Με το ιρλανδικό ρητό «Ní neart go cur le chéile» («Ισχύς εν τη ενώσει») ως μότο, η Ιρλανδία ανέλαβε σήμερα, 1η Ιουλίου 2026, την εξάμηνη εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, παίρνοντας τη σκυτάλη από την Κύπρο. Είναι η όγδοη φορά που το Δουβλίνο αναλαμβάνει την Προεδρία, σε μια περίοδο φορτισμένη για την Ευρώπη: από τη διεύρυνση και τη στήριξη της Ουκρανίας έως την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τη μεγάλη διαπραγμάτευση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό.
Η Προεδρία θα διαρκέσει έως τις 31 Δεκεμβρίου και ανοίγει τον νέο 18μηνο κύκλο του τρίο Ιρλανδίας–Λιθουανίας–Ελλάδας, που θα ολοκληρωθεί με την ελληνική Προεδρία το β΄ εξάμηνο του 2027. Κοινό πλαίσιο: μια Ευρώπη πιο δημοκρατική, πιο ασφαλής και πιο ανταγωνιστική. «Δεν υπάρχει δύναμη χωρίς ενότητα», είπε ο πρωθυπουργός Μίχολ Μάρτιν, συνοψίζοντας το μήνυμα της Προεδρίας του.
Σύνοδοι, 30.000 επισκέπτες, βαρύς λογαριασμός
Η Ιρλανδία θα φιλοξενήσει άτυπη σύνοδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ, σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας με 47 χώρες, 22 άτυπες υπουργικές συναντήσεις, 250 εκδηλώσεις και πάνω από 30.000 επισκέπτες. Κόμβος θα είναι το Dublin Castle, ενώ έξι υπουργικές θα γίνουν εκτός Δουβλίνου, σε Cork, Kerry, Limerick, Mayo και Wicklow — η κυβέρνηση θέλει την Προεδρία ως εθνική, όχι μόνο πρωτευουσιάνικη, υπόθεση.
Το κόστος εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 293 εκατ. ευρώ άλλες αναφορές κάνουν λόγο για περίπου 185 εκατ. ευρώ με 125 εκατ. ευρώ μόνο για τη Garda, την ιρλανδική αστυνομία. Πρόκειται για ποσό σαφώς υψηλότερο από τα 95 εκατ. ευρώ της Κυπριακής Προεδρίας.
Ní neart go cur le chéile. Ισχύς εν τη ενώσει.
Μία φράση. Μία Ευρώπη».
Τρεις πυλώνες, πέντε άξονες
Το επίσημο πρόγραμμα στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: ανταγωνιστικότητα, αξίες, ασφάλεια. Στην πράξη, η Ιρλανδία παραλαμβάνει βαριές εκκρεμότητες: τον προϋπολογισμό 2028–2034, την ευρωπαϊκή άμυνα, τη διεύρυνση, την Ουκρανία και τη συζήτηση για θεσμικές αλλαγές, ακόμη και για τον περιορισμό των εθνικών βέτο στην εξωτερική πολιτική.
Η ανταγωνιστικότητα βρίσκεται στην κορυφή, μέσω του οδικού χάρτη «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», που στηρίζεται σε πέντε άξονες:
απλούστευση κανόνων,
εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς,
δίκαιο και ανοικτό εμπόριο,
φθηνότερη ενέργεια με απανθρακοποίηση,
καθώς και ψηφιακό μετασχηματισμό με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η ανταγωνιστικότητα βρίσκεται στην κορυφή, μέσω του οδικού χάρτη «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά»: απλούστευση κανόνων, εμβάθυνση Ενιαίας Αγοράς, δίκαιο εμπόριο, φθηνότερη ενέργεια με απανθρακοποίηση, ψηφιακός μετασχηματισμός και Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο Μάρτιν επικαλείται τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, που έχει χαρακτηρίσει το 2026 «ευρωπαϊκό έτος ανταγωνιστικότητας», και θέλει να παρουσιάσει την ατζέντα ως ζήτημα καθημερινότητας: χαμηλότερα βάρη, φθηνότερη ενέργεια, νέες θέσεις εργασίας.
Η «καυτή πατάτα» του προϋπολογισμού
Η μεγαλύτερη δοκιμασία θα είναι ο νέος επταετής προϋπολογισμός 2028–2034. Η Κυπριακή Προεδρία είχε καταθέσει το πρώτο negotiating box, με μείωση 32,8 δισ. ευρώ σχεδόν 2% σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Επιτροπής, διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό αλώβητες τη συνοχή, τη γεωργία και την αλιεία.
Η πρόταση όμως ανέδειξε το ρήγμα: οι χώρες της Συνοχής θεωρούν τις περικοπές επώδυνες μπροστά στις νέες προτεραιότητες —άμυνα, ανταγωνιστικότητα, διεύρυνση, Ουκρανία ενώ οι «φειδωλές» χώρες θεωρούν το «ψαλίδι» ανεπαρκές. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν είπε ότι η θέση της πρότασης «είναι στον κάδο των απορριμμάτων», ενώ η κυβέρνηση Μερτς τη χαρακτήρισε «οικονομικά μη βιώσιμη».
