Σπάνιοι και αλλόκοτης όψης καρχαρίες-καλικάντζαροι καταγράφηκαν για πρώτη φορά ζωντανοί στο φυσικό τους περιβάλλον, στα μεγάλα βάθη των ωκεανών.
Ο καθηγητής Aλαν Τζέιμισον, διευθυντής του Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre, δήλωσε ότι οι καρχαρίες-καλικάντζαροι θυμίζουν κάπως τα γιγάντια καλαμάρια, καθώς πρόκειται για πλάσματα που περιβάλλονται από μια σχεδόν μυθική αύρα. Όπως εξήγησε, μέχρι σήμερα ήταν εξαιρετικά σπάνιο να εντοπιστούν ζωντανοί και αυτό συνέβαινε συνήθως μόνο όταν πιάνονταν κατά λάθος σε αλιευτικά εργαλεία.
«Έχουν αιχμαλωτίσει τη φαντασία τόσων πολλών ανθρώπων, αλλά ποτέ δεν τους είχαμε δει πραγματικά ζωντανούς», ανέφερε. «Στην πραγματικότητα, γνωρίζουμε ελάχιστα γι’ αυτούς.»
Αυστραλοί επιστήμονες κατέγραψαν τα δυσεύρετα αυτά πλάσματα σε βίντεο κατά τη διάρκεια αποστολής στην Τάφρο της Τόνγκα το 2024, με το ερευνητικό σκάφος R/V Dagon.
Παράλληλα, σε άλλη περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού, επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Χαβάης παρατήρησαν καρχαρίες-καλικάντζαροι κοντά στη Νήσο Τζάρβις.
Οι δύο θεάσεις, που πραγματοποιήθηκαν σε περιοχές οι οποίες απέχουν χιλιάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους, δημοσιεύθηκαν από κοινού στο Journal of Fish Biology.
See the first live observations of the rare and elusive goblin shark in its natural deep ocean habitat. @Hadalbloke @deepseauwa @UWAresearch @uwaoceans @BiolSci_UWA @uhmanoa https://t.co/LjWVDgQWiG pic.twitter.com/XEZ0e6pgGw
— UWA (@uwanews) June 12, 2026
«Είναι το πιο αλλόκοτο ζώο», δήλωσε ο Aλαν Τζέιμισον, συνυπογράφων της επιστημονικής μελέτης. «Διαθέτει αυτό το απίστευτο στόμα που προεξέχει από το κεφάλι και λειτουργεί σαν σφεντόνα για να αρπάζει την τροφή του.
»Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον καρχαρία-καλικάντζαρο λόγω του παράξενου στόματός του. Όταν όμως είναι ζωντανός, το στόμα του παραμένει πλήρως ανασυρμένο μέσα στο κεφάλι του, με αποτέλεσμα να φαίνεται απλώς ότι έχει ένα πολύ μυτερό ρύγχος.»
Ο ίδιος εξήγησε ότι το βίντεο, διάρκειας λίγο μεγαλύτερης των 20 δευτερολέπτων, κατέστη δυνατό χάρη στον τεράστιο όγκο οπτικού υλικού που συγκεντρώθηκε κατά την αποστολή, η οποία περιλάμβανε περισσότερες από 50 ημέρες συνεχούς βιντεοσκόπησης.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι ο καρχαρίας-καλικάντζαρος ζει στα ανοιχτά των δυτικών ακτών των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και σε περιοχές της Αυστραλίας και της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό Ωκεανό, αλλά και σε περιορισμένες ζώνες του Ατλαντικού και του Ινδικού Ωκεανού. Τα νέα ευρήματα επεκτείνουν τη γνωστή γεωγραφική του εξάπλωση, καθώς και οι δύο πρόσφατες παρατηρήσεις έγιναν στον κεντρικό Ειρηνικό.
«Είναι ένα κλασικό παράδειγμα οργανισμού των μεγάλων θαλάσσιων βαθών που εμφανίζεται σε πολύ μικρούς πληθυσμούς, αλλά καταλαμβάνει μια εξαιρετικά μεγάλη γεωγραφική περιοχή», ανέφερε ο Τζέιμισον.
Ο καρχαρίας που καταγράφηκε στην Τάφρο της Τόνγκα εντοπίστηκε σε βάθος σχεδόν 2.000 μέτρων, γεγονός που αποτελεί τη βαθύτερη γνωστή καταγραφή του συγκεκριμένου είδους.
Ο καθηγητής Κάλουμ Μπράουν , ειδικός στα ψάρια από το Macquarie University, χαρακτήρισε τον καρχαρία-καλικάντζαρο «ίσως τον πιο άσχημο καρχαρία στον πλανήτη».
«Η εμφάνισή του είναι πραγματικά τρομακτική», είπε αστειευόμενος. «Ούτε η μητέρα του δεν θα αγαπούσε το πρόσωπό του.»
Όπως εξήγησε, «έχει αυτή τη μακριά και παράξενη μύτη και εξαιρετικά ασυνήθιστες προεκτεινόμενες σιαγόνες. Όταν εντοπίσει θήραμα με το επιμήκες ρύγχος του, οι σιαγόνες του εκτινάσσονται προς τα εμπρός και το αρπάζουν.
«Είναι σαν να έχει βγει από ταινία τρόμου.»
Advertisement
Η κοινή ονομασία «καρχαρίας-καλικάντζαρος» προέρχεται από μια ιαπωνική ονομασία που παραπέμπει σε ένα θρυλικό πλάσμα με μακριά μύτη και λαμπερά κόκκινα μάγουλα.
Σύμφωνα με τον Μπράουν, πρόκειται για ένα αρχαίο είδος που έχει παραμείνει σχεδόν αμετάβλητο εδώ και περίπου 125 εκατομμύρια χρόνια.
Οι καρχαρίες-καλικάντζαροι διαθέτουν μακρύ και χαλαρής υφής σώμα, το οποίο μπορεί να φτάσει έως και τα επτά μέτρα σε μήκος, καθώς και σχετικά μικρά πτερύγια.
«Όπως συμβαίνει με πολλά πλάσματα των μεγάλων θαλάσσιων βαθών, πιθανότατα έχουν πολύ αργό μεταβολισμό και κινούνται με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς», κατέληξε.
