Με συγκεκριμένα κενά στις ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες να αναδεικνύονται μετά τη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η Κάγια Κάλας κάλεσε την Ευρώπη να «επανεξοπλιστεί ταχύτερα και αποτελεσματικότερα» έως το 2030. Η επιχείρηση ASPIDES δεν διαθέτει αρκετές φρεγάτες για να καλύψει τα αιτήματα συνοδείας εμπορικών πλοίων, δύο χώρες εξετάζουν την αποστολή πρόσθετων πλοίων, η έκκληση για Patriot προς την Ουκρανία δεν απέφερε νέες δεσμεύσεις, ενώ η πρώτη συζήτηση για το νέο «Πρωτόκολλο Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης» έκλεισε χωρίς ακόμη σαφή θέση μεταξύ των κρατών-μελών.
Οι ελλείψεις στην ASPIDES έφεραν παράλληλα στο προσκήνιο την παρέμβαση του Νίκου Δένδια, ο οποίος λίγο πριν από τη συνεδρίαση είχε ζητήσει από την ΕΕ να μην επικεντρώνεται μόνο στις απειλές από τον Βορρά, αλλά να διαθέσει τους αναγκαίους πόρους και για τις προκλήσεις από τον Νότο, με ειδική αναφορά στο Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και στην ανάγκη να γίνει πράξη η ευρωπαϊκή πολιτική των «360 μοιρών».
«Η Ευρώπη πρέπει να επανεξοπλιστεί ταχύτερα και αποτελεσματικότερα για να πετύχουμε τον στόχο μας για το 2030», δήλωσε η Κάλας, ζητώντας «αποφασιστική αλλαγή» στην κλίμακα και τον ρυθμό των αμυντικών επενδύσεων, της ανάπτυξης δυνατοτήτων, της καινοτομίας και της βιομηχανικής ικανότητας.
Στο τραπέζι το ευρωπαϊκό «Άρθρο 4» για τις υβριδικές επιθέσεις
Ιδιαίτερο βάρος είχε η πρώτη συζήτηση των υπουργών για το Emergency Security Protocol (Πρωτόκολλο Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης), έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό για την αντιμετώπιση υβριδικών επιθέσεων που παραμένουν κάτω από το κατώφλι της ένοπλης επίθεσης.
Η συζήτηση παραπέμπει στη λογική του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει διαβουλεύσεις μεταξύ των συμμάχων όταν ένα κράτος θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του. Η Κάλας, ωστόσο, διευκρίνισε ότι το υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό πρωτόκολλο θα επιχειρεί να προσδιορίσει και ποια συγκεκριμένα εργαλεία μπορούν να ενεργοποιηθούν απέναντι σε επιθετικές ενέργειες της «γκρίζας ζώνης».
«Το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ είναι απλώς διαβουλεύσεις. Δεν είναι κάποιου είδους σχέδιο δράσης», είπε, εξηγώντας ότι το Emergency Protocol αφορά τα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν υπάρχει επιθετική ενέργεια η οποία δεν συνιστά ένοπλη επίθεση και παραμένει κάτω από το κατώφλι του Άρθρου 5.
Ωστόσο, η πρόταση απέχει ακόμη από συμφωνία. Η Κάλας χαρακτήρισε την πρώτη συζήτηση «πολύ αρχική», ενώ αρκετές χώρες επέμειναν ότι ο μηχανισμός πρέπει να λειτουργεί σε πλήρη συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ, χωρίς δημιουργία παράλληλων δομών. Όταν ρωτήθηκε εάν υπάρχει πλειοψηφία υπέρ του σχεδίου, απάντησε ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να το γνωρίζει, καθώς δεν τοποθετήθηκαν όλοι οι υπουργοί και αρκετά κράτη ζητούν πρώτα συγκεκριμένες λεπτομέρειες.
Η πρωτοβουλία έρχεται ενώ, σύμφωνα με την Κάλας, συνεχίζονται πράξεις δολιοφθοράς, εμπρησμοί και παραβιάσεις εναέριου χώρου που αποδίδονται στη Ρωσία. Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις και προχωρήσει σε απελάσεις Ρώσων διπλωματών, αλλά, όπως υπογράμμισε, απαιτείται ισχυρότερη αντίδραση στις υβριδικές επιθέσεις.
