Υπάρχουν αρχιτέκτονες που σχεδίασαν σπουδαία κτίρια και υπάρχουν εκείνοι που άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε το ίδιο το κτίριο. Ο Λε Κορμπιζιέ ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία.
Η αρχή μιας μεγάλης διαδρομής
Γεννήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1887 στη Λα Σο-ντε-Φον της Ελβετίας με το πραγματικό όνομα Charles-Édouard Jeanneret-Gris. Ο πατέρας του εργαζόταν στη διακόσμηση ρολογιών και η μητέρα του ήταν μουσικός και δασκάλα πιάνου. Από μικρός έδειξε ιδιαίτερη κλίση στο σχέδιο και φοίτησε στη Σχολή Τέχνης της πόλης του. Ο δάσκαλός του Σαρλ Λ’Επλατενιέ τον έστρεψε προς την αρχιτεκτονική.
Από την Ελβετία στο Παρίσι
Ο νεαρός Ζανερέ ταξίδεψε στην Ευρώπη, παρατηρώντας κτίρια, πόλεις και μνημεία. Πέρασε από την Ιταλία, τη Βιέννη, τη Γερμανία και τα Βαλκάνια και γνώρισε από κοντά τόσο την κλασική όσο και τη λαϊκή αρχιτεκτονική. Το 1917 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και λίγα χρόνια αργότερα άρχισε να χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο Le Corbusier. Δεν ήταν μόνο αρχιτέκτονας: υπήρξε πολεοδόμος, ζωγράφος, σχεδιαστής επίπλων και συγγραφέας.
Το σπίτι ως «μηχανή για να κατοικείς»
Η μεγάλη επανάσταση του Λε Κορμπιζιέ ήταν η απόρριψη μεγάλου μέρους της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής διακόσμησης. Οραματίστηκε καθαρούς όγκους, ανοιχτούς χώρους, μεγάλες επιφάνειες φωτός και εκτεταμένη χρήση οπλισμένου σκυροδέματος. Διατύπωσε τα περίφημα «Πέντε Σημεία της Νέας Αρχιτεκτονικής»: το κτίριο να ανυψώνεται πάνω σε υποστυλώματα, ελεύθερη κάτοψη, ελεύθερη πρόσοψη, οριζόντια παράθυρα και επίπεδη στέγη-κήπο.
Η περίφημη Villa Savoye
Οι αρχές αυτές αποτυπώθηκαν εμβληματικά στη Villa Savoye στο Poissy της Γαλλίας, που ολοκληρώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Ένας λευκός γεωμετρικός όγκος υψώνεται πάνω από λεπτά υποστυλώματα, μεγάλα οριζόντια παράθυρα πλημμυρίζουν το εσωτερικό με φως και η ταράτσα μετατρέπεται σε χώρο ζωής. Θεωρείται ένα από τα αναγνωρίσιμα σύμβολα του Μοντέρνου Κινήματος.
Η πολυκατοικία που έγινε «κάθετη πόλη»
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο προσπάθησε να απαντήσει στο πρόβλημα της μαζικής στέγασης. Η Unité d’Habitation της Μασσαλίας, που ολοκληρώθηκε το 1952, σχεδιάστηκε ως κάτι πολύ περισσότερο από μια πολυκατοικία. Περιλάμβανε εκατοντάδες κατοικίες και κοινόχρηστες λειτουργίες, επιχειρώντας να συνδυάσει την ιδιωτική κατοικία με τη συλλογική ζωή. Η έντονη παρουσία του ανεπίχριστου σκυροδέματος επηρέασε βαθιά τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική.
Το εκκλησάκι που μοιάζει με γλυπτό
Στο παρεκκλήσι Notre-Dame-du-Haut στο Ronchamp της Γαλλίας παρουσίασε ένα διαφορετικό πρόσωπο. Οι καμπύλες, η βαριά γλυπτική στέγη, οι χοντροί τοίχοι και τα μικρά ανοίγματα από τα οποία περνά το φως δημιούργησαν ένα κτίριο που ξεφεύγει από την αυστηρή γεωμετρία των πρώτων έργων του και θεωρείται σταθμός στη σύγχρονη θρησκευτική αρχιτεκτονική.
