Σε μια εβδομάδα έντονης πολιτικής και διπλωματικής κινητικότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά κατεύθυνση απέναντι στην οικονομική στασιμότητα και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές πιέσεις, με την «ανταγωνιστικότητα» να κυριαρχεί στην ατζέντα. Από τις Βρυξέλλες και την Αμβέρσα έως το Άλντεν Μπίεζεν και το Μόναχο, οι συζητήσεις κινούνται γύρω από τη βιομηχανία, την άμυνα και τον ρόλο της Ευρώπης σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται όλο και πιο αβέβαιο.
Εκτός από την Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, με πλούσια ατζέντα, η κινητοποίηση ξεκινά την Τετάρτη στις Βρυξέλλες, όπου συνεδριάζουν οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ στο πλαίσιο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, με βασικό θέμα την υποστήριξη προς την Ουκρανία. Στη συνεδρίαση αναμένεται να συμμετάσχει και ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ, ο οποίος θα παρουσιάσει τις πιο επείγουσες ανάγκες του Κιέβου, καθώς πλησιάζει η συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη του πολέμου. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, αλλά και η συνεργασία στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας, με έμφαση στα drones και τις νέες στρατιωτικές τεχνολογίες.
Την ίδια ημέρα, στην Αμβέρσα, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ φιλοξενεί την τρίτη Σύνοδο Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας. Στη συνάντηση συμμετέχουν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο Γερμανός καγκελάριος, καθώς και εκπρόσωποι της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο ενεργειακό κόστος, την απορρύθμιση και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής, αλλά και στο κατά πόσο η ΕΕ μπορεί να κατευθύνει περισσότερους δημόσιους πόρους εντός της ευρωπαϊκής αγοράς, ανοίγοντας τον δρόμο για το λεγόμενο «Made in Europe».
Η κορύφωση της εβδομάδας έρχεται την Πέμπτη, με την άτυπη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στο Άλντεν Μπίεζεν, ένα κάστρο του 16ου αιώνα στο βελγικό Λιμβούργο. Τη συνάντηση συγκαλεί ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και είναι αφιερωμένη στην ενιαία αγορά και την ανταγωνιστικότητα, σε μια συγκυρία εντεινόμενων πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Στο τραπέζι βρίσκονται η άρση των εσωτερικών εμποδίων, η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, η παραγωγικότητα και τα όρια μεταξύ ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης και προστατευτισμού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συζήτηση για το «Made in Europe», δηλαδή στο πώς περισσότερες δημόσιες δαπάνες και επενδύσεις θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και αλυσίδες αξίας. Πρόκειται για πρόταση που στηρίζεται κυρίως από τη Γαλλία, αλλά αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις από άλλα κράτη-μέλη, τα οποία φοβούνται ότι μπορεί να διαταράξει την ισορροπία της ενιαίας αγοράς.
Καθοριστικές θεωρούνται οι παρεμβάσεις του πρώην προέδρου της ΕΚΤ και πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι και του επίσης πρώην Ιταλού πρωθυπουργού Ένρικο Λέτα. Όπως δήλωσε ο Λέτα στο POLITICO, οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν η Ευρώπη μπορεί να «γυρίσει σελίδα» και να κινηθεί ως μια πραγματικά ενωμένη και αυτόνομη δύναμη.
Ο πρώτος άξονας αφορά το γεωοικονομικό περιβάλλον και το πώς η ΕΕ τοποθετείται σε έναν κόσμο αυξημένου και όχι πάντα δίκαιου οικονομικού ανταγωνισμού, πώς μειώνει κρίσιμες εξαρτήσεις και ποιες ευκαιρίες προκύπτουν για την ενίσχυση της στρατηγικής της αυτονομίας.
