Η σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν περνά σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις της, με τις δύο πλευρές να έχουν πλέον υπερβεί διαδοχικές «κόκκινες γραμμές». Η Ουάσιγκτον ολοκλήρωσε την όγδοη συνεχόμενη νύχτα επιθέσεων κατά ιρανικών στόχων, απαντώντας στον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτικών στην Ιορδανία, ενώ η Τεχεράνη διευρύνει τα αντίποινά της σε χώρες του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πάντα ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ. Η ναυσιπλοΐα έχει σχεδόν παραλύσει, το αμερικανικό ναυτικό εφαρμόζει εκ νέου αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και το Ιράν προειδοποιεί ότι, όσο συνεχίζονται τα πλήγματα, δεν θα επιτρέψει να εξαχθεί «ούτε μία σταγόνα πετρελαίου ή φυσικού αερίου» από την περιοχή.
Όγδοη νύχτα επιθέσεων – Στόχος οι Φρουροί της Επανάστασης
Η νέα αμερικανική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με εντολή του Ντόναλντ Τραμπ και, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, είχε διπλό στόχο: να μειώσει περαιτέρω την ικανότητα του Ιράν να απειλεί την εμπορική ναυσιπλοΐα και να «τιμωρήσει άμεσα» τους Φρουρούς της Επανάστασης για τη φονική επίθεση στην Ιορδανία.
Χτυπήθηκαν εγκαταστάσεις παράκτιας επιτήρησης, αντιαεροπορικά συστήματα, ναυτικές δυνατότητες, αποθήκες πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Για πρώτη φορά στην τελευταία αυτή φάση της εκστρατείας, η CENTCOM ανακοίνωσε ρητά ότι στοχοποιήθηκαν δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης, που ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού βαλλιστικού οπλοστασίου.
Βίντεο του αμερικανικού στρατού εμφανίζουν επιθέσεις από μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους Tomahawk που εκτοξεύθηκαν από πολεμικά πλοία. Στην επαρχία Χορμοζγκάν καταστράφηκαν γέφυρες και οδικές σήραγγες στον βασικό άξονα προς το Μπαντάρ Αμπάς, κοντά στο στενότερο σημείο του Ορμούζ. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε τρεις νεκρούς και οκτώ τραυματίες από τα τελευταία πλήγματα. Συνολικά, οι ιρανικές αρχές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 50 νεκρούς και περισσότερους από 500 τραυματίες μέσα στις τελευταίες τρεις εβδομάδες.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι κατέρριψαν αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9 πάνω από την πόλη Αχβάζ. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επιβεβαίωση από την αμερικανική πλευρά.
Δύο Αμερικανοί νεκροί και ένας αγνοούμενος στην Ιορδανία
Η αμερικανική απάντηση προκλήθηκε από την επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους και drones κατά της βάσης Αλ Αζράκ στην Ιορδανία. Δύο Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν, ένας ακόμη αγνοείται, ενώ τέσσερις χρειάστηκε να μεταφερθούν για νοσηλεία.
Πρόκειται για τις πρώτες αμερικανικές απώλειες μετά την κατάρρευση της προσωρινής εκεχειρίας. Από την έναρξη του πολέμου, τον περασμένο Φεβρουάριο, έχουν χάσει τη ζωή τους 16 Αμερικανοί στρατιωτικοί και περισσότεροι από 420 έχουν τραυματιστεί.
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τον θάνατό τους «πολύ θλιβερό γεγονός», επιμένοντας όμως ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιτρέψουν ποτέ στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι η θυσία των στρατιωτών «ενισχύει την αποφασιστικότητα» της Ουάσιγκτον. Περισσότεροι από 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί παραμένουν ανεπτυγμένοι στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η Τεχεράνη χτυπά Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ιορδανία
Το Ιράν απάντησε με νέες επιθέσεις κατά αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ. Στοχοποιήθηκαν το στρατόπεδο Αλ Αντίρι, το Καμπ Αριφτζάν και η αεροπορική βάση Αλί Αλ Σάλεμ. Ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν επίσης σοβαρές ζημιές σε πετρελαϊκή εγκατάσταση, καθώς και σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και αφαλάτωσης.
Οι αρχές του Κουβέιτ ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν βαλλιστικούς πυραύλους και drones, ωστόσο πυροσβέστες και εργαζόμενοι στον πετρελαϊκό τομέα τραυματίστηκαν. Τα πλήγματα σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς το Κουβέιτ εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από αυτές για την υδροδότηση του πληθυσμού.
Στο Μπαχρέιν, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν επιθέσεις στην αεροπορική βάση Σεΐχ Ίσα και σε κέντρο συλλογής πληροφοριών. Η Τεχεράνη ισχυρίζεται ακόμη ότι κατέστρεψε αμερικανικά αεροσκάφη στην Ιορδανία, κάτι που δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Συναγερμός ήχησε και στη Σαουδική Αραβία, με τους κατοίκους του Αλ Χαρτζ και του Γιανμπού να καλούνται να αναζητήσουν καταφύγιο. Στο Αλ Χαρτζ βρίσκεται στρατιωτική βάση που φιλοξενεί αμερικανικές δυνάμεις, ενώ το Γιανμπού αποτελεί κρίσιμο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου στην Ερυθρά Θάλασσα. Πηγές του Reuters συνέδεσαν τον συναγερμό με ιρανική πυραυλική επίθεση, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση από το Ριάντ.
