Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ουκρανία και ο Καναδάς εντείνουν τη διεθνή πίεση προς τη Μόσχα για την επιστροφή των χιλιάδων Ουκρανών παιδιών που έχουν μεταφερθεί δια της βίας στη Ρωσία ή σε κατεχόμενα εδάφη, συνδυάζοντας νέες κυρώσεις, χρηματοδότηση ύψους 50 εκατ. ευρώ και διπλωματικές πρωτοβουλίες μέσω του Διεθνούς Συνασπισμού για την Επιστροφή των Ουκρανών Παιδιών, ο οποίος συνεδρίασε σήμερα στις Βρυξέλλες με τη συμμετοχή περίπου 60 χωρών.
Εκ μέρους της ΕΕ, στη συνάντηση συμμετείχαν η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας και η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος, επαναβεβαιώνοντας –όπως αναφέρεται στα κοινά συμπεράσματα– τη δέσμευση των εταίρων να ενισχύσουν τις ενέργειες για την επιστροφή «κάθε Ουκρανού παιδιού» που έχει μεταφερθεί δια της βίας ή απελαθεί παράνομα από τη Ρωσία, καθώς και για τη διασφάλιση πλήρους λογοδοσίας για τα εγκλήματα αυτά.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι «δεκάδες χιλιάδες Ουκρανά παιδιά που πήρε η Ρωσία παραμένουν μακριά από τη χώρα και τις οικογένειές τους», υπογραμμίζοντας ότι «η επιστροφή κάθε παιδιού πρέπει να αποτελεί μέρος οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας».
Παράλληλα ανακοίνωσε επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ από την ΕΕ για την ενίσχυση του ουκρανικού συστήματος προστασίας παιδιών, της εκπαίδευσης και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη για τα παιδιά που έχουν μεταφερθεί βίαια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνάντηση, περισσότερα από 20.500 Ουκρανά παιδιά έχουν καταγραφεί ως παράνομα απελαθέντα ή μεταφερθέντα δια της βίας προς τη Ρωσία ή σε προσωρινά κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη από την έναρξη του πολέμου. Οι συμμετέχοντες κατηγόρησαν τη Ρωσία ότι αποκρύπτει συστηματικά την ταυτότητα και την τοποθεσία πολλών παιδιών, καθιστώντας δυσκολότερο τον εντοπισμό και την επιστροφή τους.
Η απομάκρυνση των παιδιών δεν αφορά μόνο τον εκτοπισμό τους αλλά και τον αποχωρισμό από τις οικογένειες και τις κοινότητές τους, καθώς και «επίθεση» στην ταυτότητα, τη γλώσσα και τους δεσμούς τους με την Ουκρανία.
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν σε σειρά συγκεκριμένων μέτρων για την ενίσχυση των διεθνών προσπαθειών επιστροφής των παιδιών.
Μεταξύ άλλων, συμφωνήθηκε η ενίσχυση των μηχανισμών εντοπισμού, επαλήθευσης και παρακολούθησης των παιδιών, αξιοποιώντας τον ουκρανικό πιλοτικό μηχανισμό εντοπισμού, με επέκταση των συνεργασιών, ενίσχυση του συντονισμού επί του πεδίου και εντατικοποίηση των προσπαθειών εντοπισμού, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης εργαλείων πληροφοριών ανοιχτών πηγών (open-source intelligence).
Η ΕΕ δεσμεύθηκε επίσης να ενισχύσει περαιτέρω την τεχνική, οικονομική και θεσμική στήριξη προς τις ουκρανικές αρχές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που εργάζονται για την επιστροφή παιδιών που έχουν απελαθεί ή μεταφερθεί παράνομα.
Στο διπλωματικό επίπεδο, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να εντείνουν τις πρωτοβουλίες στα Ηνωμένα Έθνη και προς διεθνείς εταίρους, προωθώντας υφιστάμενους μηχανισμούς διαμεσολάβησης και στηρίζοντας τόσο επίσημους όσο και ανεπίσημους διαύλους επιστροφής των παιδιών.
Παράλληλα, η ΕΕ και οι εταίροι της θα επεκτείνουν τη στήριξη για την επανένταξη των παιδιών μέσω προγραμμάτων προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, παιδικής προστασίας, εκπαίδευσης σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης και μέσω της επόμενης φάσης της μεταρρύθμισης “Better Care”, με στόχο την ενίσχυση της οικογενειακής και κοινοτικής φροντίδας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη λογοδοσία για τις παράνομες μεταφορές παιδιών. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να ενισχύσουν τη στήριξη προς τις έρευνες και τις νομικές διαδικασίες που σχετίζονται με τις απελάσεις, τη βίαιη μεταφορά, την «επανεκπαίδευση» και τη στρατιωτικοποίηση Ουκρανών παιδιών, καθώς και να ενισχύσουν τις ερευνητικές δυνατότητες της Ουκρανίας, την πρόσβαση των παιδιών στη δικαιοσύνη και στις αποζημιώσεις.
Η απαγωγή παιδιών αποτελεί μια σκόπιμη επίθεση της Ρωσίας κατά του μέλλοντος της Ουκρανίας.
Η επιστροφή τους στην πατρίδα τους αποτελεί προτεραιότητα.
Υποστηρίζουμε αυτή την προσπάθεια με χρηματοδότηση, βοήθεια και κυρώσεις.
Η ΕΕ επέβαλε σήμερα νέες κυρώσεις σε πρόσωπα και οντότητες στη Ρωσία για τη συστηματική παράνομη απέλαση παιδιών από την Ουκρανία.
Στο πλαίσιο αυτό, οι εταίροι συμφώνησαν επίσης να προχωρήσουν σε περαιτέρω συντονισμένες κυρώσεις και στοχευμένες καταχωρίσεις κατά όσων θεωρούνται υπεύθυνοι, συνεργοί ή εμπλεκόμενοι στην παράνομη απέλαση, τη βίαιη μεταφορά, τη λεγόμενη «επανεκπαίδευση» και τη στρατιωτικοποίηση Ουκρανών παιδιών.
Σημειώνεται ότι ο Διεθνής Συνασπισμός για την Επιστροφή των Ουκρανών Παιδιών δημιουργήθηκε στο Κίεβο τον Φεβρουάριο του 2024 με συμπροεδρία της Ουκρανίας και του Καναδά, ενώ η ΕΕ έγινε πλήρες μέλος τον Σεπτέμβριο του 2025. Σήμερα αριθμεί 49 χώρες και διεθνείς οργανισμούς και λειτουργεί ως η βασική διεθνής πλατφόρμα συντονισμού διπλωματικών, ανθρωπιστικών και νομικών ενεργειών για την επιστροφή των παιδιών.
