Η απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων του Ρομάν Αμπράμοβιτς, συνολικής αξίας 672 εκατομμυρίων δολαρίων, και οι καταγγελίες για μεθοδεύσεις με στόχο τη φοροαποφυγή βρίσκονται στο επίκεντρο έρευνας του BBC Panorama και του Bureau of Investigative Journalism. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, λογιστικά έγγραφα που εγκρίθηκαν από την Deloitte στην Κύπρο φέρεται να είχαν ως αποτέλεσμα να μην εμφανίζονται στους εταιρικούς λογαριασμούς του Ρώσου ολιγάρχη περιουσιακά στοιχεία όπως πολυτελή γιοτ, επαύλεις και ιδιωτικά αεροσκάφη.
Η έρευνα εξετάζει, παράλληλα, τον ρόλο που ενδέχεται να είχαν επαγγελματικοί σύμβουλοι στη διαχείριση της περιουσίας του Αμπράμοβιτς, καθώς και σε ένα σχήμα που φέρεται να αποσκοπούσε στην αποφυγή σημαντικών φορολογικών υποχρεώσεων μέσω της αλλοίωσης εγγράφων. Ο νομικός Andrew Mitchell KC, ειδικός στο δίκαιο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, χαρακτήρισε τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν ως ενδείξεις μιας ιδιαίτερα ξεκάθαρης υπόθεσης φοροδιαφυγής.
Από την πλευρά του, ο Αμπράμοβιτς αρνείται ότι απέκρυψε την περιουσία του ή ότι απέφυγε την καταβολή φόρων. Οι δικηγόροι του υποστηρίζουν ότι δεν παρουσιάστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως γνώριζε για την παραποίηση εγγράφων, την ενέκρινε ή έδωσε σχετικές εντολές. Τονίζουν, επίσης, ότι ήταν θεμιτό να βασίζεται στις συμβουλές επαγγελματιών. Η Deloitte Κύπρου, από την πλευρά της, δήλωσε ότι λειτουργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Από την επιτυχία της Τσέλσι στις κυρώσεις και τα δεσμευμένα δισεκατομμύρια
Για σχεδόν δύο δεκαετίες, ο Αμπράμοβιτς αποτελούσε μία από τις πιο γνωστές προσωπικότητες της ρωσικής επιχειρηματικής ελίτ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η αγορά της Τσέλσι το 2003 και η χρηματοδότηση της ομάδας συνέβαλαν σε μία από τις πιο επιτυχημένες περιόδους στην ιστορία του συλλόγου.
Η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022 άλλαξε ριζικά την κατάσταση. Η βρετανική κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις στον Αμπράμοβιτς, θεωρώντας τον πρόσωπο που συνδέεται με τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, και εκείνος αναγκάστηκε να πουλήσει την Τσέλσι. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, φέρεται να διαμένει στην Τουρκία, χώρα που δεν εφάρμοσε τις ίδιες κυρώσεις σε βάρος του.
Την ίδια στιγμή, περιουσιακά στοιχεία του ύψους 5,4 δισ. λιρών παραμένουν δεσμευμένα στο Τζέρσεϊ, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη ποινική έρευνα εδώ και τέσσερα χρόνια. Οι δικηγόροι του αρνούνται τις καταγγελίες που συνδέονται με την έρευνα και υποστηρίζουν ότι αυτή έχει πολιτικά κίνητρα.
Τα νέα ευρήματα της κοινής έρευνας του BBC Panorama και του Bureau of Investigative Journalism εγείρουν ερωτήματα όχι μόνο για τον τρόπο διαχείρισης της επιχειρηματικής αυτοκρατορίας του Αμπράμοβιτς, αλλά και για τον ρόλο των επαγγελματιών που παρείχαν λογιστικές και άλλες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Οι καταγγελίες παραμένουν αντικείμενο διερεύνησης, ενώ ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παράνομη ενέργεια.
Η έρευνα βασίζεται σε διαρροή χιλιάδων εγγράφων που αφορούν τα οικονομικά του Ρώσου ολιγάρχη Ρόμαν Αμπράμοβιτς και τη λειτουργία ενός δικτύου υπεράκτιων εταιρειών, τις οποίες διαχειρίζονταν από την Κύπρο την περίοδο 1995-2022. Η Κύπρος αποτελούσε επί χρόνια δημοφιλή φορολογικό προορισμό για Ρώσους επιχειρηματίες.
Το BBC, ο Guardian και άλλα διεθνή μέσα, μαζί με το Bureau of Investigative Journalism, εξετάζουν τα αρχεία από το 2023, στο πλαίσιο της έρευνας «Cyprus Confidential» της Διεθνούς Κοινοπραξίας Ερευνητικών Δημοσιογράφων (ICIJ).
