Η Τουρκία επιχείρησε να παγιδεύσει την Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο, χρησιμοποιώντας ως εργαλείο το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Μόνο που οι τελευταίες εξελίξεις δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια διαφορετική κατάληξη: να βρεθεί η ίδια η Άγκυρα αντιμέτωπη με ένα διπλωματικό μέτωπο που δεν είχε υπολογίσει.
«Η Τουρκία έπεσε στην παγίδα που πήγε να στήσει με το μνημόνιο με τους Λίβυους», ανέφεραν πηγές του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών στη HuffPost, περιγράφοντας τη νέα κατάσταση μετά την επικύρωση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή.
Η Αθήνα και το Κάιρο επαναφέρουν στο τραπέζι την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ, που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2020 από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια.
Η συμφωνία Δένδια και η εκκρεμότητα του Καστελόριζου
Η συμφωνία του 2020 είχε σημαντική διπλωματική αξία, αλλά ήταν μερική. Η οριοθέτηση περιορίστηκε μεταξύ 26ου και 28ου μεσημβρινού, αφήνοντας εκτός κρίσιμες περιοχές ανατολικότερα, όπου τίθενται ζητήματα επήρειας της Ρόδου και του συμπλέγματος του Καστελόριζου.
Έξι χρόνια αργότερα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επιχειρεί να διαχειριστεί αυτή την εκκρεμότητα. Η επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι άνοιξε τον δρόμο για νέες διαβουλεύσεις, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ολοκληρωμένη νέα οριοθέτηση.
Το Κάιρο στέλνει σαφές μήνυμα στην Άγκυρα
Η αιγυπτιακή κυβέρνηση απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, θεωρώντας ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος των δικών της θαλάσσιων δικαιωμάτων. Η στάση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Τουρκία είχε επενδύσει στην αποκατάσταση των σχέσεών της με την Αίγυπτο.
Η νέα σύγκλιση Αθήνας και Καΐρου δεν σημαίνει ότι η Αίγυπτος εγκαταλείπει την προσέγγιση με την Άγκυρα. Δείχνει, ωστόσο, ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί θαλάσσια τετελεσμένα.
Τι γράφουν οι αιγυπτιακές εφημερίδες
Η Al-Ahram και η αγγλόφωνη Ahram Online προβάλλουν την απόρριψη του μνημονίου από το Κάιρο και τη θέση ότι η συμφωνία αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας. Η αιγυπτιακή επιχειρηματολογία στηρίζεται πρωτίστως στην προστασία των δικών της κυριαρχικών δικαιωμάτων, στοιχείο που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη σύμπτωση συμφερόντων με την Ελλάδα.
Τι γράφουν οι τουρκικές εφημερίδες
Η Daily Sabah παρουσιάζει την επικύρωση ως επιτυχία της τουρκικής πολιτικής, μεταφέροντας τις θετικές εκτιμήσεις του κυβερνώντος AKP. Η Hürriyet Daily News εστιάζει στη μεταβολή της στάσης της ανατολικής Λιβύης και στις επαφές της Άγκυρας με το στρατόπεδο Χαφτάρ. Το πρακτορείο Anadolu αναδεικνύει τη σημασία της κοινοβουλευτικής επικύρωσης.
Αυτή είναι η τουρκική πολιτική και νομική ερμηνεία, όχι διεθνώς αποδεκτή επιβεβαίωση της νομιμότητας της συμφωνίας.
Reuters: Η διεθνής διάσταση
Το Reuters συνδέει τις νέες ελληνοαιγυπτιακές διαβουλεύσεις με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και παρουσιάζει την προοπτική επέκτασης της οριοθέτησης ανατολικότερα. Η διεθνής εικόνα είναι διπλή: η Τουρκία ενισχύει τη θέση της στη Λιβύη, αλλά η αντίδραση Αθήνας και Καΐρου μπορεί να περιορίσει την αξιοποίηση αυτής της επιτυχίας.
Το Ισραήλ μπαίνει στην εξίσωση
Η ισραηλινή εφημερίδα The Times of Israel μετέδωσε την καταδίκη της επικύρωσης από το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών. Η παρέμβαση του Ισραήλ προσδίδει πρόσθετη γεωπολιτική βαρύτητα στις ελληνικές θέσεις. Δεν συνιστά, ωστόσο, από μόνη της επίσημη τριμερή συμμαχία Ελλάδας, Αιγύπτου και Ισραήλ ειδικά για το μνημόνιο.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Καταδίκη χωρίς κυρώσεις
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισαν το μνημόνιο αντίθετο προς το Δίκαιο της Θάλασσας, επαναβεβαιώνοντας την αλληλεγγύη προς Ελλάδα και Κύπρο. Αντίστοιχα τοποθετήθηκε η Κάγια Κάλας.
Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε νέο πακέτο ευρωπαϊκών κυρώσεων εξαιτίας της επικύρωσης. Η απουσία συγκεκριμένων συνεπειών τροφοδοτεί την κριτική ότι οι Βρυξέλλες δεν θέλουν να διαταράξουν τη σχέση τους με τον Ερντογάν.
Το πραγματικό στοίχημα για τον Γεραπετρίτη
Η Τουρκία εξασφάλισε μια σημαντική κίνηση στη Λιβύη, αλλά προκάλεσε αντίδραση από την Αίγυπτο και το Ισραήλ και επανέφερε την προοπτική επέκτασης της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ.
Η συμφωνία που υπέγραψε ο Νίκος Δένδιας είχε ουσιαστική αξία, αλλά παρέμεινε ημιτελής. Η σημερινή προσπάθεια του Γιώργου Γεραπετρίτη θα κριθεί από το εάν θα αντιμετωπίσει τις εκκρεμότητες ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Η Τουρκία μπορεί πράγματι να βρίσκεται αντιμέτωπη με την παγίδα που επιχείρησε να στήσει στους άλλους. Για να κλείσει, όμως, αυτή η διπλωματική δαγκάνα, χρειάζονται αποτελέσματα και όχι μόνο δηλώσεις — τόσο από την Αθήνα όσο και από τις Βρυξέλλες.
Πηγές: HuffPost Greece, iefimerida, Ahram Online, Daily Sabah, Hürriyet Daily News, Anadolu, Reuters, The Times of Israel και ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Ένω
