«Νέα κλιμάκωση σε ευρωπαϊκό έδαφος» και ταυτόχρονα μια «νέα κανονικότητα» για την ασφάλεια της Ευρώπης χαρακτήρισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τη ρωσική υβριδική επίθεση στη Λειψία, προειδοποιώντας ότι ΕΕ και ΝΑΤΟ δεν πρόκειται απλώς να διατηρήσουν την πίεση στη Μόσχα, αλλά να την αυξήσουν. Η πρόεδρος της Κομισιόν έκανε τις δηλώσεις αυτές σήμερα στις Βρυξέλλες, δίπλα στον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, μετά τη συνάντησή τους με αντικείμενο την επίθεση και τον συντονισμό της αντίδρασης ΕΕ–ΝΑΤΟ.
Ο Ρούτε μίλησε από την πλευρά του για μια Ρωσία που γίνεται «ολοένα και πιο απερίσκεπτη», καθώς οι δύο πλευρές συνέδεσαν τη Λειψία με την ανάγκη για περισσότερες κυρώσεις, ταχύτερη προστασία κρίσιμων υποδομών και επείγουσα κάλυψη των αδυναμιών στην ευρωπαϊκή αεράμυνα και στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν ιδιαίτερα σαφής ως προς τη βαρύτητα του περιστατικού, μετά την επίσημη απόδοση της ευθύνης στη Ρωσία από τη γερμανική κυβέρνηση.
«Θέλω να είμαι απολύτως σαφής ως προς το τι ήταν αυτό. Ήταν μια επίθεση με υλικό στρατιωτικού τύπου, που πραγματοποιήθηκε από Ρώσους επιχειρησιακούς παράγοντες σε έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν θα το ανεχθούμε», δήλωσε.
Όπως σημείωσε, εάν η απόπειρα κατά των εμπορευματικών αεροσκαφών στο αεροδρόμιο Λειψίας–Χάλε είχε επιτύχει, θα μπορούσε να είχε προκαλέσει «τεράστιες ζημιές και πιθανώς ακόμη και απώλειες ανθρώπινων ζωών».
Η Φον ντερ Λάιεν συνέδεσε ευθέως την επίθεση και με τη στήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία.
«Εάν η πρόθεση ήταν να μας κάνει να το ξανασκεφτούμε ως προς τη στήριξη της Ουκρανίας, μπορώ να σας πω ότι το μόνο που κατάφερε ήταν να ενισχύσει την αποφασιστικότητά μου. Ο εκφοβισμός δεν θα πετύχει».
Και έστειλε αμέσως μήνυμα κλιμάκωσης της ευρωπαϊκής και νατοϊκής πίεσης προς τη Μόσχα:
«Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ δεν θα διατηρήσουν απλώς την πίεση στη Ρωσία. Θα την αυξήσουμε. Και δεν θα σταματήσουμε. Όχι μέχρι η Ρωσία να σταματήσει να βομβαρδίζει και να σκοτώνει αθώα παιδιά, άνδρες και γυναίκες στην Ουκρανία».
«Αυτή είναι η νέα κανονικότητα»
Για τη Φον ντερ Λάιεν, ωστόσο, η Λειψία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο ρωσικών ενεργειών στην Ευρώπη.
«Η Λειψία σηματοδοτεί μια νέα κλιμάκωση σε ευρωπαϊκό έδαφος, η οποία αποδίδεται ευθέως στη Ρωσία. Αποτελεί όμως μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου ολοένα και πιο επικίνδυνων περιστατικών», είπε.
Αναφέρθηκε σε επανειλημμένες παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, σε drones που παραλύουν αεροδρόμια και σε παρεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές, για να καταλήξει σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές φράσεις των δηλώσεών της:
«Οι Ευρωπαίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη σκληρή αλήθεια ότι αυτή είναι η νέα κανονικότητα. Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητα. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι να απαντάμε στην απερισκεψία της Ρωσίας ταχύτερα και καλύτερα».
Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, σημαίνει ότι η Ευρώπη θα πρέπει πλέον να βλέπει διαφορετικά ακόμη και τις υποδομές της καθημερινότητας.
«Πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις καθημερινές μας υποδομές ως στόχους πρώτης γραμμής και να τις προστατεύουμε αναλόγως», τόνισε, διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι η ΕΕ θα στηρίξει οποιοδήποτε κράτος-μέλος βρεθεί στο στόχαστρο της Ρωσίας.
Υπενθύμισε ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη Ομάδες Ταχείας Αντίδρασης, οι οποίες μπορούν να ενεργοποιηθούν απέναντι σε τέτοιου είδους επιθέσεις τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης.
«Η δύναμή μας, η ετοιμότητά μας και η αποφασιστικότητά μας είναι η αποτροπή μας», είπε.
Περισσότερες κυρώσεις και κλείσιμο των «παραθύρων»
Η οικονομική πίεση προς τη Ρωσία αποτελεί το δεύτερο σκέλος της απάντησης που περιέγραψε η Φον ντερ Λάιεν.
Η ίδια υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές κυρώσεις έχουν ήδη αποδυναμώσει τη ρωσική οικονομία, αλλά ξεκαθάρισε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να προχωρήσει παραπέρα.
«Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε περισσότερες κυρώσεις και να τις έχουμε έτοιμες προς επιβολή μόλις αποδίδονται τέτοιες επικίνδυνες, απειλητικές για τη ζωή ενέργειες. Κάθε παραθυράκι που εκμεταλλεύεται η Ρωσία είναι ένα παραθυράκι που πρέπει να κλείσουμε».
Όπως ανέφερε, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συζητούν ήδη νέες προσθήκες στους καταλόγους κυρώσεων, ενώ η Κομισιόν εξετάζει τρόπους για να πλήξει ακόμη βαθύτερα τους οικονομικούς πόρους που τροφοδοτούν τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Τα κενά στην ευρωπαϊκή άμυνα
Η Λειψία συνδέθηκε όμως και με ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο ζήτημα: την ταχύτητα με την οποία η Ευρώπη μπορεί να εντοπίζει και να αναχαιτίζει νέες απειλές.
Η Φον ντερ Λάιεν έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην αεράμυνα και στην ανάγκη για ένα πιο συνεκτικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης σε ολόκληρη την ήπειρο.
«Η αεράμυνα είναι κρίσιμη. Χρειαζόμαστε ένα ταχύτερο και περισσότερο ενοποιημένο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και στη συνέχεια πρέπει να αναχαιτίζουμε τις απειλές ταχύτερα», δήλωσε.
Το μήνυμα είναι ότι η Ευρώπη πρέπει να επισπεύσει ακόμη περισσότερο την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της, σε μια περίοδο κατά την οποία η διάκριση ανάμεσα στη στρατιωτική και την υβριδική απειλή γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Κομισιόν υπενθύμισε το ευρωπαϊκό σχέδιο αμυντικών επενδύσεων ύψους 800 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των 150 δισ. ευρώ μέσω του SAFE, με στόχο οι ευρωπαϊκές χώρες να επενδύσουν περισσότερα αλλά και περισσότερο συντονισμένα.
Αναφέρθηκε επίσης στο FREYA, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα που αναπτύσσεται μαζί με την Ουκρανία για τη δημιουργία ευρωπαϊκών αντιβαλλιστικών δυνατοτήτων.
«Βρισκόμαστε σε μια νέα εποχή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια», είπε, προσθέτοντας ότι οι ευρωπαϊκές επενδύσεις στην άμυνα ενισχύουν ταυτόχρονα το ΝΑΤΟ και δίνουν νέα ώθηση στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Νέα δισεκατομμύρια για την ουκρανική αεράμυνα
Η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε παράλληλα ότι η Κομισιόν έχει λάβει νέο αίτημα χρηματοδότησης από την Ουκρανία, ύψους αρκετών δισ. ευρώ, το οποίο αφορά μεταξύ άλλων την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας με προηγμένα συστήματα PAC-3 Patriot.
«Τα κράτη-μέλη εξετάζουν αυτή τη στιγμή το αίτημα της Ουκρανίας, αλλά μπορώ να πω ότι κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση», ανέφερε.