Η πόλη που σχεδίασε στην Ινδία
Από τα μεγαλύτερα εγχειρήματά του ήταν η Chandigarh στην Ινδία. Μετά την ανεξαρτησία και τη διαίρεση της χώρας, χρειαζόταν νέα πρωτεύουσα για το Punjab. Ο Λε Κορμπιζιέ ανέλαβε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του πολεοδομικού σχεδίου και σχεδίασε το Capitol Complex, με μνημειακά κυβερνητικά κτίρια όπως το Ανώτατο Δικαστήριο και το Κοινοβούλιο.
Το Modulor και οι ανθρώπινες αναλογίες
Δημιούργησε επίσης το περίφημο Modulor, ένα σύστημα αναλογιών που επιχειρούσε να συνδέσει τις διαστάσεις των κτιρίων με το ανθρώπινο σώμα και τα μαθηματικά. Για τον Λε Κορμπιζιέ, ένα σπίτι δεν έπρεπε απλώς να είναι όμορφο· έπρεπε να οργανώνεται με βάση τον άνθρωπο που θα ζούσε μέσα σε αυτό.
Τα διασημότερα έργα του
Στα σημαντικότερα έργα του συγκαταλέγονται η Villa Savoye στο Poissy, οι Maisons La Roche και Jeanneret στο Παρίσι, η Unité d’Habitation στη Μασσαλία, η Notre-Dame-du-Haut στο Ronchamp, το μοναστήρι Sainte-Marie de La Tourette, το Capitol Complex της Chandigarh, το National Museum of Western Art στο Τόκιο, η Maison du Docteur Curutchet στη La Plata της Αργεντινής, η Maison Guiette στην Αμβέρσα και το μικροσκοπικό Cabanon de Le Corbusier στη γαλλική Ριβιέρα.
17 έργα του στην Παγκόσμια Κληρονομιά
Το 2016 η UNESCO ενέταξε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς μια διακρατική ενότητα 17 έργων του Λε Κορμπιζιέ σε επτά χώρες: Γαλλία, Ελβετία, Βέλγιο, Γερμανία, Αργεντινή, Ινδία και Ιαπωνία. Η επιλογή καλύπτει περίπου μισό αιώνα δημιουργίας και αποτυπώνει τη συμβολή του στη διαμόρφωση και τη διεθνή εξάπλωση του Μοντέρνου Κινήματος.
Οι πόλεις του μέλλοντος και η κριτική
Ο Λε Κορμπιζιέ δεν περιορίστηκε στα μεμονωμένα κτίρια. Οραματιζόταν ψηλά κτίρια κατοικιών, ελεύθερους χώρους πρασίνου, σαφή διαχωρισμό λειτουργιών και οργανωμένα δίκτυα μεταφορών. Οι πολεοδομικές θεωρίες του επηρέασαν βαθιά τον 20ό αιώνα, αλλά προκάλεσαν και έντονη κριτική. Μεταγενέστεροι πολεοδόμοι υποστήριξαν ότι η αυστηρή διάκριση λειτουργιών και τα τεράστια συγκροτήματα κατοικιών μπορούσαν να οδηγήσουν σε απρόσωπες περιοχές και να αποδυναμώσουν την παραδοσιακή ζωή του δρόμου.
Το τέλος στη Μεσόγειο
Ο Λε Κορμπιζιέ αγαπούσε ιδιαίτερα τη Μεσόγειο. Είχε κατασκευάσει για τον εαυτό του το μικροσκοπικό Cabanon στο Roquebrune-Cap-Martin της Γαλλικής Ριβιέρας. Στις 27 Αυγούστου 1965, σε ηλικία 77 ετών, πήγε για κολύμπι και πέθανε. Άφησε πίσω του όχι μόνο κτίρια αλλά μια ολόκληρη σχολή σκέψης. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τις πρώτες δημιουργίες του, η επίδρασή του εξακολουθεί να διακρίνεται σε κτίρια και πόλεις σε όλο τον κόσμο. Ο Λε Κορμπιζιέ δεν σχεδίασε απλώς σπίτια. Προσπάθησε να σχεδιάσει τον τρόπο ζωής του σύγχρονου ανθρώπου.
Πηγές
Fondation Le Corbusier – Βιογραφία και έργαUNESCO – The Architectural Work of Le Corbusier
