Η άτυπη σύνοδος που πραγματοποιήθηκε Κύπρο, η οποία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκή Ένωση, κατάφερε να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, σε μια συγκυρία αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και άμεσων επιπτώσεων στην ασφάλεια, την ενέργεια και την οικονομία.
Η Λευκωσία σήμερα με πρωτοβουλία του Νίκου Χριστοδουλίδη, φιλοξένησε διευρυμένη συνάντηση που έφερε στο ίδιο τραπέζι τους Ευρωπαίους ηγέτες με βασικούς περιφερειακούς εταίρους, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, ο πρόεδρος της Συρίας Αχμέτ Αλ Σάρα, ο διάδοχος της Ιορδανίας πρίγκιπας Χουσεΐν μπιν Αμπντουλάχ Β΄ και ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου Τζασίμ αλ-Μπουντάιουι.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έστειλε σαφές μήνυμα ότι «η αυτοσυγκράτηση πρέπει να υπερισχύσει της κλιμάκωσης. Η διπλωματία πρέπει να παραμείνει στην πρώτη γραμμή και ο διάλογος είναι ο μόνος δρόμος για την αποκατάσταση της σταθερότητας».
Τόνισε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «είναι παρούσα, συμμετέχει ενεργά και συνεργάζεται στενά με τους εταίρους της σε αυτό το μέρος της γειτονιάς της, δεσμευμένη στην προώθηση των κοινών μας στόχων για σταθερότητα, ασφάλεια και ευημερία».
Έναν διάλογο με σαφή και κοινό στόχο:
Μια ισχυρότερη Ευρωπαϊκή Ένωση,
που θα πορεύεται χέρι-χέρι με μια ισχυρότερη και πιο σταθερή περιοχή. Με συνεργασίες που αποδίδουν και αντέχουν στον χρόνο.
Η Κύπρος, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, θα συνεχίσει να λειτουργεί ως γέφυρα.
Μια γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρύτερης περιοχής μας.
Μια γέφυρα που συνδέει και παράγει αποτελέσματα.
Πάντα σε πλήρη συνέπεια με τον ρόλο μας ως παράγοντα ασφάλειας και σταθερότητας.
Γιατί οι κρίσεις και οι προκλήσεις χαράσσουν τον δρόμο για ευκαιρίες. Και αυτόν τον δρόμο βαδίζουμε σήμερα.»
Ιράν, Ορμούζ, Συρία και ASPIDES: τα συγκεκριμένα μηνύματα της ΕΕ
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έστειλαν σαφή μηνύματα για τα κρίσιμα μέτωπα της επόμενης ημέρας: το Ιράν, την ελευθερία ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, την επανεκκίνηση του διαλόγου με τη Συρία και την αναβάθμιση της ευρωπαϊκής παρουσίας στη θαλάσσια ασφάλεια.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ανέφερε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη δείξει τις καταστροφικές του συνέπειες, προσθέτοντας ότι η ΕΕ στέκεται με αλληλεγγύη στις χώρες και στους λαούς της περιοχής. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να ξανανοίξουν αμέσως, χωρίς περιορισμούς και χωρίς διόδια.
«Η κατάσταση στον Λίβανο είναι θέμα μεγάλης ανησυχίας για εμάς», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Χεζμπολάχ είναι υπαρξιακή απειλή για τον Λίβανο και αποσταθεροποιητικός παράγοντας στην περιοχή.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι μια διαρκής ειρήνη δεν μπορεί να αφήνει ανοιχτό το ζήτημα του Ιράν, τονίζοντας ότι κάθε συμφωνία θα πρέπει να αντιμετωπίσει το πυρηνικό και το βαλλιστικό του πρόγραμμα. Όπως σημείωσε, οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων ανέδειξαν τον πραγματικό κίνδυνο που θα συνιστούσε ένα πυρηνικά εξοπλισμένο Ιράν, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα στη Μέση Ανατολή υπό τέτοιες συνθήκες.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην άμεση διασύνδεση της ασφάλειας της περιοχής με την ευρωπαϊκή οικονομία. «Τα γεγονότα του περασμένου μήνα μας δίδαξαν μια σκληρή αλήθεια. Η ασφάλειά μας δεν είναι απλώς σχετική, αλλά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη», σημείωσε, εξηγώντας ότι μια απειλή σε εμπορικό πλοίο στο Στενό του Ορμούζ μπορεί να μετατραπεί άμεσα σε απειλή για ένα εργοστάσιο στο Βέλγιο για παράδειγμα.
Αναφερόμενη στις σχέσεις της ΕΕ με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή, σημείωσε ότι «οι δεσμοί γίνονται ισχυρότεροι σε περιόδους κρίσης. Δεν είμαστε απλώς εταίροι στη διαχείριση της κρίσης, αλλά εταίροι για το μέλλον».
Όπως ανέφερε, τις προηγούμενες ημέρες προτάθηκε η επανέναρξη της συμφωνίας συνεργασίας ΕΕ–Συρίας, ενώ σε δύο εβδομάδες θα πραγματοποιηθεί ο πρώτος πολιτικός διάλογος υψηλού επιπέδου μεταξύ Συρίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιθανή μελλοντική συμφωνία σύνδεσης.
Αναφερόμενη στις χώρες του Κόλπου, η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η εταιρική σχέση πρέπει να εξελιχθεί σε μια ευρύτερη γεωπολιτική συνεργασία, εκφράζοντας την ετοιμότητα της ΕΕ να συνεργαστεί για τη διαφοροποίηση των εξαγωγικών διαδρομών πέρα από τα Στενά του Ορμούζ.
«Τώρα είναι η ώρα να προωθήσουμε έργα συνδεσιμότητας», όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, σημείωσε.
Η πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε παράλληλα ότι «τα γεγονότα του περασμένου μήνα μας δίδαξαν μια σκληρή αλήθεια. Η ασφάλειά μας δεν είναι απλώς σχετική, αλλά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη», εξηγώντας ότι μια απειλή για εμπορικό πλοίο στο Στενό του Ορμούζ μπορεί να μετατραπεί σε απειλή για τη βιομηχανική παραγωγή στην Ευρώπη.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Συρίας Αχμέτ Αλ Σάρα χαρακτήρισε τη συνάντηση «στιγμή πολιτικής ωριμότητας» και τόνισε ότι «η Ευρώπη χρειάζεται τη Συρία όσο και η Συρία την Ευρώπη», καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στις ισραηλινές επιθέσεις και να διασφαλίσει τον σεβασμό της κυριαρχίας της χώρας.
Ισχυρό μήνυμα ήρθε και από τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, ο οποίος περιέγραψε το βαρύ ανθρωπιστικό και οικονομικό τίμημα που πληρώνει η χώρα του, τονίζοντας ότι «ό,τι συμβαίνει στον Λίβανο δεν περιορίζεται στα σύνορά του», αλλά επηρεάζει συνολικά την περιοχή και τους εταίρους της.
Στο πεδίο της ασφάλειας, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε την αναβάθμιση της ευρωπαϊκής αποστολής ASPIDES, ώστε να εξελιχθεί από αποστολή προστασίας σε πιο ολοκληρωμένο μηχανισμό θαλάσσιου συντονισμού, καθώς και την ενίσχυση της συνεργασίας στην αμυντική παραγωγή απέναντι σε νέες απειλές, όπως η διάδοση drones και πυραυλικών συστημάτων.