Υπενθύμισε επίσης το δάνειο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, σημειώνοντας ότι από τον Ιούνιο έχουν ήδη διατεθεί 8,5 δισ. ευρώ για drones και πυραύλους, ενώ μέρος των χρημάτων μπορεί να κατευθυνθεί και στην αγορά μαχητικών αεροσκαφών από την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Το μήνυμά της ήταν ότι η απόπειρα στη Λειψία δεν πρόκειται να λειτουργήσει αποτρεπτικά ως προς τη βοήθεια προς το Κίεβο, αλλά αντίθετα επιταχύνει τη συζήτηση για την ενίσχυσή της.
Ρούτε: «Η Ρωσία γίνεται ολοένα και πιο απερίσκεπτη»
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο οποίος άνοιξε τη δική του παρέμβαση λέγοντας ότι συμφωνεί ουσιαστικά με όλα όσα είχε μόλις αναφέρει η Φον ντερ Λάιεν.
«Η Ρωσία γίνεται ολοένα και πιο απερίσκεπτη καθώς συνεχίζει τον φρικτό πόλεμό της κατά της Ουκρανίας», δήλωσε.
Ο Ρούτε αναφέρθηκε στην αύξηση των περιστατικών με drones και πυραύλους που εισέρχονται στον εναέριο χώρο χωρών της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, αλλά και σε κακόβουλες ενέργειες που, όπως είπε, στοχεύουν πλέον άμεσα συμμαχικό έδαφος.
«Έχουμε δει αύξηση των κακόβουλων ενεργειών που στοχεύουν απευθείας το έδαφός μας, είτε πρόκειται για πυρκαγιές σε εργοστάσια που παράγουν αμυντικό εξοπλισμό για την Ουκρανία είτε, βεβαίως, για τη ρωσική υβριδική επίθεση στη Λειψία».
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ επανέλαβε την πλήρη αλληλεγγύη της Συμμαχίας προς τη Γερμανία, σημειώνοντας ότι «ο κίνδυνος που θέτει η Ρωσία είναι σαφής» και ότι το ΝΑΤΟ εργάζεται «όλο το εικοσιτετράωρο» για την προστασία των πολιτών των κρατών-μελών.
Και απηύθυνε ευθέως μήνυμα στη Μόσχα:
«Εάν η Ρωσία πιστεύει ότι οι απειλές θα μας διχάσουν ή ότι θα μας αποτρέψουν από το να στηρίζουμε την Ουκρανία, κάνει λάθος. Η ενότητά μας παραμένει ακλόνητη. Η στήριξή μας προς την Ουκρανία είναι ξεκάθαρη».
Ο Ρούτε υπενθύμισε ότι οι Σύμμαχοι έχουν δεσμευθεί να διαθέσουν τουλάχιστον 70 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας φέτος και αντίστοιχο ποσό το επόμενο έτος, χαρακτηρίζοντας το ευρωπαϊκό δάνειο κρίσιμο μέρος αυτής της προσπάθειας.
Η Ουάσιγκτον εκτός κάδρου
Οι Φον ντερ Λάιεν και Ρούτε δεν δέχθηκαν ερωτήσεις μετά τις κοινές δηλώσεις τους. Ως εκ τούτου, δεν τέθηκε το ζήτημα της μέχρι στιγμής απουσίας δημόσιας τοποθέτησης από την Ουάσιγκτον μετά την επίσημη γερμανική απόδοση ευθύνης στη Ρωσία.
Η αμερικανική στάση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ ζητούν από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την άμυνα και την ασφάλεια της ηπείρου.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Λειψία αποκτά και μια πρόσθετη διάσταση: αποτελεί δοκιμασία για το κατά πόσο ΕΕ και ΝΑΤΟ μπορούν να μετατρέψουν τη διακηρυγμένη ενότητά τους σε ταχεία και συγκεκριμένη απάντηση απέναντι σε μια απειλή που, όπως είπε η ίδια η Φον ντερ Λάιεν, δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως εξαίρεση αλλά ως η «νέα κανονικότητα».
«Θα συνεχίσουμε, θα επικρατήσουμε και θα αποτρέψουμε οποιονδήποτε επιτίθεται στην ελευθερία και την ασφάλειά μας», ήταν το μήνυμα με το οποίο έκλεισε η πρόεδρος της Κομισιόν.