Τα κέρδη του Αμπράμοβιτς από τις πετρελαϊκές συμφωνίες στη Ρωσία διοχετεύονταν σε ένα περίπλοκο δίκτυο offshore εταιρειών, με διαχείριση από την κυπριακή εταιρεία παροχής εταιρικών υπηρεσιών MeritServus, στη Λεμεσό. Μέχρι το 2005, η Deloitte ήταν ιδιοκτήτρια της MeritServus. Μετά τον διαχωρισμό τους, οι δύο εταιρείες συνέχισαν να συνεργάζονται στενά με συνεργάτες του ολιγάρχη για τη διαχείριση της διεθνούς περιουσίας του.
Τα 672 εκατ. δολάρια που «εξαφανίστηκαν» από τους λογαριασμούς
Το 2006, όταν νέα κυπριακή νομοθεσία επέβαλε τη δημοσιοποίηση των εταιρικών λογαριασμών, οι συνεργάτες του Αμπράμοβιτς φέρονται να αναζήτησαν τρόπο να αποκρύψουν περιουσιακά στοιχεία αξίας 672 εκατ. δολαρίων. Τα προσχέδια οικονομικών καταστάσεων της εταιρείας Amiscan Investments, τα οποία είχε ετοιμάσει η Deloitte Cyprus για το 2003, περιλάμβαναν πολυτελείς κατοικίες, ελικόπτερα, ιδιωτικά αεροσκάφη και σκάφη, μεταξύ των οποίων το Pelorus, αξίας 147,5 εκατ. δολαρίων.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, αποφασίστηκε η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων στη μητρική εταιρεία στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, με τα σχετικά έγγραφα να φέρουν αναδρομική ημερομηνία, ώστε η αλλαγή να εμφανίζεται ότι έγινε το 2003. Η Deloitte φέρεται να έκρινε τα έγγραφα «επαρκή». Όταν ενέκρινε τις οικονομικές καταστάσεις το 2006, στην Amiscan εμφανίζονταν πλέον περιουσιακά στοιχεία μόλις 75.000 δολαρίων. Ο καθηγητής λογιστικής Λορντ Σίκα χαρακτήρισε την παραποίηση των ημερομηνιών παραβίαση θεσμικής υποχρέωσης.
Οι καταγγελίες για φοροδιαφυγή και τα δισεκατομμύρια σε offshore
Η έρευνα του BBC εντόπισε επίσης στοιχεία που, σύμφωνα με τους ερευνητές, παραπέμπουν σε πιθανό σχέδιο φοροδιαφυγής. Η κυπριακή εταιρεία Kravin Investments διέθετε σχεδόν 2 δισ. δολάρια σε τραπεζικούς λογαριασμούς το 2003 και είχε σημαντικά έσοδα από τόκους, για τα οποία θα μπορούσε να οφείλει φόρους στην Κύπρο. Σε ηλεκτρονικό μήνυμα του 2005, η MeritServus ανέφερε ότι, μετά από συνάντηση με τη Deloitte, είχε καταρτιστεί σχέδιο αλλαγής των οικονομικών καταστάσεων και των λογιστικών αρχείων προηγούμενων ετών.
Ακολούθησε η δημιουργία εγγράφων με αναδρομικές ημερομηνίες, τα οποία εμφάνιζαν την Kravin ως εταιρεία που απλώς διαχειριζόταν χρήματα της μητρικής της στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Έτσι, σύμφωνα με την έρευνα, η εταιρεία εμφανιζόταν να μην είναι η ιδιοκτήτρια των χρημάτων και να μην οφείλει φόρους στην Κύπρο. Ο δικηγόρος Άντριου Μίτσελ έκανε λόγο για «ξεκάθαρη φοροδιαφυγή», ενώ Κύπριος βουλευτής ζήτησε να εξεταστεί η ανάκτηση τυχόν διαφυγόντων φόρων.
Παράλληλα, η MeritServus φέρεται να δημιούργησε αντίστοιχα έγγραφα για την Electus Investments, εταιρεία στην Κύπρο που διαχειριζόταν περιουσία άνω των 10 δισ. δολαρίων. Τα αρχεία εμφανίζουν τη μεταφορά της πραγματικής ιδιοκτησίας σε εταιρεία με το ίδιο όνομα στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, με ημερομηνία που ανατρέχει στο 2003. Ως αποτέλεσμα, η κυπριακή εταιρεία εμφανιζόταν να διαθέτει μόλις 145.000 δολάρια.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς αρνήθηκαν οποιαδήποτε παρανομία, υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος δεν συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία των εταιρειών και βασιζόταν θεμιτά στις συμβουλές επαγγελματιών. Η Deloitte Cyprus δήλωσε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει συγκεκριμένες καταγγελίες για έγγραφα ηλικίας άνω των 20 ετών, τα οποία δεν είναι πλέον διαθέσιμα. Η MeritServus έκλεισε μετά τη διαρροή των αρχείων.
(Με πληροφορίες από BBC)
