Τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται και πάλι στο πιο επικίνδυνο θαλάσσιο πέρασμα του πλανήτη. Η στρατιωτική αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν κλιμακώνεται με διαδοχικά χτυπήματα και αντίποινα, ενώ πίσω από κάθε στρατιωτική κίνηση βρίσκεται η μάχη για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας και των ενεργειακών ροών στον Περσικό Κόλπο.
Το νέο επεισόδιο σημειώθηκε τα ξημερώματα της Κυριακής, όταν οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι οι ναυτικές δυνάμεις τους επιτέθηκαν σε αμερικανικό μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας – USV, το οποίο, σύμφωνα με την ιρανική εκδοχή, επιχειρούσε να εισέλθει σε περιοχή των Στενών του Ορμούζ που η Τεχεράνη θεωρεί προστατευόμενη.
Η ανακοίνωση μεταδόθηκε από την κρατική ιρανική τηλεόραση. Μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες δεν υπήρχε πλήρης ανεξάρτητη εικόνα για το μέγεθος των ζημιών στο αμερικανικό σκάφος. (Τάιμς της Ιερουσαλήμ)
Το επεισόδιο, όμως, δεν είναι μεμονωμένο. Έρχεται μετά από ένα εξαιρετικά πυκνό τετραήμερο επιθέσεων και αντιποίνων που δείχνει ότι η εύθραυστη αποκλιμάκωση έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.
1η Σεπτεμβρίου: Οι ΗΠΑ χτυπούν στόχους των Φρουρών της Επανάστασης
Η νέα φάση της έντασης άρχισε ουσιαστικά την 1η Σεπτεμβρίου, όταν η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, CENTCOM, ανακοίνωσε μεγάλη σειρά πληγμάτων εναντίον στρατιωτικών στόχων του Ιράν.
Στο στόχαστρο μπήκαν εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, συστήματα αεράμυνας και ραντάρ, ναυτικές εγκαταστάσεις, υποδομές επικοινωνιών αλλά και δυνατότητες ναρκοθέτησης.
Η επίσημη αμερικανική αιτιολογία ήταν σαφής: οι επιδρομές αποτελούσαν απάντηση στις απόπειρες επιθέσεων του IRGC εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και εναντίον αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού.
Η CENTCOM υπενθύμισε παράλληλα ότι περισσότεροι από 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει σημαντικές δυνάμεις για συνέχιση των επιχειρήσεων. (Centcom)
Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών θέσεων στην περιοχή, ενώ η Τεχεράνη επανέλαβε την απειλή της ότι, εφόσον εμποδίζονται οι δικές της εξαγωγές πετρελαίου, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη η ελεύθερη εξαγωγή πετρελαίου των υπολοίπων χωρών του Κόλπου. (Reuters)
30 Αυγούστου: Είχε προηγηθεί το χτύπημα στη Λαράκ
Η κλιμάκωση είχε αρχίσει ήδη λίγο νωρίτερα. Στις 30 Αυγούστου αμερικανικές δυνάμεις είχαν πλήξει δύο ιρανικούς εκτοξευτές στη νήσο Λαράκ, σε εξαιρετικά ευαίσθητο σημείο κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με το Reuters, ακολούθησε ιρανική επίθεση εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία. Η επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων ήταν αρκετή για να προκαλέσει άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές, με το Brent να περνά τότε πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι. (Reuters)
Ο Βανς: «Πρέπει να σταματήσουν. Είναι τόσο απλό»
Μέσα σε αυτή την αλληλουχία επιθέσεων η Ουάσιγκτον σκλήρυνε και τη δημόσια ρητορική της.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στις 3 Σεπτεμβρίου ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν πρόκειται να διαπραγματευθεί με την Τεχεράνη όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά.
«Πρέπει να σταματήσουν. Είναι τόσο απλό», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, απέφυγε να χαρακτηρίσει την αντιπαράθεση «πόλεμο», υποστηρίζοντας ότι η ευθύνη για τη συνέχισή της βρίσκεται στην ιρανική πλευρά και συνδέοντας ευθέως την αμερικανική στρατιωτική δράση με την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας. (Investing.com)
5 Σεπτεμβρίου: Βαλλιστικοί πύραυλοι εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων
Το Σάββατο η αντιπαράθεση πέρασε σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση.
Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, οι Φρουροί της Επανάστασης εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον δύο αμερικανικών πολεμικών πλοίων, ενός αεροπλανοφόρου και ενός αντιτορπιλικού κατευθυνόμενων πυραύλων.
Η αμερικανική πλευρά ανακοίνωσε ότι τα πλοία απέφυγαν τις επιθέσεις και ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί Αμερικανών στρατιωτικών. (Reuters)
Η απάντηση ήρθε πολύ γρήγορα.
Οι ΗΠΑ χτύπησαν τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα
Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν σε τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, σε διαφορετικές περιοχές: κοντά στη στρατηγικής σημασίας νήσο Χαργκ, κοντά στο Τζασκ και στον Κόλπο του Ομάν.
Κατά την αμερικανική εκδοχή, δύο από τα πλοία τέθηκαν οριστικά εκτός λειτουργίας, ενώ το τρίτο καταστράφηκε αφού προηγουμένως είχε δοθεί προειδοποίηση στο πλήρωμά του να το εγκαταλείψει. (Reuters)
Η σημασία της επιλογής των στόχων είναι μεγάλη. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η σύγκρουση αγγίζει άμεσα την ιρανική πετρελαϊκή οικονομία.
