότι τα πλοία της είχαν λάβει άδεια μεταφοράς πυρηνικού υλικού. Βίντεο από τη φόρτωση του Ursa Major στο Ουστ-Λούγκα, το οποίο ανέλυσε το CNN, δείχνει κοντέινερ να τοποθετούνται στο εσωτερικό του πλοίου, αφήνοντας κενό κάτω από τα σημεία όπου αργότερα τοποθετήθηκαν τα «καπάκια».
View this post on InstagramAdvertisement
Το πλοίο κινήθηκε κατά μήκος των γαλλικών ακτών, ενώ αεροσκάφη και πλοία του πορτογαλικού Πολεμικού Ναυτικού το παρακολουθούσαν εντός των πορτογαλικών υδάτων. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ναυτικού της Πορτογαλίας, το Ursa Major συνοδευόταν από δύο ρωσικά πολεμικά πλοία, τα Ivan Gren και Aleksandr Otrakovsky. Το πρωί της 22ας Δεκεμβρίου, οι πορτογαλικές αρχές σταμάτησαν την παρακολούθηση.
Περίπου 24 ώρες αργότερα, το πλοίο άλλαξε απότομα πορεία και στις 11:53 π.μ. UTC της 23ης Δεκεμβρίου εξέπεμψε επείγον σήμα κινδύνου. Σύμφωνα με την έρευνα, είχαν σημειωθεί τρεις εκρήξεις στη δεξιά πλευρά του πλοίου, πιθανότατα κοντά στο μηχανοστάσιο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο μέλη του πληρώματος. Το σκάφος έμεινε ακυβέρνητο και πήρε κλίση, όπως φαίνεται και σε βίντεο που κυκλοφόρησαν στα social media.
Τα υπόλοιπα 14 μέλη του πληρώματος εγκατέλειψαν το πλοίο με σωστική λέμβο και περισυνελέγησαν αργότερα από το ισπανικό διασωστικό σκάφος Salvamar Draco. Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει την έρευνα, το Ursa Major φαινόταν αρχικά σταθερό και δεν υπήρχαν ενδείξεις άμεσης βύθισης. Ωστόσο, στις 9:50 το βράδυ, το Ivan Gren εκτόξευσε σειρά κόκκινων φωτοβολίδων πάνω από το σημείο και ακολούθησαν τέσσερις ακόμη εκρήξεις. Το Ισπανικό Εθνικό Σεισμολογικό Δίκτυο κατέγραψε εκείνη ακριβώς τη στιγμή τέσσερα παρόμοια σεισμικά σήματα, τα οποία, σύμφωνα με το CNN, έμοιαζαν με εκρήξεις από υποθαλάσσιες νάρκες ή λατομικές εκρήξεις.
Στις 11:10 μ.μ., το Ursa Major είχε πλέον βυθιστεί. Οι 14 Ρώσοι διασωθέντες μεταφέρθηκαν στο λιμάνι της Καρταχένα, όπου ανακρίθηκαν από την ισπανική αστυνομία και τις αρχές. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ισπανικής κυβέρνησης προς τους βουλευτές της αντιπολίτευσης, ο Ρώσος πλοίαρχος εμφανίστηκε διστακτικός ώστε να μιλήσει για το πραγματικό φορτίο του πλοίου, φοβούμενος για την ασφάλειά του.
Όπως αναφέρεται, δέχθηκε «πίεση να διευκρινίσει τι εννοούσε με τον όρο “καπάκια φρεατίων”», τα αντικείμενα που είχαν αρχικά δηλωθεί στο φορτωτικό έγγραφο. Τελικά παραδέχθηκε ότι επρόκειτο για εξαρτήματα δύο πυρηνικών αντιδραστήρων παρόμοιων με εκείνους που χρησιμοποιούνται σε υποβρύχια. Σύμφωνα με την κατάθεσή του, οι αντιδραστήρες δεν περιείχαν πυρηνικό υλικό.
Ποια είναι τα σημερινά δεδομένα
Η ισπανική κυβέρνηση ανέφερε ακόμη ότι το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος περίπου 2.500 μέτρων και πως η ανάκτηση του καταγραφέα δεδομένων του πλοίου θεωρείται αδύνατη χωρίς «σημαντικούς τεχνικούς πόρους και κινδύνους». Παρ’ όλα αυτά, ειδικοί αμφισβητούν γιατί η επιχείρηση θεωρείται τόσο επικίνδυνη, εφόσον δεν υπάρχει ραδιενεργό υλικό.
Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την περιοχή παρέμεινε έντονο. Σύμφωνα με δημόσια στοιχεία πτήσεων, η αμερικανική πολεμική αεροπορία έστειλε δύο φορές στην περιοχή ένα εξελιγμένο αεροσκάφος ανίχνευσης πυρηνικής δραστηριότητας τύπου WC135-R, με έδρα τη Νεμπράσκα, μία φορά στις 28 Αυγούστου του περασμένου έτους και ξανά στις 6 Φεβρουαρίου φέτος.
Οι εκτιμήσεις ότι οι δύο αντιδραστήρες προορίζονταν για τη Βόρεια Κορέα ενισχύθηκαν μετά τη δημοσιοποίηση, τον Δεκέμβριο του 2025, φωτογραφιών του πρώτου πυρηνικού υποβρυχίου της χώρας. Στις εικόνες, όπου εμφανίζεται χαμογελαστός ο Κιμ Γιονγκ Ουν, φαίνεται μόνο το σφραγισμένο κύτος του υποβρυχίου, χωρίς αποδείξεις ότι διαθέτει λειτουργικό πυρηνικό αντιδραστήρα.
Μετά τη βύθιση, η ρωσική εφημερίδα «Kommersant» υποστήριξε ότι το Ursa Major μετέφερε γερανούς λιμανιού και ειδικά καλύμματα για τους πυρηνικούς αντιδραστήρες ενός νέου παγοθραυστικού που κατασκευάζεται στο Βλαδιβοστόκ. Το δημοσίευμα, ωστόσο, δεν ανέφερε τίποτα για τα δύο λευκά αντικείμενα που βρίσκονταν πάνω στο πλοίο.
Άλλοι ειδικοί που μίλησαν στο CNN διατύπωσαν διαφορετικές εκτιμήσεις με πολλούς να υιοθετούν το σενάριο της μαγνητικής νάρκης. Η αλήθεια ωστόσο, παραμένει στο πάτο της θάλασσας.
Με πληροφορίες από CNN