Ο δεύτερος άξονας αφορά τις εσωτερικές πολιτικές, με έμφαση στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει το λεγόμενο «28ο καθεστώς» μια ενιαία, ευρωπαϊκή νομική βάση που θα επέτρεπε σε επιχειρήσεις να λειτουργούν σε όλα τα κράτη-μέλη υπό ένα κοινό σύνολο κανόνων, παρακάμπτοντας τον σημερινό κατακερματισμό.
Αν και δεν αναμένονται επίσημα συμπεράσματα, η σύνοδος θεωρείται κρίσιμη ένδειξη για το αν υπάρχει πολιτική βούληση για βαθύτερες αλλαγές. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων να προβάλλεται ως εργαλείο για τη διοχέτευση ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις. Παράλληλα, ο κατακερματισμός σε κρίσιμους τομείς, από την ψηφιακή οικονομία έως την ενέργεια, επαναφέρει το ζήτημα της εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς.
Ωστόσο, καθώς οι προτάσεις αυτές αγγίζουν ευαίσθητες ισορροπίες μεταξύ εθνικών και ενωσιακών αρμοδιοτήτων και τροφοδοτούν ανησυχίες για ενίσχυση του ρόλου των Βρυξελλών, παραμένει ανοιχτό αν οι 27 θα καταφέρουν να καταλήξουν σε κοινή γραμμή. Σε κάθε περίπτωση, η άτυπη σύνοδος αναμένεται να προετοιμάσει το έδαφος για τις πιο κρίσιμες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου.
Την ίδια στιγμή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, η ολομέλεια αποτυπώνει το εύρος των πιέσεων που αντιμετωπίζει η Ένωση. Οι ευρωβουλευτές εξετάζουν την επανεκκίνηση της εμπορικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την έγκριση του νέου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034.
Επίσης, οι ευρωβουλευτές και το Συμβούλιο επανέρχονται στη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα και το κόστος ζωής, με βάση τις συστάσεις της έκθεσης Ντράγκι. Η έκθεση συνδέει άμεσα τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας με το αυξημένο κόστος διαβίωσης, τις υψηλές τιμές ενέργειας και τη χαμηλή παραγωγικότητα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η ευρωπαϊκή άμυνα, με συζητήσεις για την αποτρεπτική ικανότητα της ΕΕ, τη στήριξη της Ουκρανίας και τη βιομηχανική βάση της άμυνας, αλλά και ψηφοφορίες για τις στρατηγικές εταιρικές σχέσεις στον τομέα της ασφάλειας.
Παράλληλα, ιδιαίτερα φορτισμένη είναι η συζήτηση για το άσυλο, με ψηφοφορίες για τον πρώτο κοινό ευρωπαϊκό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής και τους επικαιροποιημένους κανόνες για τις ασφαλείς τρίτες χώρες. Στο εμπορικό πεδίο, το Κοινοβούλιο καλείται να εγκρίνει τη ρήτρα διασφάλισης για τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τις χώρες της Mercosur, ως δικλείδα προστασίας για τους ευρωπαίους αγρότες.
Η εβδομάδα κλείνει με την ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, από την Παρασκευή έως την Κυριακή, όπου η ευρωπαϊκή ασφάλεια, ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι διατλαντικές σχέσεις επιστρέφουν στο προσκήνιο. Στο Μόναχο θα βρεθούν, μεταξύ άλλων, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Η μνήμη της περσινής παρέμβασης του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, που είχε επιτεθεί ανοιχτά στην Ευρώπη, παραμένει νωπή, προσδίδοντας φέτος στη συζήτηση ιδιαίτερο πολιτικό βάρος και μια αίσθηση ότι οι διατλαντικές ισορροπίες δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες.
Συμπερασματικά την εβδομάδα αυτή οι συζητήσεις για την ανταγωνιστικότητα παύει να είναι απλώς οικονομική και αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται τον ρόλο της ως ένα πραγματικό ενιαίο πολιτικό και οικονομικό χώρο ικανό να δρα συλλογικά σε έναν κόσμο σκληρού ανταγωνισμού.
