Η ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει η σύγκρουση με το Ιράν αποκτά ένα ακόμη επικίνδυνο μέτωπο. Οι Χούθι της Υεμένης, η Ανσαραλά, ανακοίνωσαν νέες επιθέσεις μέσα στη Σαουδική Αραβία, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε έκτακτο μέτρο για τη μείωση της τιμής του ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι διεθνείς αγορές εξακολουθούν να κρατούν το Brent γύρω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Το Reuters καταγράφει μία αγορά που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο αντίθετες δυνάμεις: από τη μία, η ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου από χώρες του Κόλπου και η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Από την άλλη, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, οι Χούθι, οι σαουδαραβικές εγκαταστάσεις και το αδιέξοδο γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Πεζεσκιάν: «Δεν έχει κανένα νόημα η διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ»
Ακόμη πιο δύσκολη γίνεται η προοπτική διπλωματικής αποκλιμάκωσης μετά τη νέα, ιδιαίτερα σκληρή τοποθέτηση του προέδρου του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν. Ο Ιρανός πρόεδρος δήλωσε ότι η διαπραγμάτευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες «δεν έχει κανένα νόημα» όσο, όπως υποστηρίζει, η Ουάσιγκτον συνεχίζει τις κυρώσεις, τις πιέσεις και τις απειλές εναντίον της χώρας του. Ο Πεζεσκιάν ανέφερε ότι το Ιράν δέχθηκε επιθέσεις τρεις φορές μετά από συνομιλίες με τις ΗΠΑ και κατηγόρησε την αμερικανική πλευρά ότι δεν επιδιώκει πραγματικό διάλογο. Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα την ώρα που παραμένει το αδιέξοδο γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και οι αγορές αναζητούν οποιαδήποτε ένδειξη πολιτικής αποκλιμάκωσης που θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου.
Ο Τραμπ ανοίγει το αφορολόγητο «κόκκινο» ντίζελ
Ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε στις 5 Οκτωβρίου εκτελεστικό διάταγμα που διευρύνει προσωρινά τη δυνατότητα χρήσης του λεγόμενου red-dyed diesel, του πετρελαίου που είναι χρωματισμένο κόκκινο ώστε να ξεχωρίζει από το κανονικό ντίζελ κίνησης.
Μέχρι σήμερα χρησιμοποιούνταν κυρίως στη γεωργία, σε μηχανήματα έργων και γενικότερα εκτός δημόσιου οδικού δικτύου, γι’ αυτό και απαλλασσόταν από τον ομοσπονδιακό φόρο καυσίμων.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι καταργεί προσωρινά τον περιορισμό της χρήσης εκτός δρόμου και επιτρέπει ευρύτερα την αγορά και χρήση του καυσίμου. Η επίσημη προεδρική εντολή προβλέπει ότι το υπουργείο Οικονομικών θα εξετάσει την αναβολή της καταβολής του σχετικού ομοσπονδιακού ειδικού φόρου για την περίοδο 5 Οκτωβρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2026, χωρίς τόκους και πρόστιμα, ενώ αναστέλλονται οι κυρώσεις για χρήση του βαμμένου ντίζελ στους αυτοκινητοδρόμους.
Το Reuters σημειώνει ότι το μέτρο λαμβάνεται καθώς οι αμερικανικές τιμές του ντίζελ έχουν εκτοξευθεί, έχοντας φτάσει περίπου στα 6,50 δολάρια το γαλόνι τον προηγούμενο μήνα. Η άνοδος αποδίδεται κυρίως στις αναταράξεις της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν και στα προβλήματα των διυλιστηρίων και της παγκόσμιας προσφοράς.
Οι Χούθι λένε ότι χτύπησαν το αεροδρόμιο του Ριάντ
Την ίδια ώρα ανοίγει επικίνδυνα το μέτωπο Σαουδικής Αραβίας–Υεμένης. Η Ανσαραλά ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε τρεις μεγάλες επιχειρήσεις με βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise και drones.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο των Χούθι, Γιαχία Σαρί, στο στόχαστρο βρέθηκε το King Khalid International Airport του Ριάντ, με τους Χούθι να υποστηρίζουν ότι προκάλεσαν διακοπές στην αεροπορική κίνηση.
Παράλληλα ισχυρίζονται ότι έπληξαν διυλιστήριο της Saudi Aramco στη Ράμπιγκ, όπου, κατά τη δική τους ανακοίνωση, προκλήθηκε πυρκαγιά. Ανέφεραν ακόμη επιθέσεις στο αεροδρόμιο της Άμπχα, στη βάση Khamis Mushait και σε άλλους στρατιωτικούς και «ευαίσθητους» στόχους.
Χρειάζεται, ωστόσο, μία σημαντική δημοσιογραφική επιφύλαξη: δεν υπήρχε άμεση επιβεβαίωση από τις αρχές της Σαουδικής Αραβίας για όλους αυτούς τους ισχυρισμούς. Το Reuters και το AFP μεταδίδουν τις επιθέσεις ως ισχυρισμούς των Χούθι.
Η αντεπίθεση κατά των Χούθι και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Η κατάσταση γίνεται ακόμη σοβαρότερη επειδή η κλιμάκωση δεν περιορίζεται σε πυραύλους και drones.