Άμεση απειλή κατά Ντουμπάι και Αμπού Ντάμπι
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι μέχρι στιγμής η μοναδική μεγάλη αραβική χώρα του Κόλπου που δεν έχει δεχθεί ευθεία ιρανική επίθεση. Ωστόσο, το πρακτορείο Fars, το οποίο θεωρείται προσκείμενο στους Φρουρούς της Επανάστασης, προειδοποίησε ότι, εάν συνεχιστούν τα πλήγματα κατά ιρανικών πολιτικών υποδομών, θα πρέπει να εκκενωθούν τα αεροδρόμια του Ντουμπάι και του Αμπού Ντάμπι, καθώς και τα λιμάνια Φουτζέιρα και Τζεμπέλ Αλί.
Η κυβέρνηση των Εμιράτων απάντησε ζητώντας «τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και προειδοποιώντας ότι οι επιθέσεις κατά πολιτικών εγκαταστάσεων παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο. Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου κατηγόρησε, μάλιστα, την Τεχεράνη για εγκλήματα πολέμου.
Σχεδόν νεκρή η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ
Η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ έχει καταρρεύσει. Την Πέμπτη πέρασαν μόλις τρία εμπορικά πλοία μεταφοράς προϊόντων, έναντι περίπου 125 πλοίων ημερησίως πριν από τον πόλεμο. Την Τετάρτη είχαν περάσει έντεκα, ενώ για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα δεν καταγράφηκε διέλευση μεγάλου δεξαμενόπλοιου ή πλοίου μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι ΗΠΑ επανέφεραν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ανακοινώνοντας ότι έχουν ήδη αναγκάσει πέντε πλοία να αλλάξουν πορεία και έχουν ακινητοποιήσει ακόμη ένα. Το αντιτορπιλικό USS Donald Cook επιχειρεί στην Αραβική Θάλασσα στο πλαίσιο του αποκλεισμού.
Οι Φρουροί της Επανάστασης δηλώνουν από την πλευρά τους ότι θα συνεχίσουν να χτυπούν όσα πλοία δεν υπακούουν στους ιρανικούς κανόνες διέλευσης. Η Τεχεράνη απειλεί επίσης ότι μπορεί να ενεργοποιήσει τους Χούθι της Υεμένης για να κλείσει και το Μπαμπ αλ Μαντέμπ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα έθετε ταυτόχρονα υπό απειλή τις δύο σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς της περιοχής.
Άλμα 16% στο πετρέλαιο μέσα σε μία εβδομάδα
Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να τιμολογούν τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης διακοπής των ενεργειακών ροών. Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 88,10 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό WTI στα 82,49 δολάρια, με άνοδο άνω του 4% μέσα σε μία ημέρα. Σε εβδομαδιαία βάση, οι δύο δείκτες κατέγραψαν άνοδο περίπου 16%.
Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη διοχετεύσει περισσότερο από το 70% των εξαγωγών της προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, προκειμένου να παρακάμψει το Ορμούζ. Το γεγονός ότι και το Γιανμπού μπήκε πλέον σε κατάσταση συναγερμού αυξάνει ακόμη περισσότερο την ανασφάλεια.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το Ιράν πρόλαβε κατά τη σύντομη περίοδο εκεχειρίας να εξαγάγει περίπου 70 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, αξίας 5 έως 6 δισ. δολαρίων, κυρίως προς την Κίνα, δημιουργώντας ένα σημαντικό οικονομικό απόθεμα πριν από την επαναφορά του αμερικανικού αποκλεισμού.
Κατέρρευσε και τυπικά η συμφωνία εκεχειρίας
Η ενδιάμεση συμφωνία που είχαν υπογράψει ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου βρίσκεται πλέον ουσιαστικά στον κάλαθο των αχρήστων. Ιρανός διαπραγματευτής ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη αναστέλλει τις δεσμεύσεις της, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για επανειλημμένες παραβιάσεις.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, χαρακτήρισε την υπογραφή του Ντόναλντ Τραμπ «εντελώς άκυρη και χωρίς καμία αξιοπιστία» και προειδοποίησε ότι ο ιρανικός λαός και το «μέτωπο της αντίστασης» θα δώσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες «αξέχαστα μαθήματα».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες του Κόλπου ζητούν από το Ιράν να σταματήσει αμέσως τις επιθέσεις στην εμπορική ναυσιπλοΐα και να διατηρήσει τα Στενά ανοικτά χωρίς άδειες, διόδια ή άλλους περιορισμούς. Την ίδια ώρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε παγκόσμια ταξιδιωτική προειδοποίηση για τους Αμερικανούς, επισημαίνοντας τον κίνδυνο επιθέσεων κατά αμερικανικών συμφερόντων και νέων αιφνιδιαστικών κλεισιμάτων εναέριου χώρου.
Με δύο Αμερικανούς στρατιώτες νεκρούς, τους Φρουρούς της Επανάστασης να αποτελούν πλέον άμεσο στόχο και τις πολιτικές και ενεργειακές υποδομές του Κόλπου να μπαίνουν στον πόλεμο, η προοπτική αποκλιμάκωσης απομακρύνεται. Το επόμενο πλήγμα με μεγάλες ανθρώπινες απώλειες μπορεί να είναι αυτό που θα μετατρέψει την ελεγχόμενη μέχρι τώρα κλιμάκωση σε γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση.
Με πληροφορίες από Reuters, Anadolu
