Οι καμένες εκτάσεις στην Ευρώπη που προέρχονται από δασικές πυρκαγιές αναμένεται να αυξηθούν κατά 39% έως το τέλος του αιώνα, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian. Πρόκειται για το καλύτερο δυνατό σενάριο που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα σχετικά με την ανάσχεση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Τα σενάρια που εξέτασε η έρευνα
Η αύξηση των περιόδων με ζεστό, ξηρό και ανεμώδη καιρό, οι οποίες ευνοούν τη μετατροπή μικρών εστιών σε ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, αναμένεται να επηρεάσει ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης, καθώς οι εκπομπές άνθρακα αυξάνουν τις θερμοκρασίες. Στο χειρότερο σενάριο που εξέτασαν οι ερευνητές στη νέα μελέτη, στο οποίο η παγκόσμια θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 3,6°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, η καμένη έκταση θα τριπλασιαστεί.
Η βελτίωση της διαχείρισης των πυρκαγιών θα μπορούσε, σύμφωνα με τη μελέτη, να περιορίσει αυτές τις αυξήσεις κατά περισσότερο από 70%, χωρίς όμως να τις εξαλείψει τελείως.
«Η διαχείριση των πυρκαγιών μπορεί να βοηθήσει μέχρι ένα ορισμένο όριο. Αν όμως συνεχίσουμε με υψηλές εκπομπές, θα εξακολουθήσουμε να βλέπουμε δραματική αύξηση των καμένων εκτάσεων», δήλωσε ο Μάικ Μπίλινγκ, ερευνητής οικοσυστημάτων στο Ινστιτούτο Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ (PIK) και επικεφαλής συντάκτης της μελέτης.
Το ερευνητικό έργο δημοσιοποιείται την ώρα που καταστροφικές πυρκαγιές συνεχίζουν να κατακαίνε την Ευρώπη, με μεγάλες εστίες να πλήττουν χώρες της βόρειας Ευρώπης όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και τη Γερμανία, έπειτα από εβδομάδες κατά τις οποίες η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Κροατία και η Ελλάδα έδωσαν μάχη με πύρινα μέτωπα μαμούθ.
Περισσότερα από 6.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα έχουν ήδη καεί στην Ευρώπη
Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η φετινή αντιπυρική περίοδος αναμένεται να γίνει η τρίτη χειρότερη που έχει καταγραφεί, μετά το 2025 και το 2022, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε την Πέμπτη η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές. Περισσότερα από 6.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα έχουν ήδη καεί, ενώ για αυτή την εποχή του έτους έχουν καταγραφεί ρεκόρ στο Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Σλοβακία.
Οι ερευνητές, συγκρίνοντας την προβλεπόμενη ετήσια καμένη έκταση για την περίοδο 2070-2100 με τα μοντέλα της περιόδου 2000-2030, διαπίστωσαν ότι η επιδείνωση των καιρικών συνθηκών που ευνοούν τις πυρκαγιές αποτελεί τον κύριο παράγοντα αλλαγής.
Στο αισιόδοξο σενάριο, όπου η παγκόσμια υπερθέρμανση περιορίζεται στους 1,8°C, δηλαδή λίγο πάνω από το σημερινό επίπεδο του περίπου 1,4°C, ορισμένες περιοχές παρουσίασαν μέτρια αύξηση των συνθηκών που ευνοούν τις πυρκαγιές, ενώ σε άλλες η μεταβολή ήταν μικρή.
Στο χειρότερο δυνατό σενάριο, με αύξηση της θερμοκρασίας κατά 3,6°C έως το τέλος του αιώνα, οι ερευνητές διαπίστωσαν σταθερή επιδείνωση των συνθηκών σχεδόν σε ολόκληρη την ήπειρο. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι με βάση τις τρέχουσες πολιτικές, η παγκόσμια θέρμανση θα φτάσει περίπου τους 2,6°C έως το τέλος του αιώνα.
Χρησιμοποιώντας ένα δεύτερο μοντέλο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συνεχιζόμενη βελτίωση στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών θα μπορούσε να περιορίσει τις επιπτώσεις της επιδείνωσης των καιρικών συνθηκών. Στο πιο ήπιο κλιματικό σενάριο, η καμένη έκταση θα μπορούσε να είναι έως και 92% μικρότερη σε σύγκριση με ένα σενάριο όπου οι δυνατότητες πυρόσβεσης παραμένουν στα σημερινά επίπεδα.
Για να εκτιμήσουν την ικανότητα των χωρών να αντιμετωπίζουν τις πυρκαγιές, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης (HDI) ως δείκτη προσέγγισης της αποτελεσματικότητας της πυρόσβεσης. Ωστόσο, αναγνώρισαν ότι η εμφάνιση ολοένα και περισσότερων μεγα-πυρκαγιών καθιστά δύσκολη την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων αποκλειστικά από την εμπειρία του παρελθόντος.
Οι βελτιώσεις στην καταστολή των πυρκαγιών από τη δεκαετία του 1980 έχουν μειώσει τον αριθμό των εστιών και τις καμένες εκτάσεις στη νότια Ευρώπη, όπως έδειξε μελέτη νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Ωστόσο, η συστηματική καταστολή ακόμα και των μικρών πυρκαγιών έχει αυξήσει παραδόξως τον όγκο της εναπομείνασας καύσιμης ύλης στα δάση. Αυτό επιτρέπει στις πυρκαγιές να λάβουν εφιαλτικές διαστάσεις όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, οδηγώντας σε λιγότερες, αλλά πολύ πιο καταστροφικές πυρκαγιές.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα έδειξε ότι οι βελτιώσεις στην καταστολή των πυρκαγιών από τη δεκαετία του 1980 έχουν μειώσει τον αριθμό των πυρκαγιών και τις καμένες εκτάσεις στη νότια Ευρώπη. Ωστόσο, η ιδιαίτερα εντατική κατάσβεση των πυρκαγιών —ακόμη και των μικρών— έχει δημιουργήσει ένα παράδοξο αποτέλεσμα: την αύξηση της ποσότητας της καύσιμης ύλης που συσσωρεύεται στα δάση.
Αυτό επιτρέπει στις πυρκαγιές να εξελίσσονται σε ακραία φαινόμενα όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές. Έτσι, έχουμε λιγότερες πυρκαγιές, αλλά πολύ πιο καταστροφικές.
Τέτοιες ανεξέλεγκτες πυρκαγιές έπληξαν τη Γαλλία και την Ισπανία στα τέλη Ιουλίου, αναγκάζοντας 330.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς οι φλόγες κινούνταν με δύναμη που οι πυροσβέστες αδυνατούσαν να περιορίσουν.
