Η Κύπρος βρίσκεται μπροστά σε μία από τις πιο βαριές θεσμικές δοκιμασίες των τελευταίων ετών. Το πόρισμα για το βιβλίο «Κράτος Μαφία» του Μακάριου Δρουσιώτη δεν είναι απλώς ένα ακόμη πολιτικό επεισόδιο. Είναι μια υπόθεση που ακουμπά την Προεδρία, τη Δικαιοσύνη, τη Νομική Υπηρεσία, την Αστυνομία, το δικηγορικό κατεστημένο και, στο βάθος, έναν Ρώσο ολιγάρχη με τεράστια οικονομική ισχύ: τον Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ.
Χαμός στην Κύπρο. Και αυτή τη φορά η λέξη δεν είναι υπερβολή. Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς για όσα περιγράφονται στο βιβλίο «Κράτος Μαφία» του δημοσιογράφου Μακάριου Δρουσιώτη άνοιξε έναν πολιτικό και θεσμικό κύκλο που δύσκολα θα κλείσει γρήγορα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο τέως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, ο οποίος κατονομάζεται στο πλαίσιο των ευρημάτων της Αρχής για ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα. Ο ίδιος απορρίπτει κατηγορηματικά όσα του αποδίδονται, επιμένει ότι οι ισχυρισμοί εναντίον του καταρρέουν και ετοιμάζεται να δώσει τη δική του απάντηση την Τρίτη, 23 Ιουνίου, σε συνέντευξη Τύπου στη Λευκωσία.
Μέχρι τότε, όμως, η Κύπρος ζει στον απόηχο ενός πορίσματος που ξεπερνά τις 3.000 σελίδες και περιγράφει ένα πλέγμα σχέσεων, χειρισμών και αποφάσεων που, σύμφωνα με την Αρχή, χρήζουν περαιτέρω ποινικής διερεύνησης.
Ο πρωταγωνιστής πίσω από την υπόθεση είναι ο Ρώσος ολιγάρχης Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ. Μια ιδιωτική περιουσιακή διαμάχη, το διαζύγιό του με την Ελένα Ριμπολόβλεβα και η σύγκρουση για περιουσία δισεκατομμυρίων, εμφανίζεται στο πόρισμα να αποκτά διαστάσεις κρατικής υπόθεσης.
Αφετηρία ήταν ένα πολύτιμο κόσμημα, ένα δαχτυλίδι αξίας περίπου 25 εκατομμυρίων ευρώ. Η πλευρά της πρώην συζύγου υποστήριζε ότι επρόκειτο για δώρο. Η άλλη πλευρά θεωρούσε ότι ανήκε σε εμπίστευμα που συνδεόταν με τον Ριμπολόβλεφ. Από εκεί, σύμφωνα με τα ευρήματα, ξετυλίχθηκε ένα νήμα που οδηγεί σε αστυνομικές διαδικασίες, δικαστικές κινήσεις, παρεμβάσεις και πολιτικές σκιές.
Η Αρχή κατά της Διαφθοράς αναφέρεται σε σχέδιο σύλληψης της Ελένας Ριμπολόβλεβα, με στόχο – κατά την αξιολόγηση των λειτουργών της – να ασκηθεί πίεση στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης για το διαζύγιο και τους οικονομικούς όρους του. Η ίδια συνελήφθη στην Κύπρο το 2014, για να αφεθεί στη συνέχεια ελεύθερη, ενώ η υπόθεση έλαβε διεθνείς διαστάσεις.
Βαρύ είναι και το κεφάλαιο που αφορά την περίφημη νομοθετική τροποποίηση που είχε χαρακτηριστεί «νόμος Ριμπολόβλεφ». Η αλλαγή αυτή φέρεται να έδινε στα κυπριακά δικαστήρια δυνατότητα να αποκτήσουν δικαιοδοσία για αδικήματα που τελέστηκαν εκτός Κύπρου, όταν σχετίζονταν με κυπριακές εταιρείες ή εμπιστεύματα. Για τους επικριτές της, επρόκειτο για φωτογραφική ρύθμιση. Για το πόρισμα, αποτελεί κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα των χειρισμών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και τα σημεία που αφορούν δικαστικούς και νομικούς λειτουργούς. Το πόρισμα αναφέρεται σε πρώην δικαστή, σε δικηγορικό γραφείο, σε πρώην βοηθό γενικό εισαγγελέα, αλλά και σε ανώτερο αξιωματικό της Αστυνομίας. Σε όλες τις περιπτώσεις, η κρίσιμη λέξη είναι «ενδεχόμενα». Δεν πρόκειται για δικαστική απόφαση. Δεν υπάρχουν καταδίκες. Υπάρχει, όμως, ένα πόρισμα που κρίνει ότι πρέπει να γίνει περαιτέρω διερεύνηση.