ASPIDES: Δύο χώρες εξετάζουν την αποστολή επιπλέον πλοίων
Η κατάσταση στην ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα αποτέλεσε ένα από τα πιο χειροπιαστά παραδείγματα της απόστασης ανάμεσα στις ανάγκες και στα διαθέσιμα μέσα.
Η Κάλας αποκάλυψε ότι δύο χώρες άφησαν να εννοηθεί ότι ενδέχεται να διαθέσουν πρόσθετα πλοία. Δεν πρόκειται ακόμη για οριστικές δεσμεύσεις, καθώς οι δύο χώρες εξακολουθούν να συζητούν το θέμα. Pasted markdown
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον αριθμό αλλά και τις δυνατότητες των πλοίων. Η επιχείρηση χρειάζεται φρεγάτες, αντιαεροπορική υποστήριξη και σκάφη ικανά να πραγματοποιούν συνοδείες. Μάλιστα, σύμφωνα με την Κάλας, εμπορικά πλοία περιμένουν στην ουρά για συνοδεία μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, καθώς δεν υπάρχουν αρκετές φρεγάτες.
«Εάν δίνουμε σε μια αποστολή ένα καθήκον, πρέπει να της δίνουμε και τα μέσα», τόνισε.
Σε αυτή ακριβώς τη διάσταση είχε εστιάσει πριν από τη Σύνοδο ο Νίκος Δένδιας. «Είναι η στιγμή η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιληφθεί πλήρως ότι οι προκλήσεις δεν προέρχονται μόνο από τον Βορρά, αλλά επίσης και από τον Νότο», δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, ζητώντας τους απαραίτητους πόρους ώστε να εφαρμοστεί στην πράξη η πολιτική των «360 μοιρών».
Patriot: Καμία νέα δέσμευση
Στην Ουκρανία, η αντιαεροπορική άμυνα παραμένει η βασική προτεραιότητα. Η Κάλας είχε ζητήσει από τα κράτη που διαθέτουν Patriot να παραχωρήσουν πυραύλους από τα υπάρχοντα αποθέματά τους τώρα, ώστε να αντικατασταθούν αργότερα από τη νέα παραγωγή.
Η έκκληση, ωστόσο, δεν απέφερε νέα δέσμευση στη Σύνοδο. «Δυστυχώς, δεν υπήρξαν νέες δεσμεύσεις σήμερα», παραδέχθηκε η Κάλας.
Οι υπουργοί συμφώνησαν πάντως στην κατανομή 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη, ενώ έχουν εγκριθεί σχέδια προμηθειών ύψους 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας, στα οποία περιλαμβάνονται Patriot από μελλοντική αμερικανική παραγωγή. Pasted markdown
Σκιώδης στόλος: Έξι νηοψίες από την IRINI
Στο μέτωπο της πίεσης προς τη Μόσχα, η Κάλας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρωσικό «σκιώδη στόλο», συνδέοντάς τον ευθέως με τη δυνατότητα της Ρωσίας να συνεχίζει να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
«Πρέπει να περιορίσουμε περαιτέρω την ικανότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμό της, μεταξύ άλλων μέσω του σκιώδους στόλου της», ανέφερε.
Η ναυτική επιχείρηση IRINI έχει πραγματοποιήσει νηοψίες σε έξι ύποπτα πλοία τους τελευταίους μήνες, ενώ η Κάλας ζήτησε να συνεχιστούν παράλληλα οι εθνικές επιχειρήσεις, με στενό συντονισμό και αξιοποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου για την επιθεώρηση και την κατάσχεση πλοίων. Pasted markdown
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας ήταν τέλος κατηγορηματική για τη στάση της Μόσχας, δηλώνοντας, με αφορμή τις συνομιλίες του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών με τον Σεργκέι Λαβρόφ, ότι «η Ρωσία πραγματικά δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την ειρήνη» και ότι πρέπει πρώτα να το αποδείξει σταματώντας τις επιθέσεις εναντίον αμάχων.
