Το πράσινο φως στα πρώτα πέντε Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCI) έδωσε το Συμβούλιο της ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων σε πέντε κρίσιμους τομείς: drones και anti-drone συστήματα, θαλάσσια και υποθαλάσσια άμυνα, Διάστημα, αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα και προστασία της ανατολικής πτέρυγας της Ευρώπης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα έχει το γεγονός ότι συμμετέχει σε τέσσερα από τα πέντε έργα: στο έργο για τα drones και τα συστήματα αντιμετώπισής τους (DECODER), στην Ολοκληρωμένη Άμυνα Θάλασσας και Βυθού (IMSD), στο έργο για το Διάστημα (SPACE) και στην Ευρωπαϊκή Ομοσπονδιακή Ολοκληρωμένη Αεράμυνα και Αντιπυραυλική Άμυνα με Έγκαιρη Προειδοποίηση (EU-FIAMD). Αυτό προκύπτει από το παράρτημα της πρότασης της Κομισιόν της 3ης Ιουλίου [COM(2026) 358], που καταγράφει τις συμμετέχουσες χώρες ανά έργο. Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στο έργο Επιτήρησης της Ανατολικής Πτέρυγας (Eastern Flank Watch).
Τα Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP) και αφορούν μεγάλης κλίμακας βιομηχανικά σχέδια, τα οποία θεωρούνται υπερβολικά μεγάλα ή σύνθετα για να αναπτυχθούν από ένα μόνο κράτος-μέλος. Η λογική είναι η από κοινού ανάπτυξη δυνατοτήτων, η συγκέντρωση τεχνογνωσίας και η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
325 εκατ. ευρώ για την εκκίνηση
Από το συνολικό πακέτο των 1,5 δισ. ευρώ του EDIP, η Κομισιόν έχει διαθέσει 325 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία και την αρχική ανάπτυξη των Ευρωπαϊκών Αμυντικών Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCI), δηλαδή των κοινών έργων στα οποία συμμετέχουν πολλά κράτη-μέλη μαζί.
Μετά τη σημερινή απόφαση, τα πέντε προγράμματα μπορούν πλέον να προχωρήσουν προς τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση. Πρόκειται πάντως για μακροπρόθεσμα σχέδια, τα οποία θα εκτείνονται πέραν της σημερινής περιόδου χρηματοδότησης του EDIP, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα περαιτέρω ευρωπαϊκής στήριξης στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, μεταξύ άλλων μέσω του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
Κατά μέσο όρο, 18 χώρες συμμετέχουν σε κάθε πρόγραμμα, ενώ η Ουκρανία συμμετέχει σε τέσσερα από τα πέντε. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι τα έργα έχουν σχεδιαστεί ώστε να καλύπτουν ολόκληρη τη διαδρομή μιας αμυντικής δυνατότητας, από την ανάπτυξή της μέχρι την ανάπτυξη και επιχειρησιακή χρήση της, σε συνάφεια και με τις προτεραιότητες δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ.
Τα πέντε έργα
1. DECODER – Drones και anti–drone συστήματα
Το Drone and Counter-Drone European Resolve (DECODER) έχει ως στόχο την ανάπτυξη, την αύξηση της παραγωγής και την επιχειρησιακή αξιοποίηση μη επανδρωμένων συστημάτων, αλλά και τεχνολογιών για την αντιμετώπιση εχθρικών drones.
Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην κάλυψη κρίσιμων κενών των συμμετεχουσών χωρών σε έναν τομέα που έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στον σύγχρονο πόλεμο.
2. Integrated Maritime and Seabed Defence – Θαλάσσια και υποθαλάσσια άμυνα
Το IMSD προβλέπει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και διαλειτουργικού συστήματος άμυνας, ώστε οι συμμετέχουσες χώρες να μπορούν να εντοπίζουν, να αποτρέπουν και να αντιμετωπίζουν απειλές στη θάλασσα και στον υποθαλάσσιο χώρο.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προστασία κρίσιμων υποδομών, μεταξύ των οποίων και τα υποβρύχια καλώδια.