Το αεροπλάνο του ολιγάρχη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και το κεφάλαιο με το ιδιωτικό αεροπλάνο. Σύμφωνα με τα ευρήματα της Αρχής κατά της Διαφθοράς, στις 21 Μαρτίου 2014 υπήρξε ιδιωτική πτήση του τότε Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη από τις Βρυξέλλες, η οποία αρχικά είχε προορισμό την Αθήνα, αλλά τελικά κατέληξε απευθείας στη Λάρνακα, λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας υπουργού που επέβαινε. Η Αρχή καταγράφει ότι υπήρξε συμφωνία ώστε το κόστος της πτήσης να καλυφθεί από τον Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, με τη διαμεσολάβηση δημοσιογράφου. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι λειτουργοί της έρευνας έλαβαν υπόψη την απουσία κράτησης από πλευράς Προεδρίας, την απουσία πληρωμής από το Γενικό Λογιστήριο και την έλλειψη σχετικής καταγραφής από την Προεδρία και την Πολιτική Αεροπορία. Ο Νίκος Αναστασιάδης αρνείται ότι υπήρξε οποιαδήποτε αθέμιτη συναλλαγή και υποστηρίζει ότι τα έξοδα καλύφθηκαν από οικογένεια φιλικού του επιχειρηματία, ωστόσο, κατά την Αρχή, δεν προσκομίστηκαν αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν αυτόν τον ισχυρισμό.
Τί απαντά ο Αναστασιάδης
Για τον Νίκο Αναστασιάδη, το πολιτικό βάρος είναι τεράστιο. Η Αρχή αναφέρεται σε ενδεχόμενα αδικήματα όπως εμπορία επηρεασμού και κατάχρηση εξουσίας. Ο τέως Πρόεδρος απαντά ότι δεν έχει διαπράξει τίποτα μεμπτό και προαναγγέλλει τεκμηριωμένη δημόσια αντεπίθεση. Η συνέντευξη της Τρίτης αναμένεται πλέον με εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς θα είναι η πρώτη ολοκληρωμένη δημόσια τοποθέτησή του μετά τη δημοσιοποίηση των ευρημάτων.
Οι αντιδράσεις των κομμάτων
Η πολιτική σκηνή στην Κύπρο έχει ήδη πάρει φωτιά. Το ΑΚΕΛ μιλά για επιβεβαίωση ενός συστήματος συμφερόντων που, κατά την ανακοίνωσή του, στήθηκε την περίοδο Αναστασιάδη και ΔΗΣΥ. Ζητά πλήρη ποινική διερεύνηση και θέτει ζήτημα ανεξαρτησίας των διαδικασιών. Ο ΔΗΣΥ, από την πλευρά του, τονίζει ότι όλα τα πιθανά αδικήματα πρέπει να διερευνηθούν πλήρως, με σεβασμό στο τεκμήριο της αθωότητας. Άλλα κόμματα, από το ΕΛΑΜ και τη ΔΗΠΑ έως την ΕΔΕΚ, τους Οικολόγους, το Άλμα και το Volt, ζητούν διαφάνεια, ανεξάρτητους ποινικούς ανακριτές και να μη χαθεί η υπόθεση σε θεσμικούς διαδρόμους.
Το πλέον λεπτό σημείο είναι ο χειρισμός του πορίσματος από τη Νομική Υπηρεσία. Ο Γενικός Εισαγγελέας Γιώργος Σαββίδης και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας Σάββας Αγγελίδης δήλωσαν αποχή από την αξιολόγηση και τη λήψη αποφάσεων για την υπόθεση, για λόγους αντικειμενικής αμεροληψίας. Από τη διαδικασία απέχει και η ανώτερη εισαγγελική λειτουργός Έλενα Κλεόπα, καθώς είχε κληθεί ως μάρτυρας στην έρευνα.
Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη δηλώνει ότι θα προχωρήσει, υπό τις προβλεπόμενες διαδικασίες, στον διορισμό ανεξάρτητου ή ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών. Το ζητούμενο είναι πλέον διπλό: να διερευνηθούν όλα όσα πρέπει, αλλά και να πειστεί η κοινωνία ότι η έρευνα δεν θα γίνει από πρόσωπα που βρίσκονται σε πολιτική ή θεσμική εγγύτητα με τους εμπλεκομένους.
Το πόρισμα για το «Κράτος Μαφία» δεν είναι το τέλος της υπόθεσης. Είναι η αρχή ενός τεστ αξιοπιστίας για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Και το ερώτημα που πλανάται πάνω από τη Λευκωσία είναι αμείλικτο: μπορεί ένα πολιτικό και θεσμικό σύστημα να ερευνήσει μέχρι τέλους τον ίδιο του τον εαυτό;
