Στις 11 Μαρτίου 2011, η Ιαπωνία συγκλονίστηκε από έναν από τους ισχυρότερους σεισμούς που έχουν καταγραφεί ποτέ. Ο σεισμός του Τοχόκου, μεγέθους 9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, προκάλεσε τεράστιες καταστροφές, ένα φονικό τσουνάμι ύψους δεκάδων μέτρων και την πυρηνική κρίση στη Φουκουσίμα. Όμως χρόνια μετά, οι επιστήμονες συνεχίζουν να ανακαλύπτουν παράξενα φαινόμενα που ακολούθησαν εκείνη τη μέρα.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ότι περίπου 15 λεπτά μετά το κύριο χτύπημα, σχεδόν ολόκληρη η Ιαπωνία παρουσίασε μια ξαφνική μετατόπιση προς τα ανατολικά κατά περίπου 5 χιλιοστά. Η κίνηση καταγράφηκε από το πυκνό δίκτυο σταθμών GPS της χώρας και φάνηκε να συμβαίνει σχεδόν ταυτόχρονα σε τεράστια έκταση.
Το φαινόμενο δεν έμοιαζε με έναν συνηθισμένο μετασεισμό. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ένα ισχυρό σεισμικό κύμα από τον αρχικό σεισμό ταξίδεψε βαθιά μέσα στη Γη, έφτασε κοντά στον πυρήνα του πλανήτη και στη συνέχεια επέστρεψε προς την επιφάνεια. Όταν αυτό το κύμα έφτασε ξανά στην περιοχή της Ιαπωνίας, ίσως ενεργοποίησε ήδη εξασθενημένα όρια τεκτονικών πλακών, προκαλώντας μια δεύτερη, ευρύτερη μετακίνηση.
Τα 5 χιλιοστά μπορεί να φαίνονται αμελητέα μπροστά σε μια καταστροφή τέτοιου μεγέθους. Όμως η σημασία τους βρίσκεται στην κλίμακα: η μετατόπιση δεν αφορούσε ένα μικρό σημείο, αλλά μια περιοχή χιλιάδων χιλιομέτρων. Η Ιαπωνία βρίσκεται πάνω σε μια από τις πιο ενεργές σεισμικές ζώνες του κόσμου, όπου συναντώνται πολλές τεκτονικές πλάκες, γεγονός που κάνει τέτοιες παρατηρήσεις ιδιαίτερα σημαντικές για τη σεισμολογία.
Ο σεισμός του Τοχόκου είχε ήδη αλλάξει τον χάρτη της περιοχής. Η ανατολική ακτή της Ιαπωνίας μετακινήθηκε αρκετά μέτρα σε ορισμένα σημεία, ενώ ο θαλάσσιος πυθμένας μετατοπίστηκε απότομα, δημιουργώντας το καταστροφικό τσουνάμι. Η νέα παρατήρηση δείχνει ότι οι συνέπειες ενός γιγάντιου σεισμού μπορεί να μην τελειώνουν όταν σταματήσει η κύρια δόνηση.
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον αν παρόμοιοι μηχανισμοί μπορεί να εμφανίζονται και σε άλλες περιοχές του κόσμου με μεγάλα ρήγματα. Το εύρημα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην κατανόηση των σεισμών: ένας σεισμός δεν είναι πάντα ένα μοναδικό στιγμιαίο γεγονός, αλλά μπορεί να συνεχίσει να επηρεάζει τον πλανήτη με τρόπους που μόλις αρχίζουμε να αναγνωρίζουμε.
Με πληροφορίες από Newscientist / Nature / Science