3. SPACE – Δορυφόροι και έγκαιρη προειδοποίηση
Το τρίτο έργο αφορά την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στο Διάστημα.
Περιλαμβάνει δορυφόρους έγκαιρης προειδοποίησης για τον εντοπισμό εκτοξεύσεων πυραύλων, δορυφορικές επικοινωνίες, δυνατότητες πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, καθώς και συστήματα ακριβούς εντοπισμού και χρονισμού.
Προβλέπεται επίσης η ενίσχυση των δυνατοτήτων navigation warfare και η δυνατότητα ταχείας εκτόξευσης δορυφόρων αντικατάστασης όταν αυτό απαιτείται.
4. EU–FIAMD – Αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα
Το EU Federated Integrated Air and Missile Defence including Early Warning αφορά τη δημιουργία μιας κοινής αρχιτεκτονικής ολοκληρωμένης αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας.
Στόχος είναι να μπορούν διαφορετικά εθνικά συστήματα να λειτουργούν συντονισμένα, συνδυάζοντας αισθητήρες, μέσα αναχαίτισης και συστήματα διοίκησης και ελέγχου. Το επίσημο παράρτημα της Κομισιόν εκτιμά το συνολικό χρηματοδοτικό μέγεθος του συγκεκριμένου έργου σε 55 έως 80 δισ. ευρώ έως το 2040.
5. Eastern Flank Watch – Η ανατολική πτέρυγα
Το Eastern Flank Watch (EFW) αποσκοπεί στην ενίσχυση της ασφάλειας κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της ΕΕ.
Πρόκειται για πολυτομεακό σχέδιο που καλύπτει, μεταξύ άλλων, χερσαίες επιχειρήσεις, άμυνα απέναντι σε drones, συστήματα C4ISTAR, στρατιωτική κινητικότητα και αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα.
«Από τα λόγια στην πράξη»
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενες απειλές» και ότι η αποτελεσματική απάντηση απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών και της ΕΕ.
Όπως σημείωσε, τα πέντε έργα θα συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης και στην εμβάθυνση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, τονίζοντας ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να αντιστοιχίσει «τα λόγια με πράξεις».
Ο επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Αντριους Κουμπίλιους σημείωσε από την πλευρά του ότι τα κράτη-μέλη «ενώνουν τις δυνάμεις τους, συγκεντρώνουν την τεχνογνωσία τους και επενδύουν μαζί στις δυνατότητες που χρειαζόμαστε».
«Από τα drones και την αεράμυνα έως το Διάστημα, τη θαλάσσια άμυνα και την ασφάλεια της ανατολικής πτέρυγας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της, τα πέντε έργα επικεντρώνονται στους τομείς στους οποίους πρέπει να κινηθούμε ταχύτερα για να οικοδομήσουμε μια ισχυρότερη και πιο ανθεκτική ευρωπαϊκή άμυνα», ανέφερε.
Αντίστοιχα, η υπουργός Άμυνας της Ιρλανδίας Helen McEntee, η χώρα της οποίας ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου, τόνισε ότι σε στενή συνεργασία με τη Νορβηγία και την Ουκρανία η Ευρώπη κάνει «αποφασιστικά βήματα» για την προστασία «του Διαστήματος, του ουρανού μας, των θαλασσών μας, των υποβρύχιων καλωδίων και των πολιτών μας που εξαρτώνται από αυτά».
Η διαδικασία είχε ξεκινήσει στις 16 Φεβρουαρίου 2026, όταν η Κομισιόν ζήτησε από τα κράτη-μέλη να υποβάλουν προτάσεις για πιθανά EDPCI. Υποβλήθηκαν εννέα προτάσεις και στις 3 Ιουλίου 2026 η Επιτροπή επέλεξε τις πέντε που έκρινε ότι πληρούσαν τα κριτήρια. Με τη σημερινή απόφαση του Συμβουλίου, τα σχέδια περνούν πλέον από το στάδιο της επιλογής στη φάση χρηματοδότησης και υλοποίησης.
