«Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε παιδικές ηλικίες διαμορφωμένες από αλγορίθμους». Με αυτή τη φράση η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανοίγει, λίγες ημέρες πριν από την ομιλία της για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα από τα θέματα που προτίθεται να βάλει ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Την πρόσβαση των παιδιών στα social media και την ευθύνη των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών.
Σε ανάρτησή της στο Χ, την οποία συνοδεύει ένα σύντομο βίντεο με έντονο δραματικό τόνο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δηλώνει ότι η Ευρώπη «έχει τη δύναμη να δράσει» και προαναγγέλλει ότι θα παρουσιάσει αναλυτικά την πρότασή της στην ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης (State of the Union – SOTEU), την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο. Η ομιλία είναι προγραμματισμένη για τις 09:00 ώρα Κεντρικής Ευρώπης και θα ακολουθηθεί από συζήτηση με τους ευρωβουλευτές.
«Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε τον εθιστικό σχεδιασμό των social media.
Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι τα παιδιά οδηγούνται σε όλο και πιο ακραίο περιεχόμενο.
Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι φωτογραφίες κοριτσιών και γυναικών χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία σεξουαλικοποιημένων εικόνων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης», αναφέρει η φον ντερ Λάιεν στο βίντεο.
Το μήνυμα καταλήγει στην πολιτική ουσία:
«Η Ευρώπη έχει τη δύναμη να δράσει». Και στην ανάρτησή της προσθέτει: «Δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε ένα σύστημα που αποτυγχάνει να προστατεύσει τα παιδιά μας. Να δώσουμε στα παιδιά τον χρόνο που χρειάζονται στον πραγματικό κόσμο».
Από το «social media delay» σε συγκεκριμένη πρόταση
Η σημερινή παρέμβαση δεν έρχεται από το πουθενά. Οι ίδιες προειδοποιήσεις είχαν διατυπωθεί από την πρόεδρο της Κομισιόν στις 12 Μαΐου, στη Σύνοδο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Παιδιά στην Κοπεγχάγη.
Τότε η φον ντερ Λάιεν είχε προχωρήσει ένα βήμα περισσότερο, βάζοντας ανοιχτά στο τραπέζι ένα ευρωπαϊκό «social media delay», δηλαδή την καθυστέρηση της πρόσβασης των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσω ενός ελάχιστου ορίου ηλικίας.
«Το ερώτημα δεν είναι εάν οι νέοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στα social media. Το ερώτημα είναι εάν τα social media πρέπει να έχουν πρόσβαση στους νέους», είχε δηλώσει, σημειώνοντας ότι τα χρόνια της παιδικής ηλικίας και της πρώιμης εφηβείας είναι καθοριστικά για την ανάπτυξη των παιδιών. Είχε επίσης επικαλεστεί το παράδειγμα της Αυστραλίας, η οποία έχει κινηθεί προς όριο ηλικίας 16 ετών.
Η Κομισιόν δεν έχει ακόμη αποκαλύψει ποιο ακριβώς μοντέλο θα προτείνει για την ΕΕ ούτε ποιο θα μπορούσε να είναι το όριο ηλικίας. Η σημερινή ανάρτηση, ωστόσο, έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η φον ντερ Λάιεν πλέον μιλά ρητά για «την πρότασή μας», την οποία δεσμεύεται να παρουσιάσει στις 16 Σεπτεμβρίου.
Υπενθυμίζεται ότι τον Απρίλιο, όπως είχε γράψει τότε η HuffPost, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι η ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας για online πλατφόρμες είναι τεχνικά έτοιμη. Στόχος είναι να μπορεί ένας χρήστης να αποδεικνύει ότι έχει συμπληρώσει το απαιτούμενο όριο ηλικίας χωρίς να αποκαλύπτει την ταυτότητά του ή άλλα προσωπικά δεδομένα.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις τότε η εφαρμογή λειτουργεί σε οποιαδήποτε συσκευή, είναι ανοιχτού κώδικα και σχεδιάστηκε πάνω σε αρχιτεκτονική αντίστοιχη με εκείνη του ευρωπαϊκού ψηφιακού πιστοποιητικού COVID. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε τον Απρίλιο ότι η τεχνολογία είναι έτοιμη προς ανάπτυξη από τα κράτη-μέλη, είτε ως αυτόνομη εφαρμογή είτε μέσω των ευρωπαϊκών ψηφιακών πορτοφολιών ταυτότητας.
Η σύνδεση είναι κρίσιμη: ένα ευρωπαϊκό όριο ηλικίας για τα social media δύσκολα μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς έναν αξιόπιστο και ταυτόχρονα ανώνυμο μηχανισμό επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.
Παράλληλα, η Κομισιόν χρησιμοποιεί ήδη τον Digital Services Act (DSA) για να στραφεί κατά πρακτικών που θεωρεί ότι θέτουν σε κίνδυνο τους ανηλίκους, από τον εθιστικό σχεδιασμό και το ατέρμονο scrolling έως την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο. Η φον ντερ Λάιεν έχει επιμείνει ότι ένα πιθανό ηλικιακό όριο δεν θα απαλλάσσει τις εταιρείες τεχνολογίας από την ευθύνη για την ασφάλεια των προϊόντων τους.
Γιατί η 16η Σεπτεμβρίου έχει σημασία
Η ομιλία για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ετήσια πολιτική ομιλία του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Καθιερώθηκε το 2010, μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, και παραπέμπει στο αμερικανικό State of the Union, χωρίς όμως να αποτελεί συνταγματική υποχρέωση όπως στις ΗΠΑ.
Ο εκάστοτε πρόεδρος της Κομισιόν κάνει απολογισμό της προηγούμενης χρονιάς και, κυρίως, παρουσιάζει τις πολιτικές προτεραιότητες και τις νέες πρωτοβουλίες για τους επόμενους μήνες. Για αυτό και οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται από το βήμα του Στρασβούργου αποκτούν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.
Η φετινή θα είναι η έκτη ομιλία της φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ένωσης και ανάμεσα στον πόλεμο στην Ουκρανία, την άμυνα, την ενεργειακή κρίση, την ανταγωνιστικότητα, τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τη διεύρυνση, η πρόεδρος της Κομισιόν φαίνεται αποφασισμένη να προσθέσει ακόμη ένα θέμα στην κορυφή της ατζέντας. Ποιος τελικά καθορίζει την παιδική ηλικία στην ψηφιακή εποχή, οι γονείς, οι ευρωπαϊκοί κανόνες ή οι αλγόριθμοι των Big Tech.