Το Reuters μεταδίδει ότι οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, με σαουδαραβική υποστήριξη, πραγματοποίησαν μεγάλη προέλαση στις περιοχές γύρω από το στρατηγικής σημασίας Μπαμπ ελ Μαντέμπ, φτάνοντας έως τη Μόκα.
Το Associated Press επίσης μεταδίδει ότι οι υποστηριζόμενες από τη Σαουδική Αραβία δυνάμεις ανακατέλαβαν περιοχές γύρω από αυτό το εξαιρετικά κρίσιμο πέρασμα της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.
Έτσι, η ενεργειακή αγορά βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με κινδύνους και στα δύο μεγάλα θαλάσσια περάσματα της περιοχής: Στενά του Ορμούζ και Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Σήμερα το Brent γύρω από τα 100 δολάρια
Στις σημερινές ασιατικές συναλλαγές, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Reuters, το Brent βρισκόταν στα 100,59 δολάρια το βαρέλι, αυξημένο περίπου 0,3%, ενώ το αμερικανικό WTI στα 89,73 δολάρια, επίσης περίπου 0,3% υψηλότερα. Οι τιμές μεταβάλλονται συνεχώς μέσα στη συνεδρίαση.
Η αγορά, πάντως, έχει υποχωρήσει αισθητά από τα επίπεδα της 25ης Σεπτεμβρίου, όταν το Brent είχε ξεπεράσει ακόμη και τα 108 δολάρια ενδοσυνεδριακά, μετά τις προηγούμενες επιθέσεις των Χούθι σε σαουδαραβικούς στόχους. Το Al Jazeera είχε καταγράψει τότε κλείσιμο άνω των 106,50 δολαρίων.
Reuters: Τα βαρέλια κινούνται, αλλά ο κίνδυνος παραμένει
Το σημερινό Reuters επισημαίνει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο: παρά τον πόλεμο και τις επιθέσεις, οι πετρελαϊκές ροές από τον Κόλπο –εκτός Ιράν– ανέκαμψαν τον Σεπτέμβριο σε πάνω από 81% των προπολεμικών επιπέδων.
Οι παραγωγοί χρησιμοποιούν εναλλακτικές διαδρομές και νέες εφοδιαστικές λύσεις. Αλλά αυτό δεν σημαίνει επιστροφή στην κανονικότητα. Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια κοντά στα Στενά του Ορμούζ έχουν αυξηθεί και παραμένουν πολύ υψηλά τα κόστη ασφάλισης, μεταφοράς και προστασίας των πλοίων. Οι ιρανικές εξαγωγές, σύμφωνα με το Reuters, έχουν πέσει στο μηδέν εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού.
G7: Στην αγορά 100 εκατομμύρια βαρέλια
Η άλλη μεγάλη εξέλιξη είναι η συντονισμένη παρέμβαση της G7.
Οι επτά μεγάλες οικονομίες συμφώνησαν να διαθέσουν συνολικά 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και ντίζελ από τα στρατηγικά αποθέματα, με την απελευθέρωση να γίνεται σε διάστημα τεσσάρων μηνών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ντίζελ, με σημαντικό μέρος των ποσοτήτων να διοχετεύεται στην αγορά από τις πρώτες 20 ημέρες. Παράλληλα, οι χώρες της G7 δεσμεύτηκαν να αποφύγουν περιορισμούς στις εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων.
Financial Times: «Τρομακτικά» χαμηλά τα παγκόσμια αποθέματα
Η Financial Times καταγράφει ίσως την πιο ανησυχητική προειδοποίηση.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ, δήλωσε ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν περιοριστεί σε ανησυχητικά επίπεδα και ότι μπορεί να χρειαστούν έως δύο χρόνια για να αναπληρωθούν. Κατά τον ίδιο, η σύγκρουση έχει αφαιρέσει σχεδόν 3 δισεκατομμύρια βαρέλια δυνητικής προσφοράς από την αγορά, ενώ περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο βαρέλια έχουν ήδη αντληθεί από αποθέματα για να καλυφθούν οι ελλείψεις.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το κλειδί
Όλα τελικά επιστρέφουν στο ίδιο γεωγραφικό σημείο: τα Στενά του Ορμούζ.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συζητήσει σχέδιο σταδιακής αποκλιμάκωσης: η Τεχεράνη θα διευκόλυνε την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας και η Ουάσιγκτον θα προχωρούσε αντίστοιχα σε χαλάρωση του οικονομικού αποκλεισμού. Όμως οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο, καθώς κάθε πλευρά απαιτεί πρώτα κινήσεις από την άλλη.
Και αυτό εξηγεί γιατί το Brent επιμένει γύρω από τα 100 δολάρια. Η αγορά βλέπει περισσότερα βαρέλια να κυκλοφορούν και κυβερνήσεις να ανοίγουν τα στρατηγικά τους αποθέματα, αλλά ταυτόχρονα βλέπει Ιράν, Ορμούζ, Χούθι, επιθέσεις σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και έναν δεύτερο κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, να βρίσκεται ξανά στο κέντρο του πολέμου.
Και όσο αυτά τα μέτωπα παραμένουν ανοικτά, η τιμή του πετρελαίου δεν θα καθορίζεται μόνο από την προσφορά και τη ζήτηση. Θα ενσωματώνει καθημερινά και το «ασφάλιστρο πολέμου» της Μέσης Ανατολής.
Πηγές: Reuters, Associated Press, Financial Times, Al Jazeera, White House.