Οι «27» άφησαν ανοιχτούς λογαριασμούς για τον Οκτώβριο, μεταθέτοντας στην Ιρλανδία τη δύσκολη εξίσωση: πώς χρηματοδοτούνται ταυτόχρονα άμυνα, ανταγωνιστικότητα, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, διεύρυνση, συνοχή, ΚΑΠ και αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU.
Αξίες: κράτος δικαίου και παιδιά στο διαδίκτυο
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά ελευθερία, δημοκρατία, κράτος δικαίου και ανθρώπινα δικαιώματα, σε μια περίοδο παραπληροφόρησης, δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και δυσπιστίας των πολιτών. Ιδιαίτερη προτεραιότητα: η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, απέναντι σε επιβλαβές περιεχόμενο, διαδικτυακή παρενόχληση και εθιστικές πλατφόρμες.
Διεύρυνση και το ερώτημα των βέτο
Η διεύρυνση, κυρίως προς την Ουκρανία και τα Δυτικά Βαλκάνια, παρουσιάζεται από το Δουβλίνο ως εργαλείο σταθερότητας και ασφάλειας. Ανοίγει όμως ξανά ένα δύσκολο θεσμικό ερώτημα: μπορεί μια μεγαλύτερη ΕΕ να αποφασίζει με ομοφωνία σε τομείς όπως η εξωτερική πολιτική;
Ο Ιρλανδός ευρωβουλευτής Μπίλι Κέλεχερ (Renew Europe), υποστήριξε στο Euractiv ότι πρέπει να ξεκινήσει συζήτηση για κατάργηση των εθνικών βέτο στην εξωτερική πολιτική. Πρόκειται για θέση που δεν αποτελεί επίσημη γραμμή της Προεδρίας, αλλά δείχνει το πολιτικό υπόβαθρο του εξαμήνου.
Το ζήτημα είναι εκρηκτικό: για τους υποστηρικτές της αλλαγής, χωρίς περιορισμό της ομοφωνίας η ΕΕ δεν μπορεί να λειτουργήσει γεωπολιτικά· για τους αντιπάλους της, η κατάργηση των βέτο αγγίζει τον πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας.
Η ουδέτερη Ιρλανδία και η νέα αμυντική Ευρώπη
Ο τρίτος πυλώνας, η ασφάλεια, αφορά πρωτίστως τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, αλλά και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ απέναντι σε υβριδικές απειλές, κυβερνοεπιθέσεις, ενεργειακές πιέσεις και κινδύνους για κρίσιμες υποδομές. Για το Δουβλίνο, η ασφάλεια δεν περιορίζεται πια στη στρατιωτική διάσταση· περνά από τα δίκτυα, τα λιμάνια, τα υποθαλάσσια καλώδια, την ενέργεια και την προστασία των δημοκρατιών από εξωτερικές παρεμβάσεις.
Εδώ εντοπίζεται και το πιο ενδιαφέρον παράδοξο. Μια παραδοσιακά ουδέτερη χώρα αναλαμβάνει την Προεδρία τη στιγμή που η Ευρώπη μιλά περισσότερο από ποτέ για άμυνα, επανεξοπλισμό, κυβερνοασφάλεια και υβριδικές απειλές.
Ξένα δημοσιεύματα έχουν αναδείξει την Ιρλανδία ως πιθανό «αδύναμο κρίκο» λόγω περιορισμένων στρατιωτικών δυνατοτήτων, ενώ η γεωγραφική της θέση στον Ατλαντικό, τα υποθαλάσσια καλώδια και τα κέντρα δεδομένων αποκτούν αυξανόμενη στρατηγική σημασία. Η Κάγια Κάλας έχει προειδοποιήσει ότι η ουδετερότητα δεν προσφέρει ανοσία απέναντι στις σημερινές απειλές.
Η τελετή έναρξης στο Dublin Castle, με την παρουσία του Αντόνιο Κόστα, πραγματοποιείται υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας: ειδική επιχείρηση της Garda, κλειστοί δρόμοι, περιορισμοί για drones, ακόμη και γαλλική συνδρομή στην αεράμυνα με φρεγάτα ανοιχτά του Dublin Bay.
Από την Κύπρο στην Ιρλανδία και μετά στην Ελλάδα
Η σκυτάλη Κύπρου–Ιρλανδίας–Λιθουανίας–Ελλάδας δίνει σε μικρά κράτη-μέλη τη δυνατότητα να διαμορφώσουν συμβιβασμούς και να επηρεάσουν την ατζέντα. Για το τρίο Ιρλανδίας–Λιθουανίας–Ελλάδας, το εξάμηνο είναι η αρχή μιας περιόδου όπου η ΕΕ πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να συνδυάσει αξίες με ισχύ, ανταγωνιστικότητα με κοινωνική συνοχή, ασφάλεια με δημοκρατία.
Το μότο «Ισχύς εν τη ενώσει» ακούγεται απλό. Το ερώτημα που θα ακολουθεί την ιρλανδική Προεδρία μέχρι το τέλος του 2026 είναι αν η Ευρώπη των 27 μπορεί πράγματι να κινηθεί με ενότητα, όταν οι αποφάσεις μπροστά της απαιτούν χρήματα, συμβιβασμούς και πολιτικό θάρρος.