Και η Χαργκ δεν είναι ένα τυχαίο σημείο στον χάρτη. Αποτελεί κεντρικό κόμβο των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου και επομένως κάθε στρατιωτική ενέργεια στην περιοχή της εκπέμπει πολύ ευρύτερο μήνυμα προς την Τεχεράνη.
Ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ δεν θα διστάσουν να υπερασπιστούν τις δυνάμεις τους και, εφόσον χρειαστεί, να καταστρέψουν τον περιορισμένο και εκτεθειμένο πετρελαϊκό στόλο του Ιράν. (The Washington Post)
Η Τεχεράνη απαντά: Χτυπήσαμε έξι πλοία
Η ιρανική απάντηση ήρθε την ίδια ημέρα.
Οι ναυτικές δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν τρία δεξαμενόπλοια τα οποία, κατά την Τεχεράνη, κινούνταν μέσω «μη εξουσιοδοτημένης διαδρομής» στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και τρία πλοία που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε άλλες περιοχές.
Οι συγκεκριμένοι ιρανικοί ισχυρισμοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα τις πρώτες ώρες μετά τις ανακοινώσεις. (Reuters)
Το μήνυμα των Φρουρών της Επανάστασης ήταν ότι τα χτυπήματα αποτελούσαν αντίποινα για τις αμερικανικές επιθέσεις στα ιρανικά δεξαμενόπλοια και ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να δεχθεί μονομερή επιβολή κανόνων ναυσιπλοΐας στα Στενά.
Και τώρα το αμερικανικό μη επανδρωμένο σκάφος
Μέσα σε αυτό το σκηνικό ήρθε η νέα ανακοίνωση των Φρουρών της Επανάστασης για την επίθεση στο αμερικανικό USV.
Τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας αποτελούν πλέον σημαντικό κομμάτι της αμερικανικής ναυτικής παρουσίας στον Κόλπο. Χρησιμοποιούνται για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών και αναγνώριση και μπορούν να επιχειρούν χωρίς πλήρωμα σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Για την Τεχεράνη, όμως, η παρουσία ενός τέτοιου σκάφους κοντά στις ζώνες που θεωρεί στρατιωτικά ελεγχόμενες αποτελεί πρόκληση. Για την Ουάσιγκτον, αντίθετα, το κρίσιμο ζήτημα είναι η διατήρηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας σε διεθνή ύδατα.
Εκεί βρίσκεται σήμερα και ο πυρήνας της σύγκρουσης.
Ο Τραμπ υποβαθμίζει τον πόλεμο, αλλά οι πύραυλοι συνεχίζουν να πέφτουν
Εντύπωση προκαλεί ότι μόλις την Παρασκευή ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να υποβαθμίσει τη διάσταση της σύγκρουσης, χαρακτηρίζοντάς την περίπου ως ζήτημα μικρότερης σημασίας, την ώρα που οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονταν.
Λίγες ώρες αργότερα ήρθαν οι βαλλιστικοί πύραυλοι εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων, τα αμερικανικά χτυπήματα στα τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα, τα ιρανικά αντίποινα και τελικά η επίθεση στο αμερικανικό μη επανδρωμένο σκάφος. (Al Jazeera)
Η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει επομένως κάτι διαφορετικό από τη ρητορική της αποκλιμάκωσης.
Το Ορμούζ κρατά το κλειδί – και το πετρέλαιο ανεβαίνει
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για ολόκληρο τον κόσμο είναι ότι αυτή η στρατιωτική παρτίδα παίζεται στα Στενά του Ορμούζ.
Πριν από την έναρξη του πολέμου περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου περνούσε από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα. Κάθε πύραυλος, κάθε χτύπημα σε δεξαμενόπλοιο και κάθε απειλή για ναρκοθέτηση μεταφέρεται σχεδόν αυτομάτως στις τιμές της ενέργειας, στα ασφάλιστρα των πλοίων και τελικά στην πραγματική οικονομία. (The Washington Post)
Μετά τη νέα κλιμάκωση το Brent κινήθηκε πάνω από τα 96 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές φοβούνται ότι ένα σοβαρότερο επεισόδιο μπορεί να περιορίσει ξανά τις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο. (Reuters)
Και αυτό ακριβώς κάνει τη σημερινή κατάσταση εξαιρετικά επικίνδυνη.
Δεν έχουμε πλέον μόνο ανταλλαγή απειλών ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Έχουμε πυραύλους εναντίον πολεμικών πλοίων, αμερικανικά χτυπήματα σε ιρανικά δεξαμενόπλοια, ιρανικές επιθέσεις σε εμπορική ναυτιλία και τώρα πλήγμα εναντίον αμερικανικού μη επανδρωμένου σκάφους.
Κάθε πλευρά δηλώνει ότι απαντά στην προηγούμενη ενέργεια της άλλης.
Και αυτός είναι ακριβώς ο μηχανισμός που μπορεί να μετατρέψει μια ελεγχόμενη ανταλλαγή αντιποίνων σε πολύ μεγαλύτερη πολεμική αναμέτρηση.φσξφνκλνφκλανφ
