Η Νότια Κορέα, πρωτοπόρος για άλλη μία φορά στις τεχνολογικές εξελίξεις, λανσάρει τις «ιστοσελίδες ντοπαμίνης» (dopamine sites) που προσομοιάζουν τη διαδικασία της αγοράς με μηδενικό κόστος.
Τα site αυτά αναπαριστούν δημοφιλείς πλατφόρμες αγορών, περιλαμβάνοντας όλα τα στάδια μίας online αγοράς, από την επιλογή των προϊόντων, το καλάθι, τα αγαπημένα, τις λίστες, τα φίλτρα χωρίς το τελευταίο στάδιο, αυτό της πληρωμής. Μάλιστα, ορισμένες ιστοσελίδες εμφανίζουν ακόμη και ένα μικρό μήνυμα επιβράβευσης, όπως τις θερμίδες ή τα χρήματα που εξοικονομεί ο χρήστης επειδή δεν ολοκλήρωσε μια πραγματική παραγγελία, ενισχύοντας έτσι τη συμπεριφορά αυτή μέσω της θετικής ανατροφοδότησης.
Όταν η αναμονή προσφέρει μεγαλύτερη χαρά
Και θα αναρωτιέστε φυσικά τι σκοπό έχουν τέτοιου είδους πλατφόρμες και σε τι εξυπηρετούν. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Psychology Today, οι ιστοσελίδες αξιοποιούν την ευχαρίστηση που συνδέεται με την αγορά αγαθών χωρίς το οικονομικό κόστος, διαχωρίζοντας τη συναισθηματική εμπειρία της προσμονής από τις πραγματικές συνέπειες.
Οι χρήστες αυτών των ιστοσελίδων βιώνουν χαρά και έκρηξη ντομαπίνης -εξού και το όνομα- προβαίνοντας σε μία αγορά ανεξάρτητα από το αν είναι ψεύτική ή αληθινή, κάνοντας τις πλατφόρμες αυτές ιδιαίτερα δημοφιλείς.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η προσμονή συχνά δημιουργεί μια ψυχολογική ανταμοιβή ίση ή σε ορισμένες περιπτώσεις, μεγαλύτερη από εκείνη που προσφέρει η ίδια η αγορά. Η προσμονή ενός ταξιδιού μπορεί να είναι πιο ευχάριστη από το ίδιο το ταξίδι ή του φαγητού αντίστοιχα.
Το μυαλό μας βρίσκεται διαρκώς σε διαδικασία προσομοίωσης πιθανών μελλοντικών σεναρίων. Φανταζόμαστε πώς θα είναι μια εμπειρία, πώς θα μπορούσε να βελτιώσει τη ζωή μας και πώς θα αισθανόμαστε όταν την αποκτήσουμε. Αυτές οι νοητικές προσομοιώσεις μπορούν να παράγουν πραγματικά συναισθήματα, ακόμη κι αν το γεγονός δεν συμβεί ποτέ.
Θα είναι σαν να παραγγέλνεις φαγητό
Μία δημοφιλής ιστοσελίδα, η FoodNeverComes («Το Φαγητό Δεν Έρχεται Ποτέ»), μιμείται μια online εφαρμογή παράδοσης φαγητού, όπου οι χρήστες κοιτάζουν διαφορετικά μενού, διαβάζουν κριτικές, επιλέγουν τα αγαπημένα τους προϊόντα, γεμίζουν το καλάθι τους και παρακολουθούν έναν εικονικό διανομέα να πλησιάζει προς το σπίτι τους μέσω ζωντανού χάρτη. Στην περίπτωση όμως αυτή ο διανομέας δεν θα φθάσει ποτέ!
Η εφαρμογή δημιουργήθηκε από τον Νοτιοκορεάτη προγραμματιστή Μαλί (Malhee). Σύμφωνα με τον ίδιο η ιδέα γεννήθηκε επειδή κάθε βράδυ συνήθιζε να κοιτάζει εφαρμογές φαγητών παρόλο που στην πραγματικότητα δεν χρειαζόταν να παραγγείλει.
Απόδραση ή παγίδα; Η σκοτεινή πλευρά των ιστοσελίδων ντοπαμίνης
Φυσικά, οι αντιδράσεις του κόσμου απέναντι στις ιστοσελίδες ντοπαμίνης είναι αμφίπλευρες, καθώς μπορεί σε ένα βαθμό να είναι ανακουφιστικές, αλλά μπορεί να ενέχουν και σοβαρούς κινδύνους.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι αν οι εικονικές εμπειρίες αντικαταστήσυν τις δραστηριότητες της πραγματικής ζωής, αν εντείνουν το αίσθημα στέρησης και του καταναλωτισμού, τότε τα οφέλη μπορεί να συνοδεύονται από ψυχολογικό κόστος.
Ο Κιμ Χεόν-Σικ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Jungwon, τόνισε ότι η εξάπλωση των συγκεκριμένων ιστοσελίδων αποτελεί μέρος μιας γενικότερης διαδικτυακής κουλτούρας που στηρίζεται στην αδιάκοπη αναζήτηση έντονων εμπειριών και ερεθισμάτων.
«Τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται όλο και περισσότερο περιεχόμενο που επιτρέπει στους ανθρώπους να βιώνουν έμμεσα εμπειρίες όπως το αλκοόλ, το κάπνισμα ή το φαγητό», είπε ο Κιμ. «Αυτές οι ιστοσελίδες αντικατοπτρίζουν επίσης την επιθυμία να βιώσει κανείς μια παρόμοια ικανοποίηση χωρίς να συμμετέχει πραγματικά σε αυτές τις δραστηριότητες.»
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η τάση αυτή αντανακλά επίσης την κόπωση και το άγχος που βιώνουν οι νέοι. «Ζούμε σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα για το μέλλον και εξουθένωση είπε. «Οι άνθρωποι σήμερα τείνουν να βρίσκουν παρηγοριά απλώς και μόνο νιώθοντας χαλαρά συνδεδεμένοι με άλλους στο διαδίκτυο.»
Αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν οι ψεύτικες υπηρεσίες παραγγελίας φαγητού θα γίνουν δημοφιλείς στη Δύση, τα «dopamine sites» δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της καταναλωτικής ευχαρίστησης πηγάζει από την προσμονή και τις φανταστικές μελλοντικές δυνατότητες και όχι από την ίδια την κατοχή αγαθών.
Με πληροφορίες από: psychologytoday.com, www.koreatimes.co.kr
