Ένα από τα μεγαλύτερα παράνομα δίκτυα διαδικτυακού τζόγου στον κόσμο διοχετεύει κρυπτονομίσματα αξίας εκατομμυρίων δολαρίων μέσω ενός γραφείου στο Ντουμπάι καταφέρνοντας να παρακάμψει τις κυρώσεις κατά του Ιράν, συνολικού ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Shelbit, μια μη αδειοδοτημένη πλατφόρμα ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων με έδρα το Ντουμπάι, η οποία, σύμφωνα με στοιχεία blockchain που εξέτασε το Reuters μαζί με δύο εξειδικευμένες εταιρείες ανάλυσης και ανεξάρτητο ερευνητή, αποτέλεσε βασικό κόμβο μεταφοράς κεφαλαίων μεταξύ ενός τεράστιου δικτύου διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν και άλλων οργανισμών που βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις.
Μεταξύ των κύριων πελατών του Shelbit είναι ένα ιρανόφωνο δίκτυο τζόγου με περισσότερους από 2.000 ιστότοπους. Ως «βιτρίνα» του δικτύου λειτουργούν δύο Ιρανοί influencers με διασυνδέσεις στα υψηλότερα κλιμάκια της ιρανικής κυβέρνησης.
Οι δύο αυτοί άνδρες, μαζί με τον Ιρανό διαχειριστή του Shelbit, καταδικάστηκαν το 2023 ως συνεργοί σε υπόθεση παράνομου τζόγου στο Ιράν.
Ο τζόγος απαγορεύεται αυστηρά στην Ισλαμική Δημοκρατία και τιμωρείται με μαστίγωση και φυλάκιση. Ωστόσο, το δίκτυο τζόγου που αποκάλυψε το Reuters διατηρεί πρόσβαση στο εγχώριο σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών του Ιράν, το οποίο ελέγχεται αυστηρά από την κεντρική τράπεζα της χώρας.
Η Shelbit αποτελεί τον κεντρικό κόμβο της ιρανικής επιχείρησης μεταφοράς κεφαλαίων. Μέσω αυτού, το δίκτυο τζόγου, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν και άλλες ιρανικές οντότητες που τελούν υπό κυρώσεις αποκτούν πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές κρυπτονομισμάτων.
Τα δεδομένα σχετικά με τις χρηματικές ροές της Shelbit —συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων που επεξεργάστηκε το ανταλλακτήριο από τον Μάιο του 2024— αναλύθηκαν από δύο εταιρείες ερευνών κρυπτογραφίας και τον Rich Sanders, ανεξάρτητο ερευνητή blockchain με ειδίκευση στο Ιράν. Δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα του δικτύου τζόγου μπορούν να εντοπιστούν μέσω των αρχείων blockchain μέχρι το Shelbit.
Η Shelbit έχει μεταφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια σε ορισμένους από τους πιο εξέχοντες παίκτες στον χώρο των κρυπτονομισμάτων, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου ανταλλακτηρίου στον κόσμο, της Binance.
Επιπλέον, η Shelbit συνεργάζεται απευθείας με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, καθώς και με το Nobitex — ένα ιρανικό ανταλλακτήριο στο οποίο επιβλήθηκαν κυρώσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ μετά από αποκαλύψεις του Reuters για τις διασυνδέσεις του με το ιρανικό καθεστώς. Μέρος των κρυπτονομισμάτων που εισέρρευσαν στο Shelbit προήλθε, σύμφωνα με τις εταιρείες ερευνών, από ιρανική επιχείρηση εξόρυξης bitcoin
Οι συναλλαγές με το Shelbit συνεχίστηκαν ακόμη και κατά την περίοδο πολεμικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, καθώς και μετά από αλλεπάλληλες επιθέσεις του Ιράν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — συμπεριλαμβανομένου πλήγματος από drone σε απόσταση λιγότερο από ένα χιλιόμετρο από τα γραφεία του ανταλλακτηρίου.
Οι Φρουροί της Επανάστασης διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στη διατήρηση της ιρανικής οικονομίας, εξερχόμενοι ισχυρότεροι από ποτέ. Η έρευνα του Reuters αποκαλύπτει επίσης ότι, πριν από χρόνια, οι Φρουροί της Επανάστασης κατέλαβαν τον έλεγχο των μεγαλύτερων ιστότοπων τζόγου που ήταν προσβάσιμοι στο Ιράν, χρησιμοποιώντας τους έκτοτε για τη μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό.
Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα παράκαμψης κυρώσεων που έχουν αποκαλυφθεί από το 2016, όταν οι ΗΠΑ εξάρθρωσαν μια επιχείρηση των Φρουρών της Επανάστασης αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανταλλαγή χρυσού με πετρέλαιο μέσω Τουρκίας.
Το Reuters δεν μπορέσει να εξακριβώσει εάν οι Φρουροί είχαν τον άμεσο έλεγχο του δικτύου τζόγου και του Shelbit, ούτε πού κατέληξε τελικά το μεγαλύτερο μέρος των κρυπτονομισμάτων.
Η Ρυθμιστική Αρχή Εικονικών Περιουσιακών Στοιχείων του Ντουμπάι διεξάγει έρευνα για τον ρόλο της Shelbit στη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και την παράκαμψη κυρώσεων. Στο στόχαστρο της Αρχής βρίσκεται επίσης ο ιδρυτής του ανταλλακτηρίου, Siavash Kayvanpour.
Η Αρχή επιβεβαίωσε ότι είχε λάβει μέτρα επιβολής της νομοθεσίας το 2025 κατά της Shelbit για λειτουργία χωρίς άδεια. Στις 24 Ιουλίου, εξέδωσε ειδοποίηση αναφέροντας ότι η Shelbit παραβίαζε τη νομοθεσία περί καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, διατάσσοντας την αμεση διακοπή των δραστηριοτήτων του.
Οι πρωταγωνιστές και η πολυτελής ζωή
Ένας από τους βασικούς προωθητές της επιχείρησης τζόγου, ο Sasha Sobhani, είναι γιος πρώην ανώτερου Ιρανού διπλωμάτη που τον έχει αποκηρύξει δημόσια για ανήθικη συμπεριφορά.
Ο δεύτερος, ο Pooyan Mokhtari, είναι influencer και τραγουδιστής που ζει σε πολυτελή ξενοδοχεία στο Χονγκ Κονγκ αφού απελάθηκε από το Ντουμπάι, όπου συνελήφθη με την κατηγορία της χρηματοδότησης ιρανικών τρομοκρατικών οργανώσεων.
Οι δυο τους επιδεικνύουν προκλητικά τον χλιδάτο τρόπο ζωής τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με βίντεο από σπορ αυτοκίνητα, πάρτι σε γιοτ και ιδιωτικά τζετ.
Στα τέλη Ιουνίου, ο Mokhtari ανακοίνωσε στους ακολούθους του ότι σχεδίαζε να παρευρεθεί στη κηδεία του δολοφονημένου Ανώτατου Ηγέτη στο Ιράν. Τελικά επέστρεψε στην Τεχεράνη στις 8 Ιουλίου.
Και οι δύο άνδρες αρνήθηκαν οποιαδήποτε σχέση μεταξύ των ιστότοπων που προωθούν, καθώς και οποιαδήποτε γνώση για εμπλοκή του ιρανικού κράτους ή της Shelbit.
Η εικονική εταιρεία και η Binance
Παρά τα δισεκατομμύρια που διακινήθηκαν μέσω της Shelbit, δεν υπάρχει σήμερα κανένας εφικτός τρόπος για έναν απλό χρήστη να χρησιμοποιήσει το ανταλλακτήριο. Σε επίσκεψη δημοσιογράφου του Reuters στη δηλωμένη διεύθυνση στο Ντουμπάι, οι παρευρισκόμενοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν την εταιρεία. Η επιγραφή στην πόρτα ανέφερε «Velorix Watches Trading LLC», μια άλλη επιχείρηση εγγεγραμμένη στον Kayvanpour.
Η εμπλοκή των Φρουρών της Επανάστασης στον διαδικτυακό τζόγο αποτελεί επέκταση του πλήρους ελέγχου που ασκούν στην ιρανική οικονομία. Πρώην Ιρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές επιβεβαίωσαν στο Reuters ότι όταν ο τζόγος αναπτύχθηκε ραγδαία πριν από μία δεκαετία, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέλαβαν τον έλεγχό του για τη μεταφορά κεφαλαίων εντός και εκτός της χώρας, χρησιμοποιώντας δημοφιλείς influencers για την προσέλκυση εκατομμυρίων ακολούθων.
«Όταν το καθεστώς καταστέλλει ένα δίκτυο τζόγου, δεν το κάνει για την ευημερία του λαού, αλλά για να εξοντώσει τους ανταγωνιστές του», ανέφερε πρώην κυβερητικός αξιωματούχος.
